Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Dementie uitstellen door te bewegen

UM zet publiekslezing op touw: Het fitte brein

In verpleeghuizen is er een trend onder het personeel om steeds meer alledaagse handelingen over te nemen van de bewoners. Veel ouderen die zichzelf (deels) kunnen wassen, aankleden en lopen, krijgen daar de kans niet meer toe. Iemand in een rolstoel naar de ontbijtzaal rijden, gaat sneller en verkleint de kans op ongelukjes.

Niet verstandig, vindt de neuropsycholoog Erik Scherder (VU). Wie veel beweegt, blijkt uit zijn studies, voorkomt cognitief verval en stelt dementie uit. Beweging zorgt voor de activering en doorbloeding van hersengebieden die belangrijk zijn voor cognitieve taken. Dat zal Scherder ook bepleiten tijdens de door de UM georganiseerde publiekslezing Het fitte brein, komende zaterdag in de UNS 40.

Scherder toert samen met oud-schaatser Ard Schenk en neurobioloog Dick Swaab door het land. De drie heben eerder al een lezing gegeven in Amsterdam, Groningen volgt nog. Schenk spreekt over zijn leven na de sport, over zijn ongezonde leefwijze, zijn herseninfarct en hoe beweging hem er weer bovenop hielp. Swaab – auteur van de bestseller Wij zijn ons brein – zal benadrukken dat ouderen hun brein voortdurend moeten prikkelen, lenig houden en uitdagen, zowel op het werk (door nieuwe taken en functies) maar ook in de vrije tijd (via spelletjes, nieuwe sociale contacten, nieuwe hobby’s).

De lezing – volgeboekt, al is een reservelijst beschikbaar -  is op touw gezet door de Academische Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Limburg. Dat is een multidisciplinair samenwerkingsverband van de UM, Zuyd Hogeschool en vijf grote zorgaanbieders: Meander, Sevagram, Vivre, Cicero en Orbis. “De Werkplaats is een unieke constructie”, zegt Jan Hamers, UM-hoogleraar ouderenzorg. “Bijzonder is dat onderzoekers gedetacheerd worden in zorginstellingen en dat de UM hoog opgeleid zorgpersoneel, zoals verpleegkundigen, artsen en fysiotherapeuten, de mogelijkheid biedt om te promoveren. Ik ben in 1998 daarmee begonnen en werkte een dag per week in een verpleeghuis. Het is een concept dat men in het buitenland niet kent.”

Vorige maand heeft Hamers met collega’s nog een artikel geschreven over de werkwijze van de Werkplaats voor het vakblad Journal of American Medical Directors Association. “Dat is een toptijdschrift in de kringen van gerontologie en geriatrie. Onmiddellijk geaccepteerd. Ze zijn vooral verbaasd over het gemak waarmee we de academische inzichten in de praktijk krijgen toegepast. We hebben bijvoorbeeld een onderzoek gedaan naar vrijheidsbeperkende maatregelen in verpleeghuizen. Daaruit bleek dat er genoeg alternatieven zijn voor het vastbinden van ouderen aan stoelen of bedden. Tien jaar geleden zat 20 procent van de bewoners van verpleeghuizen permanent vast, nu zit er bij een zorginstelling als Meander niemand meer vastgekluisterd aan een stoel. Ook in de rest van het land is dat aantal flink teruggelopen, mede als gevolg van scholing van het personeel en helder beleid.”

Wat doet de Werkplaats nog meer? Een ander onderzoeksthema betreft de woonomgeving van ouderen, en de invloed daarvan op gedrag en gezondheid. Verpleeghuizen zijn traditioneel ingericht als ziekenhuizen en kennen vooral grote afdelingen, zegt Hamers. “Wij hebben deze grootschalige verpleeghuizen vergeleken met kleine woonvormen, met zes tot acht bewoners, die leven als ze thuis deden en zelf bepalen wanneer ze ontbijten of slapen gaan. Wat bleek: de kwaliteit van leven is in kleinschalige complexen niet hoger dan in verpleeghuizen. Ook komen gedragsproblemen in beide woonvormen even vaak voor.”

Conclusie: zorg voor variatie zodat iedereen kan kiezen. “De familie is vaak gecharmeerd van de kleine woningen maar er zijn mensen die diep ongelukkig worden in een woongroep, die je niet alleen op een kamertje moet achterlaten. Deze ouderen voelen zich prettiger in een drukkere omgeving waar ze veel aanspraak hebben. Wie een intiemere setting verkiest, kan tegenwoordig trouwens kiezen: je hebt tegenwoordig zelfs woongroepen met hoogopgeleiden, loodgieters of bijvoorbeeld met mensen met een Indische achtergrond. Een nieuwe trend vormen de zorgboerderijen. Vroeger gingen mensen daarnaartoe voor dagbesteding, de laatste jaren worden de boerderijen ook ingericht om te wonen. De bewoners zijn vaak actief met het verzorgen van dieren en planten. Ook hier bestuderen we de effecten op probleemgedrag en de kwaliteit van leven.”  

Op dit moment is de Werkplaats bezig met een groot onderzoek naar duurzame en goede ouderenzorg. Daarbinnen doen we een studie naar beweging. “We willen weten hoeveel er bewogen wordt in verpleeghuizen, dus niet in een sportzaal, maar in het dagelijks leven. Waarschijnlijk is dat heel weinig. Op kleine schaal zijn we al aan het experimenteren met maatregelen om mensen in beweging te krijgen, ieder naar zijn eigen mogelijkheden.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)