Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Taboes uit de kasten

Taboes uit de kasten

Photographer:Fotograaf: Yoshitoshi, T. Looking Itchy: The Appearance of a Kept Woman of the Kaei Era. c. 1888. Centre Céramique

Seksuele voorlichting en het taboe daarop. Dat is het thema van de tentoonstelling tijdens de Maastricht Antiquarian Book and Print Fair (MABP) van 15 tot en met 17 maart, opgesteld door studenten van de Faculty of Arts and Social Sciences. Zij doken in de archieven van de universiteitsbibliotheek, Centre Céramique en het Regionaal Historisch Centrum en verdiepten zich in erotische ‘Japanse houtblok-prenten’, het werk van Theodoor van de Velde, pionier in Nederland op het gebied van seksuele voorlichting en de lesmethodes van de broeders van de Beyart over de seksuele moraal.

Het was tijdens een rondleiding die de studenten kregen door de archieven van Centre Céramique dat cultuurwetenschappenstudent Yasmin Geradts op het idee kwam voor haar onderzoek. “Er stonden drie kasten waarvan ze niet wisten wat erin zat.” Mooi, dacht Geradts, dan ga ik daarmee aan de slag.

De kasten bleken schoolboeken en andere informatieve boeken te bevatten waarop de broeders van de Beyart, die 150 jaar lang het jongensonderwijs in Maastricht verzorgden, hun lesmethodes baseerden. Geradts keek speciaal naar wat er wel en niet over seks en seksualiteit werd gezegd om zo inzicht te krijgen in de seksuele moraal in het Maastricht van de vorige eeuw.

“De meesten zijn van tussen 1920 en 1970, maar ik heb ook een boek uit 1801 gevonden. Een lettergeschenk voor kinderen als ze bijvoorbeeld goed hadden geluisterd. Het staat vol zedelijke verhalen. Het bevat zelfs een voorbeeld van slutshaming. We zien twee vrouwen, een met een laag decolleté en de ander met een hooggesloten jurk; Coosje en Betje. Coosje vertelt Betje dat haar decolleté te diep is en ze veel te wild danst; zo zal het slecht met haar aflopen!”

Veel van de op de catechismus gebaseerde boeken slaan een dergelijke toon aan. Er wordt vooral gezegd wat men níet moet doen. “Belijd geen onkuisheid. Raak jezelf niet aan, tenzij om schoon te maken.” Maar Geradts vond ook boeken die een ander geluid laten horen. “In de jaren 60, na de seksuele revolutie, gingen er stemmen op om het toch met kinderen over seksualiteit te hebben. Dat werd als verstandig gezien, ook binnen het katholieke onderwijs. Dat had ik niet verwacht.”

Om een beter beeld te krijgen, had Geradts ook gesprekken met oud-leerlingen van de broeders. Het was niet makkelijk om met mensen over dit onderwerp te spreken. De broeders van de Beyart raakten in opspraak vanwege jarenlang seksueel misbruik waardoor het onderwerp een andere lading krijgt. Van de mensen die Geradts sprak had niemand dit meegemaakt. “Ook al sprak ik er maar een paar en waren het niet echt gestructureerde interviews; het heeft me meer inzicht gegeven in de toenmalige seksuele moraal. Zo kun je de boeken ook beter duiden.”

Geradts zal samen met medestudenten Nabilah Noordin en Maxime Hallatu tijdens de MABP in de Sint Janskerk aanwezig zijn om tekst en uitleg te geven bij hun tentoonstelling. “Nabilah heeft erotische Japanse prenten bestudeerd. Die zijn heel anders dan Westerse erotica, omdat men in Japan niet het christelijke taboe op naaktheid kende. Op een hete dag trok een boerin die op het land aan het werken was gerust haar hemd uit. Voor seksuele voorlichting bestonden er heel expliciete tekeningen van een penis en vagina. Daar had men geen probleem mee. Wat daar als erotisch werd gezien is een per ongeluk onthulde enkel, een losgeraakte kimono of een mooie lange nek.”

Hallatu verdiepte zich in gynaecoloog Theodoor van de Velde. “Hij schreef het Volkomen Huwelijk in 1926”, vertelt Geradts. “Indertijd, en ook daarna een groot schandaal.” In het boek geeft Van de Velde seks- en gezondheidsadviezen. Hij maakte hiermee praten over seks gangbaarder, iets wat hem tot ver buiten Nederland – het boek werd in vele talen vertaald – faam bezorgde. 

De Minervalia terug naar Maastricht

Op 15 maart start een crowdfundingcampagne op de Maastricht Antiquarian Book and Print Fair om de Minervalia, de oudste gedrukte komedie van Maastricht, naar de Universiteitsbibliotheek te halen. Wereldwijd bestaan er nog maar vijf exemplaren van de Minervalia. Eén daarvan is door een antiquariaat aangeboden aan de UB voor 12.500 euro.

De UB wil de komedie graag inzetten voor onderwijs en onderzoek aan de universiteit en het manuscript beschikbaar stellen voor het grote publiek. De crowdfundingactie loopt via het nieuwe platform van het Universiteitsfonds Limburg voor projecten van onderzoekers en studenten: UM Crowd. De actie loopt tot half april.

Maastricht Antiquarian Book and Print Fair, 15 t/m 17 maart, vrijdag: 14.00-19.00, zaterdag: 10.00-18.00, zondag: 10.00-17.00 uur, Sint Janskerk

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)