Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Betuttelend? Dat stadium zijn we al lang voorbij”

“Betuttelend? Dat stadium zijn we al lang voorbij”

Photographer:Fotograaf: Simone Golob

Rookverbod in Randwijck per 2021

MAASTRICHT. Universiteit, ziekenhuis, Mecc, Maastro Kliniek, Scannexus. Vanaf januari 2021 mag in en rondom de gebouwen van de Health Campus nergens meer worden gerookt. Dat staat althans in de nieuwste antirookplannen van het ziekenhuis, dat zelf al in 2020 overstag hoopt te gaan. De UM schaart zich achter deze plannen. 

Het is een vertrouwd beeld: rokers bij de uitgang van de Universiteitssingel 50. Niet alleen studenten en medewerkers van de UM paffen er op gezette tijden, maar ook artsen en verpleegkundigen van het ziekenhuis. Het is een doorn in het oog van longarts Geert-Jan Wesseling. “Even later staan diezelfde verpleegkundigen namelijk met stinkende kleren aan het bed van de patiënt advies te geven over een gezond leven. Dat geldt ook voor personeel dat in de auto naar het werk rookt, dampend lopen ze de afdeling op. Een uur later ruik je ze nog.”

Wat te doen? “Wat mij betreft stokslagen, op z’n Saoedisch”, zegt Wesseling met de nodige ironie. “Of korten op salaris. Als het maar stopt.”

Wesseling maakt deel uit van de werkgroep die plannen heeft uitgewerkt voor een rookvrij ziekenhuisterrein. Die liggen op dit moment bij de medezeggenschap: de cliëntenraad en de Commissie Medisch-Ethische Aangelegenheden. Al in 2017 heeft de koepel van UMC’s - de Nederlandse Federatie van Universitair medische centra (NFU) - een intentieverklaring getekend om roken te ontmoedigen.

Dat betekent: niet roken in en rondom de gebouwen, patiënten stimuleren om te stoppen, en artsen en verpleegkundigen aanmoedigen om niet te roken tijdens het werk. Aan het UMC Utrecht is het al zover, sinds vorig jaar oktober. Op het UMC Groningen – kartrekker onder de UMC’s – mag vanaf januari 2019 nergens meer worden gerookt.

Lancet

De hele zorg moet in 2030 rookvrij zijn, zo valt te lezen in het Nationale Preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis. Voor het onderwijs zijn de plannen minder stellig. Alleen op schoolpleinen mag in 2020 niemand meer roken, zegt prof. Onno van Schayck, nauw betrokken bij de totstandkoming van het akkoord. “Universiteiten zijn strikt genomen niet verplicht om hun terrein rookvrij te maken. Wel moeten ze in 2022 alle rookruimten sluiten, maar dat geldt voor alle openbare gebouwen.”

Toch steekt de wens voor een rookvrije campus hier en daar de kop op: de universiteiten van Tilburg, Rotterdam en wederom Groningen lopen voorop. In Groningen hangen sinds september op universitaire panden borden en posters met ‘Smoke-free zone’. Twente overweegt zelfs om ook de studentenwoningen op de campus rookvrij te maken.

De UM zit niet in de kopgroep en dat valt te betreuren, vindt Marc Willemsen, bijzonder hoogleraar tabaksontmoediging. “Je zou dat namelijk wel verwachten aangezien de vakgroepen huisartsgeneeskunde en gezondheidsbevordering, en het instituut Caphri relatief veel onderzoek doen naar stoppen-met-roken.”

Ook liet de UM eerder verstek gaan bij het Maastrichtse Catch-onderzoek, waarbij bedrijven hun rokende werknemers aanmoedigen om te stoppen door een (geld)beloning in het vooruitzicht te stellen. Ruim zestig bedrijven en instellingen, waaronder de Radboud Universiteit, deden aan het onderzoek mee, recent gepubliceerd in de Lancet Public Health. “De UM haakte om onduidelijke redenen af”, zegt projectleider Van Schayck. “Jammer, ik was daar zeer verbaasd over, geen mooi voorbeeld.”

Touwtje

Dat de UM niet aan Catch meedeed en niet in de voorste gelederen zit, is niet erg, zegt collegevoorzitter Martin Paul. “Ik vind het niet zo belangrijk om de eerste te zijn, het draait om zorgvuldigheid. We steunen nu in ieder geval de plannen van het ziekenhuis om de Health Campus in 2021 geheel rookvrij te maken.” In en rondom alle universitaire panden op deze campus mag dan nergens meer worden gerookt.

