Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Hoogleraar Frans Leeuw gevoelig voor politieke druk

Hoogleraar Frans Leeuw gevoelig voor politieke druk

Photographer:Fotograaf: Still uit Nieuwsuur-uitzending

Laatste rapport WODC-affaire

MAASTRICHT. Frans Leeuw, deeltijdhoogleraar aan de Universiteit Maastricht en tot afgelopen zomer directeur van het wetenschappelijk onderzoeksinstituut van het ministerie van Justitie en Veiligheid, was gevoelig voor politieke druk. Dit blijkt uit een afgelopen dinsdag gepresenteerd rapport. Een vorig jaar aangestelde onderzoekscommissie nam de onafhankelijkheid van het WODC onder de loep en concludeert nu dat ambtenaren van het ministerie regelmatig hebben geprobeerd de inhoud van onderzoek te beïnvloeden. Leeuw stond daar voor open.

De voormalig directeur wordt vooral geportretteerd als een zwakke leider die zijn mensen onvoldoende beschermde of serieus nam.
“Er is een terugkerend patroon” van beïnvloeding vanuit het ministerie, schrijft de onderzoekscommissie die een jaar geleden aan het werk is gezet door minister Ferdinand Grapperhaus van JenV. Zij richtte zich op de vervlechting tussen politiek (ministerie) en onderzoek (WODC). Onder leiding van Marc Hertogh, hoogleraar in Groningen, voerde de commissie gesprekken met betrokkenen, werd er een meldpunt in het leven geroepen voor klachten en een enquête verspreid onder WODC-werknemers, externe onderzoekers en ambtenaren van het ministerie.
Hertogh kenschetst een machtscultuur, “een spel van duwen en terugduwen” waarbij de WODC-onderzoekers hun inhoudelijke onafhankelijkheid “steeds opnieuw moeten bevechten”. Dit gebeurde vooral bij politiek gevoelige onderwerpen. Meestal werd er hard genoeg teruggeduwd, maar dat lukte niet altijd. De wetenschappelijke integriteit is hier geschonden, luidt de conclusie. Tegelijkertijd gelooft de commissie niet dat dit op grote schaal gebeurde.

Track changes
Wat de rol van voormalig directeur Leeuw betreft: een deel van de WODC-werknemers had niet alleen te maken met ongewenste beïnvloeding van beleidsambtenaren maar ook van de eigen leidinggevenden. Uit een enquête blijkt dat tussen de 5 en 10 procent weleens het verzoek heeft gehad van het afdelingshoofd of de directeur om, tegen hun eigen overtuiging in, gehoor te geven aan een verzoek van justitieambtenaren, om een publicatie uit te stellen of om conclusies te wijzigen.
De commissie verwijt Leeuw zijn “zorgplicht” onvoldoende serieus te hebben genomen. Medewerkers hebben zich niet altijd beschermd gevoeld. Dat hij niet genoeg voor zijn mensen stond, blijkt ook uit een medewerkerstevredenheidsonderzoek uit 2016 – hij scoorde op dit punt een 5,4. Verder is de WODC-leiding in “meerdere onderzoeksdossiers in meer of mindere mate gevoelig gebleken voor beleidsdruk”. In het rapport komt een WODC-medewerker aan het woord over de korte lijntjes tussen Leeuw en de justitietop: “De beleidsdirectie kan de [voormalig] directeur [WODC] bellen en dan vinden ze een gewillig oor.”  Een ander merkt op: “Het is een angstige gebeurtenis geworden, de gang naar de [voormalig] directeur [WODC]. Hij gaat nu met track changes in de tekst en dan gaan de versies heen en weer. Als je geen gedoe wilt, neem je het over.”

Zwakke basis
De commissie beticht Leeuw niet expliciet van een gebrek aan wetenschappelijke integriteit, maar stipt wel zijn gevoeligheid voor politieke druk aan. Het is juist dit element waar UM-rector Rianne Letschert en decaan Jan Smits van de rechtenfaculteit naar zullen kijken. De vraag is of dit rapport voldoende munitie oplevert – heeft hij wel of niet integer gehandeld als wetenschapper? – voor eventuele maatregelen. Leeuw is bijna met pensioen, maar nog steeds in dienst. Volgende week zal er meer duidelijkheid zijn; de rector laat weten tijd nodig te hebben om het rapport te bestuderen.
De WODC-affaire werd eind 2017 aangekaart door televisieprogramma Nieuwsuur. Vanuit de politieke top zou te veel sturing zijn op het werk van het WODC. Dat zei een inmiddels gepensioneerd medewerkster die intern haar beklag had gedaan, maar geen gehoor vond. Een centrale rol was weggelegd voor Leeuw die eigenhandig teksten zou hebben aangepast na druk vanuit het ministerie. Naar aanleiding van die onthullingen stelde Grapperhaus drie onderzoekscommissies in. Al na het eerste rapport, vorig jaar juni, waaruit bleek dat Leeuw onzorgvuldig was geweest in de afhandeling van de klacht van de medewerkster, trad Leeuw terug als directeur van het WODC. Hij bleef wel hoogleraar in Maastricht.
Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid noemt “de huidige positionering van het WODC” een “zwakke basis voor onafhankelijk functioneren” en kondigt in een brief aan de Tweede Kamer een aantal maatregelen aan: er komt een nieuwe directeur bij het WODC die achter zijn mensen staat, net als een chief science officer die de onafhankelijkheid bewaakt, het WODC wordt buiten het ministerie in een ander gebouw gehuisvest en de onafhankelijke positie van het instituut wordt in een ministeriële regeling vastgelegd. Ook worden de regels voor beleidsonderzoek aangescherpt.

 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)