Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Seks in het laboratorium

Seks in het laboratorium

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Seksuele opwinding in een relatie; loopt die synchroon bij partners? En zo nee, is dat erg? Psychologe en seksuologe Marieke Dewitte probeert erachter te komen in het sekslab van de Universiteit Maastricht. Een ruimte van nog geen twaalf vierkante meter waarin vrijende stellen worden gemonitord. Dewitte, die onlangs een prijs van de European Society for Sexual Medicine in de wacht sleepte, wil seksuele problemen hoger op de onderzoeksagenda krijgen. “We hebben het hier niet over een luxeprobleem.”

“Doeiiii”, “it’s not going to happen”. En bedenk vooral heel veel gelach op de vraag of iemand zin heeft in een seks-experiment aan de Universiteit Maastricht. Het is voor de wetenschap en levert ook nog eens 50 euro op. Maar nee, in de omgeving van de redacteur is er niemand voor te porren. Maar er wordt wel gegrinnikt; de grapjes besparen we de lezer. “Dat gegiechel herken ik. Seks is nog steeds taboe en dat terwijl we al zoveel opener zijn dan vijftig jaar geleden”, zegt psychologe en seksuologe Marieke Dewitte (39). “Seks is een deel van het leven, maar ik besef dat niet iedereen er even gemakkelijk over praat zoals ik. Voor mij is het een heel gewoon onderwerp. Maar pas op, ik vind ook dat seks best wat in de mystieke en geheimzinnige sfeer mag blijven. We hoeven niet alles te analyseren en uit te spreken.”
Geheimzinnigheid, maar we willen er wel alles van weten. Dewitte knikt. “En als er een probleem is met ons seksleven willen we er maar al te graag een oplossing voor. Tijdens hoorcolleges is er een enkeling die zijn vinger opsteekt, maar persoonlijke problemen worden niet in de groep gegooid. Die hoor je individueel, na afloop, omdat ze iets willen vragen ‘voor een vriend’.”

Seksuele klik
De Belgische Dewitte wist al op haar twaalfde dat ze Goedele Liekens achterna wilde, de bekende Vlaamse seksuologe. “Als puber wilde ik seksuologe worden uit stoerdoenerij.” Op haar achttiende was ze nog steeds geïnteresseerd. “Ik ben opgegroeid in een gezin waarin we open over seksualiteit praatten.” Ze koos voor een “brede basis”: klinische psychologie aan de Universiteit van Gent. Haar vervolgstudie in seksuologie stelde ze uit; eerst een proefschrift over hechting in volwassen relaties. Daarna volgde ze een opleiding seksuologie in Amsterdam en richtte ze ook haar wetenschappelijk onderzoek op seks in relaties. Het was een vurige wens van Dewitte om een sekslab in te richten voor haar onderzoek naar seksuele opwinding bij koppels. Vorig jaar was het zover. Op de vierde verdieping van de psychologiefaculteit kreeg ze een ruimte toegewezen van een paar vierkante meter. Voor de ‘gezelligheid’ werd die aangekleed met (nep)planten, een bruinleren bank, schilderijen en een sfeerlamp. Een tussenwand scheidt de huiskamer van de onderzoeksruimte. Dewitte en collega’s registreren hier de “mate van opwinding”. Meekijken kan niet, meeluisteren evenmin.

Het Maastrichtse lab is het eerste, wereldwijd, waar de seksuele opwinding van een koppel wordt gemeten. Het is baanbrekend onderzoek, zegt Dewitte, omdat bestaande studies vooral gericht zijn op solitaire seks. “Een man of vrouw wordt in een lab in een stoel gezet terwijl hij of zij kijkt naar een seksfilm. Vervolgens worden er allerlei conclusies getrokken. Maar seks hebben we vaak in de context van een relatie. Deze individuele manier van meten is dus geen goede afspiegeling van de realiteit. We nodigen daarom beide partners uit in het lab. Daarbij meten we niet alleen de subjectieve beleving, dus het gevoel, maar ook de fysieke reactie – krijgt iemand een erectie, wordt een vrouw vochtig, et cetera. We hopen de wisselwerking tussen de partners of zeg, afstemming, beter in kaart te brengen. Hoe reageren de stellen op elkaar, welke factoren zijn van invloed, moet je überhaupt op een gelijk niveau van opwinding komen? We hopen daarmee stellen met seksuele problemen te kunnen helpen. Want vaak gaat een seksueel probleem bij de ene partner gepaard met een seksueel probleem bij de ander.” Of de opwinding meer gelijk opgaat naarmate mensen langer samen zijn, is nog steeds een raadsel. Net als ‘de seksuele klik’; bestaat die eigenlijk wel?

