Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Iets autobiografisch, dat wilde ik absoluut niet”

“Iets autobiografisch, dat wilde ik absoluut niet” “Iets autobiografisch, dat wilde ik absoluut niet”

Photographer:Fotograaf: Jan Willem Kaldenbach

Oud-studentcolumnist Observant schreef debuutroman

Als uitwisselingsstudent wilde ze naar Azië; het werd Zuid-Korea. “Ik zat in de buurt van Seoul, dicht bij de Noord-Koreaanse grens, daar ben ik ook een keertje naartoe geweest. Het was een cultuurschok. Die sfeer, een conflict dat al zo lang duurt, ze zijn daar nog steeds in staat van oorlog. Als dan op de dag dat je vertrekt ook nog eens de Noord-Koreaanse leider sterft, Kim Jong-Il, en het hele noorden in rouw is; ja, toen was mijn fascinatie wel getriggerd.” En nu ligt er dus een boek.

Hoe gaat zoiets? Een oud-studentcolumnist van Observant stuurt een mailtje: ze heeft een roman geschreven. Anne Moraal (31), destijds student cultuurwetenschappen, nu eindredacteur van een VPRO-radioprogramma, schreef tussen 2012 en 2014 twee jaar lang de columns op de achterpagina. Tot ze weg ging bij de UM. Wauw, een roman? Bij een serieuze uitgeverij ook nog? Leuk, interessant, gaan we lezen natuurlijk. Zonder al te veel illusies, bij zo’n eersteling weet je het nooit, en de thematiek is niet bepaald sexy: Noord-Koreaans meisje komt te werken in bizar Noord-Koreaans restaurant in Amsterdam Osdorp.

Boek mee op voorjaarsvakantie, en dan gebeurt het: het is verdomme nog goed ook. Goed geschreven, spannend, intrigerend, een ingenieuze verhaalstructuur, bij vlagen ontroerend.

En, opmerkelijk voor een eerste roman: het is geen al dan niet verholen autobiografie.

Anne Moraal aan de telefoon: “Nee, dat wilde ik juist absoluut niet, mijn eigen leven erin. Al die debuten waarin mensen door Amsterdam lopen en zichzelf proberen te vinden; ik heb er niets mee. Kijk, er zit natuurlijk altijd wel iets van jezelf in, maar wat je schrijft hoeft niet per se waar te zijn. Dit boek zit vol met afzonderlijke verhalen, het is ook een pleidooi voor fantasie.”

De aanleiding was niettemin een krantenbericht. Eenmaal na haar uitwisselingsperiode terug in Nederland las ze een stukje in Het Parool: ergens achteraf in Osdorp werd een Noord-Koreaans restaurant geopend, het enige in Europa, door twee Nederlanders met dezelfde naam. (Moraal heeft daar ‘Kleine Richard’ en ‘Grote Richard’ van gemaakt, de eerste een voormalig bordeelhouder, de ander een niet al te snuggere mislukkeling. Wat eerst nog een komisch duo lijkt krijgt gaandeweg steeds grimmiger trekken.)

Moraal: “Toen ik dat artikeltje las dacht ik: dit lijkt wel fictie. Maar het was echt, die zaak heeft een half jaar gedraaid. Het liet me niet los. Nu had ik in Maastricht al een minor creative writing gevolgd, en daarna een summerschool in dat vak in New York, dus ik besloot om er dan ook maar fictie van te máken. Vervolgens wilde ik het land ook bezoeken, ben meegegaan op zo’n vijfdaagse groepsreis waar je natuurlijk niet de deprimerende ellende te zien krijgt, wel de volle stadions waar de mensen enthousiast klappen en dansen. Maar weet je, dan merk je ook wat zoiets met jou doet, dat je de neiging hebt om mee te klappen, met de groep mee te doen. Het beeld van Noord-Koreanen is altijd dat het allemaal nep is, dat de mensen een soort robots zijn. Dat is niet zo. Al die huilende mensen toen Kim Jong-Il stierf, dat kun je niet zomaar afdoen als onoprecht. Onze gids, je hebt daar alleen contact met gidsen, was een jonge vrouw die grapjes maakte dat ze maar niet aan de man kwam en dat haar moeder zich daarvoor schaamde. Heel gewoon, heel voorstelbaar allemaal.”

Ze is, zegt Anne Moraal, vooral geïnteresseerd in de binnenkant van mensen: wat zit er achter het masker? En koos in deze roman voor een land “waarvan je weet dat iedereen een masker draagt”.

Waar ze vervolgens vaardig mee speelt. Respectvol ook. Geen makkelijke karikaturen, hier worden serieuze mensen geportretteerd, mensen die ergens in geloven, hoe belachelijk wij westerlingen die leiderschapscultus ook vinden. De jonge hoofdpersoon, dochter van een professor wiens ontijdige dood haar de gelegenheid ontneemt om hem ooit nog trots te kunnen maken, wordt uitgekozen voor een belangrijk project dat de wereld het ware Noord-Korea zal laten zien: een restaurant in West-Europa, met inheemse gerechten, zang en dans. Dit alles ter meerdere eer en glorie van de Grote Leider. Dat het restaurant, in een voormalig buurtcentrum, een mislukking wordt laat zich raden. Dat de geïsoleerde crew de aansluiting mist met het botte Hollandse publiek, dat vooral frieten wil eten en op personeelsuitjes liever elkaar bepotelt dan te luisteren naar Noord-Koreaanse meisjes in klederdracht; het wordt zowel geestig als met veel invoelingsvermogen beschreven. Maar het regime is structureel achterdochtig. Na terugkomst in eigen land wordt de groep ondervraagd, verhoord alsof het misdadigers zijn, op de beproefde paranoïde toon die in dit soort staten gewoon is. Die verhoren vormen de ruggengraat van het boek, en geven het precies die dreiging mee die bij alle empathie toch ook het politieke kader vormt. Want het blijft natuurlijk wel Noord-Korea.

Moraal is blij met alle positieve aandacht: “Ik kreeg een paar mooie recensies, een boekhandel met een aantal vestigingen in de randstad heeft er leuke plannen mee, de verkoop loopt zelfs boven verwachting. En ik ben bezig met een nieuw boek. Dat heeft iets te maken met Amerika, meer zeg ik niet, ik ga er later dit jaar heen voor onderzoek, naar Holland, Michigan. Ja, ik denk wel dat ik nu schrijver ben.”

Dat laatste zegt ze per mail, voorzien van een knipoog-emoticon.

 

 

 

 

 

Anne Moraal, ‘Honden huilen niet’. Lebowski Publishers, ISBN 9789048846252

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)