Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Het leven in Kabul gaat door, ze lopen of fietsen er gewoon op straat”

“Het leven in Kabul gaat door, ze lopen of fietsen er gewoon op straat”

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Maastrichtse onderzoekers in (post)conflictgebieden


Tijdens een veiligheidstraining in Nederland leerde ze het hoofd koel te houden in de griezeligste situaties: een ontvoering, een ernstig auto-ongeluk (zonder 112), een man die opeens een geweer trekt in een café. Geen overbodige luxe voor iemand die naar Afghanistan reist. Een portret van Charlotte Mueller, promovenda bij UNU-Merit. Zij evalueert een project voor de Internationale Organisatie voor Migratie.

Januari 2019. Charlotte Mueller (26) pakt haar koffers voor haar derde en laatste trip naar Kabul. Reizen naar Afghanistan wordt afgeraden, want het risico op aanslagen is enorm. Op 24 december 2018 blies een kamikaze in een vrachtwagen zichzelf op bij een overheidscomplex waarna verschillende ministeries werden bestormd. Het dodental: meer dan veertig. Een maand daarvoor kwam een stevig gebouwde en bewaakte compound van een Brits veiligheidsbedrijf onder vuur te liggen. Minstens tien doden en twintig gewonden. De berichten in de internationale media zijn slechts het topje van de ijsberg, zegt Mueller.
Geconfronteerd met de recente nieuwsberichten reageert ze bijna stoïcijns, nuchter. Alles is geregeld en geprotocolleerd en dat geeft haar vertrouwen. De opdrachtgever van haar promotieproject, de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), is aangesloten bij de Verenigde Naties en heeft wereldwijd honderden kantoren. Sinds 1992 zit de organisatie ook in Afghanistan. Mueller: “Je moet niet vergeten dat ik het hele jaar met de mensen van het IOM in contact sta, ik ken hen, vertrouw hen. Bovendien is mijn promotor, Melissa [Siegel, hoogleraar migratiestudies UM] zelf ook in Kabul geweest. Ze weet hoe het eraan toe gaat.”
Veiligheid voor alles: een chauffeur die je van het vliegveld haalt, naar de compound brengt en je tijdens je verblijf naar ministeries of andere instituten in de stad rijdt, het IOM dat het verblijf regelt, je regelmatig op de hoogte brengt van de veiligheidssituatie en waarschuwt wanneer je de compound niet moet verlaten.

Braindrain en braingain
De Duitse Mueller studeerde International Cultural and Business Studies in Passau. Een masteropleiding Public Policy and Human Development in Maastricht volgde. Tussen de twee studies door werkte ze een jaar lang in Ecuador voor de Duitse Kamer voor Handel en Commercie. Maar ervaring met conflictgebieden? Die heeft ze niet. Het was het vraagstuk van ontwikkelingshulp, de discussie over braindrain en braingain die haar verleidde tot een sollicitatie op het evaluatieproject Connecting Diaspora for Development. Migranten die inmiddels de Nederlandse nationaliteit hebben en hier hoger onderwijs hebben genoten, keren tijdelijk terug naar hun geboorteland om er onder andere workshops en trainingen te geven bij een gastinstituut, zoals een ministerie, universiteit of ziekenhuis. En dat kan op allerlei gebieden, vertelt Mueller: financieel, juridisch, in de ICT of de gezondheidszorg.
Haar onderzoeksmethode – interviewen op locatie – stond vanaf het begin vast. Net als de lijst met landen die bezocht zouden moeten worden: Afghanistan, Ethiopië, Ghana, Sierra Leone en Somaliland. Inmiddels bevindt ze zich in de laatste fase van haar onderzoek. Het is bijna afgelopen met het veldwerk. Nu mag ze alle verzamelde data analyseren.
Het college van bestuur van de Universiteit Maastricht heeft duidelijke afspraken over onderzoek in conflictgebieden. Het gevaar is groot, de reputatie staat op het spel. “Voor iedere reis naar een oranje of rood land [in 2017 ging Mueller voor het eerst] moest ik een formulier invullen met argumenten waarom mijn reis noodzakelijk was. Dat moest vervolgens worden goedgekeurd door het college van bestuur.”
De omgeving zien waarin wordt gewerkt, werknemers en managers interviewen over de meerwaarde van de training of workshop: daarom moet je naar het land zelf, vertelt Mueller. “Dat lukt je niet vanuit je kantoor in Maastricht. Ja met skype misschien, maar het internet werkt vaak niet optimaal. Bovendien voelt het anders om iemand live te spreken dan via een beeldscherm.”

