Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

‘De schijn van onschuld’

‘De schijn van onschuld’ ‘De schijn van onschuld’ ‘De schijn van onschuld’ ‘De schijn van onschuld’

Photographer:Fotograaf: Archief Duitse families

Masterstudent maakt fototentoonstelling in Eijsden

We lopen naar een foto van een verwoeste brug (foto 1). “Ik had geen idee waar deze is genomen”, vertelt Shayan Barjesteh van Waalwijk van Doorn, masterstudent Arts, Literature and Society (ALS). “Ik heb overal gezocht, maar een foto van de brug heb ik nergens gevonden. Je moet dan dus verder gaan kijken. Hij is vanaf een heuveltje genomen en voor de rest is het een ontzettend platte stad. In de verte, aan de horizon, valt een hoog gebouw op. Ik ben gaan zoeken en dat bleek een kerk te zijn in de Litouwse stad Kaunas.” Het verhaal erachter: “De Russen hebben op 26 juni 1941 de brug opgeblazen om de Duitsers tegen te houden. Duitse krijgsgevangenen hebben de brug in 1948 opnieuw opgebouwd.”

Barjesteh van Waalwijk van Doorn gaf afgelopen dinsdagochtend een privérondleiding aan Observant in de kapel van het voormalige Ursulinenklooster in Eijsden, waar tot en met 31 december de fototentoonstelling ‘De schijn van onschuld’ te zien is. Die bestaat uit foto’s van amateurfotografen in het Duitse leger van de jaren dertig en veertig. “Foto’s van Nazi-Duitsland zijn interessant omdat er een taboe op rust. Ik vond het belangrijk om hier een tentoonstelling over te maken om een onbelicht deel van de geschiedenis te laten zien, om een completer beeld te schetsen.”

De sfeer op de foto’s is vaak amicaal. “Ze zullen op mensen een vreemde indruk maken; het zijn niet de beelden die we van Duitse soldaten gewend zijn. Er is context nodig om ze te begrijpen”, legt Barjesteh van Waalwijk van Doorn uit, die meermaals benadrukt dat de tentoonstelling voortkomt uit zijn liefde voor fotografie, “niet voor Nazi’s. Duitse soldaten werden door het Derde Rijk aangemoedigd om foto’s te maken. De mannen zouden zich minder schuldig voelen als ze het gevoel hadden dat ze toerist waren in plaats van militair, was de gedachte van de Duitse overheid. Er waren zelfs competities waarvoor ze foto’s konden inzenden, die vervolgens werden gebruikt als propagandamateriaal. Op verschillende foto’s staan militairen bij de Eiffeltoren of de Arc de Triomphe in Parijs.”

“Veel Duitse families hadden indertijd wel een exemplaar van Mein Kampf in de kast staan en ook ruilplaatjes van nazi’s (denk maar aan voetbalplaatjes, red.) waren heel populair, van Hitler of Goebbels bijvoorbeeld. Het naziverleden is beschamend, dus veel materiaal is verloren gegaan, maar je familiegeschiedenis gooi je niet zo gemakkelijk weg. Er is aardig wat over, vaak in blikken op stoffige zolders. In totaal heb ik 250 fotonegatieven uit privécollecties van een aantal Duitse families gescand, gerestaureerd en gedigitaliseerd.”

Bij de Eiffeltoren is het zonneklaar dat het om Parijs gaat, maar in veel gevallen was dat onduidelijk. “Soms stond er op het kartonnetje waar de foto’s in zaten een jaartal en een plaats erbij. En met plaats bedoel ik dan bijvoorbeeld Duitsland of Sovjetunie. Dan moet je dus de boeken in of op internet gaan zoeken wat het verhaal erachter is.”

“Deze verhalen uitzoeken kost veel tijd”, vertelt hij. “Maar ik werd er steeds handiger in. Over de brugfoto heb ik een paar weken gedaan, maar ik weet steeds beter hoe ik moet zoeken en ik heb inmiddels zo veel verschillende kerken en andere architectuur gezien, dat ik ze vaak al herken.”

Op een van de beelden prijkt een rustende groep Duitse soldaten op een boot (foto 2). “Je ziet hier veel verschillende soorten uniformen, badges en uitrustingen. Ook het materiaal dat ze bij zich dragen toont welke functie ze hadden. Ik heb de afgelopen tijd veel geleerd over rangen van soldaten. In sommige gevallen kun je aan de outfits zien wanneer de foto ongeveer is genomen. Bijvoorbeeld bij de mannen op deze foto (foto 3). Het logo op de petten is van de Reichswehr soldaten. Het is het oude logo, in 1933 werd het vervangen.”

We stoppen bij een foto van een barak waar soldaten druk in de weer zijn (foto 4). “Deze vond ik wel grappig”, zegt hij. “Het vooroordeel over Duitsers is dat ze heel netjes zijn, maar dit hier is een ravage.” Op tafel staan lege flessen, op de vloer liggen papieren, de bedden zijn niet opgemaakt. “Die hebben een heftige avond gehad.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)