Telefoonseks
De zoektocht naar stellen is er een van de lange adem. Op een aanplakbord in de faculteit hangt een uitnodiging voor haar huidige studie naar camera/telefoonseks waarbij de man (in de ene kamer) en zijn vriendin of vrouw (in de andere kamer) elkaar moeten verleiden. Hamvraag: “Moet je samen zijn om elkaar te stimuleren?” Menig student is er wel voor te porren, weet Dewitte. Maar ze hoopt op een meer diverse groep. “We zoeken proefpersonen van verschillende leeftijden, met kortere en langere relaties. Helaas geven sommigen zich wel op, maar haken ze op het laatst af. Van de andere kant: dat heb je ook in andere experimenten, dat heeft niets met mijn soort studie te maken, denk ik.” Ze is zich bewust van de “zelfselectie. Een bepaald type zal hieraan deelnemen, degene die al wat meer open is over seksualiteit. Geen afspiegeling van de maatschappij nee, maar nogmaals, dat zie je ook in andere studies. Neem een onderzoek naar het toedienen van pijnprikkels. Daar geeft ook een bepaald type zich voor op.”

Nog even over de ‘technische kant’ van het verhaal. In de lab-huiskamer mogen de stellen “hun gang gaan”, vertelt Dewitte. “Eigenlijk zoals thuis, maar het blijft natuurlijk een tikkeltje artificieel.” Van de proefpersonen wordt verwacht dat ze om de dertig seconden – “er klinkt een beep” – aan de hand van een schuifje op een apparaat aangeven hoe opgewonden ze zich voelen op een schaal van 1 tot 10. Uit een grote plastic zak haalt Dewitte andere meetapparatuur: een tamponachtig instrument dat de vrouw zelf inbrengt en een ‘elastiek’ voor de man dat de penisomtrek meet. “Penetratie gaat hierdoor niet lukken, maar we richten ons op seksuele opwinding en daar heb je echt geen penetratie voor nodig.”

Maatschappelijk engagement
Voor het onderzoek werkt Dewitte samen met de Katholieke Universiteit Leuven. Vooralsnog wordt het labwerk in Maastricht gedaan. “In België zijn ze puriteinser, het kost meer moeite om de labexperimenten door de ethische commissie te krijgen. Gelukkig is die van de UM progressief. Het is fijn dat de commissieleden de waarde ervan hebben ingezien, dat ze het belangrijk vinden.” Dat haar ambitie vorm heeft gekregen, had ze een paar jaar geleden niet gedacht. Subsidieaanvraag na subsidieaanvraag werd afgewimpeld. “Het was frustrerend. Depressie en obesitas vindt men interessanter vanwege de maatschappelijke kosten. Terwijl ik denk dat we seksuele problemen niet moeten onderschatten. Seksueel welzijn is een belangrijke determinant voor de kwaliteit van leven.”
Toch zet ze met haar award of excellence van de European Society for Sexual Medicine (ESSM), die ze voor de jaarwisseling in ontvangst nam, een goede stap in de richting van erkenning. Jaarlijks looft de ESSM een prijs uit aan de meest getalenteerde wetenschapper (jonger dan veertig) op het gebied van de seksuele geneeskunde. 

“Jaren geleden werd ik gevraagd om in het bestuur plaats te nemen, omdat ze graag meer aandacht wilden voor de biopsychosociale component. Het zijn namelijk vooral chirurgen, urologen en gynaecologen die lid zijn. Ik dacht aanvankelijk dat het om een ‘politieke functie’ zou gaan, ik als enige vrouw én psycholoog, zodat de ESSM aan de buitenwereld kon laten zien dat ze ‘veranderen’. Ik heb ‘ja’ gezegd, maar merkte tot mijn genoegen dat ik daadwerkelijk iets te zeggen had.” Dit jaar werd ze als secretaris-generaal aangesteld zodat ze mee kan helpen het beleid uit te stippelen. “Doorgaans gaat de award die ik ontvangen heb naar artsen. Blijkbaar vonden ze het deze keer belangrijk om ook het werk van een psycholoog te bekronen, vanwege mijn wetenschappelijke bijdrage én mijn maatschappelijk engagement.

"Ik geef workshops in Bangladesh, China en het Midden-Oosten. Ik leg het belang uit van seksueel plezier voor zowel man als vrouw, de functie van de clitoris, het gevolg van genitale manipulatie et cetera. Laatst was ik op bezoek bij de Egyptische associatie voor seksuologie. De zaal zat vol met mannen, voornamelijk gynaecologen. Sommigen liepen weg, vonden het offensive dat ik, een ongesluierde blonde vrouw uit het westen, hen iets ging vertellen over seksualiteit. Jammer, maar ik bleef staan. Ik doe het voor iedereen die wel blijft zitten. Want als ik één arts bereik, bereik ik hopelijk ook honderd van zijn vrouwelijke patiënten.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)