Doe geen domme dingen
Niet verplicht, maar aangeraden door haar promotor meldde Mueller zich voor de start van haar eerste veldtrip aan voor een veiligheidstraining. Onderzoekers, journalisten, maar ook staf van niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) komen samen in het Centre for Safety and Development in Amersfoort. “De training was deels theoretisch, deels praktisch. Er werden casussen nagespeeld, acteurs ingezet, en iedere keer wist je niet wat je kon verwachten.” Een voorbeeld: een auto-ongeluk, er zijn twee slachtoffers, uit de buik van een van hen stroomt bloed. Wat doe je? “Je kunt niet even een ambulance bellen die binnen tien minuten bij je is. Je wordt in een situatie gebracht waarin je helemaal niet wil zijn, maar waar je wel het beste van moet maken. Wat ik vooral heb geleerd: houd het hoofd koel, doe geen domme dingen. In films zie je dat mensen die ontvoerd zijn meestal proberen te ontsnappen. Ik heb daar geleerd – en dat laten de statistieken ook zien – dat je de meeste kans op overleving hebt als je rustig blijft en dus niet ervandoor probeert te gaan.”
In Kabul heeft ze geen aanslag of andere gewelddadige situatie meegemaakt. “Gelukkig”, zegt ze, “want de situatie is er erg onvoorspelbaar.”
Mueller verbleef op een compound met mensen uit allerlei windstreken. “De meesten woonden er voor langere tijd, werkten bijvoorbeeld voor een van de ministeries.” Een dikke muur scheidt het gebouw van de rest van de omgeving, vertelt ze. Bij de ingang volgen, zoals bij iedere compound, meerdere veiligheidschecks. “Het lijkt op een mini-dorp, met een restaurant, cafetaria, een paar winkeltjes. Je kunt er van alles vinden: shampoo, een zonnebril, zelfs souvenirs. ’s Avonds werd er vaak iets in het café georganiseerd, karaoke bijvoorbeeld.”
Mueller bracht de meeste tijd door op het kantoor van de Internationale Organisatie voor Migratie en bij de gastinstituten zelf. Van Kabul zelf heeft ze bijna niets gezien. Uit de auto stappen om even wat kleding te kopen of een gebouw te bezichtigen, was verboden. Dus voelen hoe het is om in een oorlogsgebied te (over)leven: nee, dat heeft ze niet. “Mensen staan onder continue dreiging, moeten altijd op hun hoede zijn. Zij worden niet beveiligd zoals ik. Het leven gaat door, ze zijn aan het werk, doen hun inkopen, lopen of fietsen er zelfs op straat.”
Bang is ze nooit geweest. “Je moet de risico’s inschatten en ze zoveel mogelijk beperken, maar angst is geen goede raadgever. Als je bang bent, moet je dit werk niet doen. En Melissa zei altijd: ‘Als je het niet vertrouwt, ga je niet.’ Dat gaf rust.”

 


 

Vijf portretten

De reisadviezenlijst van het ministerie van Buitenlandse Zaken is er niet voor niets. Landen met code rood zijn levensgevaarlijk en met code oranje wordt reizen sterk afgeraden. Toeristen zullen zich er niet laten zien. Onderzoekers daarentegen hebben andere redenen om een door een oorlog of rellen geteisterd land op te zoeken. De Universiteit Maastricht telt niet heel veel van die waaghalzen, maar ze zijn er wel. In elk geval vijf en allemaal vrouwen. Onregelmatig portretteert Observant een van hen.

-Rianne Letschert (1976), jurist en victimoloog, rector van de Universiteit Maastricht
-Eleonora Nillesen (1975), hoogleraar public policy and development, School of Governance/UNU-Merit
-Marieke Hopman (1988), rechtsfilosoof, doet promotieonderzoek naar kinderrechten onder de werktitel looking at law through children’s eyes
-Charlotte Mueller (1992), doet promotieonderzoek in de migratiegroep van UNU-Merit, werkt aan het project Connecting Diaspora for Development
-Geraldine Beaujean (1967), directeur SHE Collaborates, School of Health Professions Education FHML

 

 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)