Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Een zak aardappelen

Een zak aardappelen

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Eens per jaar mag ik van een strenge gasthoofdredacteur niet zomaar schrijven wat ik zelf wil. Een nummertje populisme is dit jaar de verplichte kür. Volgens eeuwenoud gebruik dient men een verhandeling te beginnen met wat men onder populisme verstaat. Heeft U even? Een kleine bijdrage aan een weekblad zoals Observant leent zich niet voor een inleiding tot een studie van de betekenis van het populisme in de neoliberale, globaliserende wereld. Das Wesen des Populismus ist dasjenige Wesen das ….  Vandaar een korte oprisping.

Bij populisme moet ik denken aan een onderscheid dat de jonge Karl Marx lang geleden maakte. Om het verschil tussen de Franse en Duitse samenleving te beschrijven omschreef hij het Franse volk als een zak aardappelen: heel veel mensen die in een wereld met weinig arbeidsdeling, allemaal hetzelfde deden. Veelal boeren. In de Duitse staten en staatjes overheerste de arbeidsdeling. Iedereen had een beroep en had andere beroepen nodig om zijn werk te doen. De Franse zak aardappelen kreeg je nauwelijks in beweging. Lukte dat wel dan had je een massa zeer geschikt om revolutie te maken of ten oorlog te trekken. Dit onderscheid van Marx is in allerlei wetenschappelijke varianten een basisinzicht in onder andere de sociologie.

Het is verleidelijk de Franse gele hesjes van het afgelopen jaar nog steeds te zien als de weer eens in beweging gekomen zak aardappelen. In een doorgeorganiseerd land als Nederland gaan we zelden de straat op zonder dat partijen, vakbonden of verontruste publieke lichamen ons daartoe oproepen. We weten wie het woord zal voeren, wie er mee naar binnen mag en dat je een uitgestoken hand niet weigert. In Frankrijk is het meer vanzelfsprekend om van het volk te spreken. De ware populist anno nu is overtuigd dat er zoiets als HET volk bestaat dat weet wat het wil, en met één mond spreekt. De vijand is de elite die waakt over zijn voorrechten. De leiders van het volk komen meestal uit die elite zelf voort. Zij tonen de goede kant van het ‘vals klassenbewustzijn’ - ken uw Marx - zoals de brave burger in zijn acceptatie van de elite de slechte kant van dat vals bewustzijn laat zien. Het gevaarlijke van het populisme ligt vooral in de idee dat het volk ongedeeld weet wat het wil, en dat uiteindelijk geen boodschap heeft aan het stemhokje, waarin je er alleen voor staat, en door niemand geholpen mag worden. Gelieve dit laatste uit te werken voor de volgende onderwijsgroep.

Hans Philipsen

 

 

         

Deze column maakt deel uit van een papieren special over Europa met collegevoorzitter Martin Paul als gasthoofdredacteur.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)