Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Engelse taal en academisch onderwijs: een moeizaam huwelijk

Engelse taal en academisch onderwijs: een moeizaam huwelijk

Onderwijs in het Engels door en voor niet-native speakers heeft kwalijke gevolgen voor de kwaliteit. Dat wordt niet genoeg onderkend, vindt Rob Houtepen, docent medische filosofie en ethiek bij de FHML.

De discussie over Engels als voertaal aan onze universiteit gaat voorbij aan de nuance en de academische kern. Die gaan verloren als we taal alleen als voermiddel voor informatie beschouwen en niet ook als uitdrukkingsmiddel. Voor natuurwetenschap valt het eerste nog verregaand vol te houden, maar voor menswetenschappen geldt dat zeker niet. Ook achter de ‘waarde’ van de economen en het ‘gedrag’ van de psychologen gaat een brei en wervelwind schuil van door waarden en gevoelens beladen en sterk sociaal, cultureel en persoonlijk gekleurde vooronderstellingen. Dat geldt niet alleen voor het bestudeerde object, maar ook voor de beoefenaars van het betreffende vakgebied. Bewustwording en beschouwing daarvan zijn onmisbaar voor waarheidszoekende kennisvorming. Dat (moeten) doen in een taal die je niet als gegoten zit, zal altijd ten koste gaan van de kwaliteit van die studie. 

Moeizaam

Mijn professionele missie is om in het medische basiscurriculum ethiek, recht en een beetje academische en professionele vorming onder de aandacht te brengen. In de medische kandidaatsfase (bachelor) kent Maastricht een Nederlandstalige en een Engelstalige poot. In beide ben ik voor onderwijs verantwoordelijk en in beide heb ik veel onderwijsgroepen gedaan. Over mijn beheersing van het Engels heb ik nooit klachten ontvangen. Mijn meest prangende ervaringen zijn dat het moeizaam gaat, meer tijd kost, minder plezierig is en minder wederzijds begrip oplevert.

Nederland

Er is ook een inhoudsprobleem: het waarmerk van ons programma is dat we zo veel mogelijk aansluiten op de praktische discussies zoals ze hier onder onze kaasstolp op specifiek Nederlandse wijze worden gevoerd: the polder model, weetjewel. Wij beschouwen praktische, op de context afgestemde discussies als ons kwaliteitskenmerk bij uitstek. Dit kunnen wij niet goed waarmaken in het Engels en voor een internationale studentengroep. Nu kost het ons grote en niet in onderwijsuren (laat staan waardering) verdisconteerde inspanningen om voor het Engelstalige curriculum materiaal aan te bieden dat ook maar bij benadering voldoet aan onze kwaliteitscriteria.

Ethiek

Naast de ongemakken met internationaal verschillende contexten en regels, is voor de ethiek specifiek dat gebruik van het Engels tot subtiele en door velen onopgemerkte verschuivingen in vraagstelling, invalshoek en gedachtewisseling leidt: meer ‘right or wrong’, minder balanderen, laveren en manoeuvreren. Ethiek gaat over twijfel en nuances en ook waar je persoonlijk staat. In een ethische discussie als in onze groepen moet je goed beschouwend kunnen denken, snel en goed kunnen inschatten wat voor nuances en subtiliteiten in de opvattingen van een ander verscholen zitten en waar die de jouwe uitdagen.

Taalvragen

Voor mij geldt dat ik als docent mezelf bij vrijwel elke door mij geuite zin in het Engels taalvragen stel. Dat kost aandacht en energie en gaat ten koste van de flow (prachtig Engels woord) in mijn denken en spreken. Dat is bij de studenten op hun manier kennelijk niet minder. En daarom heeft ook de bespreking en discussie als regel niet de Schwung die je in een onderwijsgroep nastreeft. Mijn ervaring is dat alleen de ‘native speakers’ in beide opleidingen tot echt goede discussies kunnen komen. Alleen al omdat de Engelstalige opleiding amper ‘native speakers’ telt, is de kwaliteit van de ethische discussies daar lager: minder levendig, persoonlijk, genuanceerd en uitdagend. Minder vrolijk ook: minder ironische opmerkingen en minder (foute) grappen.

Als we de waarde en beperkingen van het Engels in een academische omgeving van niet primair Engelstaligen serieus willen evalueren, moeten we ook reflecteren op de (beperkte?) waarde van sociaal, cultureel en persoonlijk getinte ervaringen en beschouwingen voor de academische vorming en de academische beroepsuitoefening: kwaliteit is meer dan ‘knowledge and skills’, zoals taal meer is dan inhoudelijke communicatie en kennis meer dan informatie.

Treurig

Veel van de vertaalde stukken in Observant bieden helaas ook een treurig voorbeeld. Wat in het Nederlands nog leeft en soms zelfs sprankelt is in het Engels nog steeds informatief, maar ook verarmd, zielloos, kleurloos en bloedeloos: de dood in de pot (gone to pot?). Onze universiteit moet de resterende Nederlandstalige opleidingen dus koesteren. En de Engelstalige opleidingen zouden voor de onderdelen waar taal er het meest toe doet naar creatieve mogelijkheden moeten zoeken om studenten in hun eigen taal met medestudenten te laten reflecteren en discussiëren.

Rob Houtepen, docent FHML

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2019-06-14: Takkenberg
Waarom moet alles in het Engels
Laat die buitenlanders Nederlands leren als ze in Nederland willen studeren.
Vertaal het Nederlands gewoon automatisch in het Engels door de computer.
Nu kan een student die niet goed in zijn talen is niet meer studeren, is daar wel eens aan gedacht?
En nee we zijn geen klein land.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)