Paul ziet de campus in Randwijck als een proeftuin. “Hier kunnen we nuttige ervaring opdoen. Wat je bijvoorbeeld niet wilt, is dat het probleem zich verplaatst. Dat rokers vaker thuis gaan werken, en misschien kleine kinderen mee laten roken. Ook wil je niet dat studenten en medewerkers stiekem een sigaret gaan opsteken. De binnenstadfaculteiten volgen in een later stadium. Binnenkort zullen we de medezeggenschap bij de plannen betrekken.”

Randwijck valt makkelijker af te grenzen, zegt Nanne de Vries, vice-decaan van de Faculteit Health, Medicine and Life sciences. “Je kunt daar bij wijze van spreken een touwtje omheen spannen. Dat gaat in de binnenstad niet, daar liggen de universitaire panden overal en nergens. Hoe je die geheel rookvrij maakt is nog niet duidelijk.”

Betuttelend

De aanpak van het ziekenhuis is volgens Willemsen, die optreedt als adviseur, buitengewoon grondig. “Ik was zeer onder de indruk. Men gaat niet alleen verbieden, maar ook voorlichting geven en een vangnet verzorgen. Je moet medewerkers helpen met stoppen en zeker de verstokte rokers empathisch bejegenen. Die zitten niet op een preek te wachten, hebben waarschijnlijk al meerdere stoppogingen achter de rug. De maatregelen zijn bedoeld om de gezondheid van medewerkers, jong en oud, te beschermen. Ooit voelden die maatregelen misschien als betuttelend, maar dat stadium zijn we al lang voorbij.”

Toch zetten sommige rokers zich schrap, weet Denis Florack, directeur van het facilitair bedrijf. “Bij antirookbeleid is er altijd weerstand. Rokers zijn ziek, verslaafd, doen alles om een sigaret te kunnen opsteken.”

Het lijkt Wesseling een goed idee om zware rokers een beloning in het vooruitzicht te stellen à la het Catch-project. “Het gekke is dat je ongezonde gewoonten beloont, en gezond gedrag niet. En dat je politieagent moet spelen om te controleren of ze echt zijn gestopt. Je wilt mensen niet aanzetten om heimelijk te paffen, maar een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid kweken. Toch is Catch wat mij betreft een poging waard. We hebben het in de plannen opgenomen als aanbeveling.”

De Vries, tevens hoogleraar gezondheidsbevordering, zou een oude afspraak nieuw leven in willen blazen: namelijk dat artsen bij elk consult het rookgedrag ter sprake brengen. “Dat is nooit gebeurd, terwijl alle handboeken over gezondheidsbevordering dat aanraden. Waarom? Omdat de gang naar het ziekenhuis voor veel mensen een dramatische gebeurtenis is, waarbij ze ontvankelijk zijn voor gezondheidsadvies. Als een dokter op zo’n moment tegen je zegt ‘dat komt door het roken’, dan maakt dat indruk.”

Wandelaars

Volledig rookvrij zal het MUMC niet worden. Mensen die terminaal zijn - de zogenoemde schrijnende gevallen en laatste wens-rokers - moet je een gedoogplek gunnen, vindt Wesseling. “Maar als het aan mij ligt, kunnen rokers daar niet zomaar binnenlopen. Bij wijze van spreken moeten ze de sleutel ophalen op de kamer van Marja Van Dieijen (voorzitter van de raad van bestuur, red.). Ook de rookruimte op de psychiatrische afdeling zal intact blijven. Een soort reservaat, dat elke week een schilderbeurt nodig heeft. Om je dood te schamen eigenlijk.”

Iets anders: wat doe je met voorbijgangers die niets met de UM of MUMC te maken hebben? Met wandelaars bijvoorbeeld? Willemsen: “In een rookvrije zone geldt het verbod ook voor hen. Het zijn in dat geval gasten die zich evengoed moeten voegen naar de regels. Daarvoor huur je geen bewaking in, en je schuift het ook niet op het bordje van de portier. Spreek mensen er gewoon op aan, zoals je dat ook met rokende collega’s zou doen.”

Stoppen met PAS

Wie wil stoppen met roken, kan wachten op een geldbeloning via Catch of meteen gebruik maken van het online programma PAS, eveneens gebaseerd op Maastrichts onderzoek. De kracht van PAS is dat rokers na het invullen van vragenlijsten persoonlijk advies krijgen. Dat verschilt al naargelang het rookgedrag, de houding tegenover stoppen, het zelfvertrouwen (self-efficacy), et cetera. Uit meerdere studies blijkt dat het programma effectief is.

Amsterdamse onderzoekers (UvA) zijn PAS nu verder aan het ontwikkelen. Maakt het ook uit hoe rokers de informatie gepresenteerd krijgen? Sommigen willen het liefst alle details en maken daaruit zelf een keuze, anderen zijn meer gebaat bij een welomlijnd advies.

PAS staat sinds december online: www.persoonlijkstopadvies.nl

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)