Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Als je straks je diploma haalt, mag je hartstikke trots zijn”

“Als je straks je diploma haalt, mag je hartstikke trots zijn”

Rector Letschert in podcast

Leveren universiteiten straks een lichting af met ‘mindere corona-diploma’s’? Volgens Rianne Letschert, rector van de Universiteit Maastricht, is het tegendeel waar: “Ik zou niet bang zijn voor een ‘coronadiploma’; je laat zien dat je enorm wendbaar bent”, studenten laten zien dat ze snel kunnen omschakelen naar een andere manier van studeren en toetsing. “Als je het dan haalt, ja, dan mag je hartstikke trots zijn”, zegt ze deze week in de podcast Betrouwbare Bronnen.

In Betrouwbare Bronnen interviewt politiek journalist Jaap Jansen zijn gasten over politieke onderwerpen. Deze keer: hoe blijven universiteiten staande tijdens deze crisis en hoe zien ze de toekomst?
Donderdag 12 maart. De universiteiten moesten online onderwijs gaan aanbieden, stelde het kabinet in de strijd tegen het coronavirus. Zagen universiteiten die lockdown aankomen? “We waren redelijk goed gewaarschuwd en voorbereid”, zegt Pieter Duisenberg, voorzitter van de Vereniging van Universiteiten, die ook aan tafel zit. Er werd bij de Nederlandse universiteiten al in een vroeg stadium gesproken over mogelijke scenario’s. Dat was al voordat het virus Europa bereikte, maakt Duisenberg duidelijk. “Er waren signalen dat het niet uitgesloten was dat het onze kant op kwam.”

Verrassing
Voor de Maastrichtse rector Rianne Letschert kwam het toch als een verrassing. Letschert weet nog goed dat ze die donderdag de twaalfde, voor de aankondiging uit Den Haag, in een restaurantje zat met het college van bestuur. “We waren in de veronderstelling dat alle hoorcolleges online zouden gaan”, maar dat zou niet gelden voor onderwijsgroepen. Dachten ze. “Maar toen bleek ’s avonds dat alles dicht moest. We hebben ons wel even achter de oren gekrabd”. Robert-Jan Smits, collegevoorzitter van de Technische Universiteit Eindhoven, ook te gast, is het met haar eens. “Er moest opeens een crisisteam worden opgezet. Een lawine van vragen kwam op ons af: wat te doen met de bibliotheek? Labs open of dicht? Hebben we voldoende IT know how om digitaal te gaan?”

Dat alles op slot zit, is voor studenten een groot gemis, beseft Letschert. “Naar de universiteit gaan is niet alleen je onderwijskwalificatie halen op een bepaald vakgebied, maar ook je persoonlijke ontwikkeling, je vorming. Dat ben je nu toch voor een deel kwijt. Natuurlijk vinden studenten creatieve manieren om elkaar online te blijven ontmoeten, maar het is absoluut de downside van dit hele online.”

Online proctoring
Niet alle docenten zijn het gewend om aantrekkelijk onderwijs te geven in een digitale omgeving, stelt journalist Jansen. Een herkenbaar thema voor de gasten. TU-baas Smits: “Er zijn hoogleraren die makkelijk kunnen omschakelen, maar er zijn er ook die zeggen: ‘Film mij met een krijtje voor het bord en zet dat op het web.’ Die laatsten hebben een grote verandering moeten ondergaan op korte termijn.” Letschert vindt dat studenten ook moeten beseffen dat iedereen zijn of haar best doet, maar dat het soms niet altijd even goed uitpakt. “We zitten in een crisis”, medewerkers hebben zorgtaken, kinderen, “je moet begrip voor elkaar hebben. Dus als de ene docent het net even beter doet dan de andere; ja, dat hoort bij het leven.”

Dan een onderwerp waar veel over te doen is: online proctoring, het op afstand meekijken bij het afnemen van tentamens om fraude te voorkomen. De privacy van de studenten is in het geding, want niet alleen hun kamer maar ook hun gedragingen worden door de webcam gevolgd, en wat gebeurt er vervolgens met die data? Zowel aan de TU Eindhoven als aan de Universiteit Maastricht wordt er inmiddels mee gewerkt. Volgens collegevoorzitter Robert-Jan Smits van de TU kon het bij een kwart van hun tentamens “niet anders” dan dat deze vorm van toezicht werd ingezet. “Het was voor ons een noodgreep. Je wilt niet dat tentamens verschuiven.” Letschert noemt het “een van de lastigste dilemma’s in de onderwijsdidactiek.” Een dilemma tussen studievertraging en privacy-schending.

In drie faculteiten aan de UM [Health, Medicine en Life sciences, Science and Engineering en School of Business and Economics] bleken voor een bepaald type vakken geen alternatieven haalbaar, zegt Letschert. “Dan krijg je een heel intense discussie met de medezeggenschap, omdat je te maken hebt met botsende belangen.” Uiteindelijk hebben de studentgeledingen ingestemd omdat ze voorrang geven aan het afronden van hun studie, vertelt Letschert. (Terzijde, die instemming en het debat daarover hebben zich buiten de openbaarheid afgespeeld; daarover later meer. WD)

Solidariteit
In de podcast wordt duidelijk hoe intensief universiteiten in Nederland met elkaar optrekken en van elkaar leren, zodat niet iedereen opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Bij online proctoring was de TU Eindhoven bijvoorbeeld voorloper. Maar het gaat niet alleen om onderwijs, ook op het gebied van onderzoek werken instellingen samen in binnen- en buitenland. Solidariteit is belangrijk geworden, het delen van bevindingen, zegt Letschert. Het gaat niet meer om peer reviews, eigen erkenning en carrière.

Samenwerking is een groot goed, vat de gastheer samen, maar hoe zit dat met bijvoorbeeld Chinese universiteiten, zoals de Rijksuniversiteit Groningen doet, waarbij vragen rijzen vanwege de greep daarop van het communistische regime? “Samenwerken zit in het DNA van universiteiten,” zegt VSNU-voorzitter Pieter Duisenberg. “Zeker, geopolitieke discussies worden wel gevoeld in de wetenschap, je moet ook kijken naar veiligheidsaspecten”, maar volgens hem is de basisgedachte: ‘Samen worden we sterk’. Letschert spreekt uit eigen ervaring als ze vertelt over haar werkbezoek, vorig jaar in Saoedi-Arabië “vanwege onze samenwerking met een medische faculteit. Ik wilde het zelf meemaken, we kregen vaak vragen over waarom we dat doen, et cetera. En wat zie je daar? Door die samenwerking zie je beide instellingen, culturen en wetenschapstradities naar elkaar toegroeien. Je leert van de ander. We hebben er inmiddels een vrouwenfaculteit mee opgebouwd. En door onze tienjarige samenwerking mogen ook mannen en vrouwen elkaar ontmoeten. Dat was anders niet gebeurd. Die meisjes mogen naar Maastricht komen. Dat was anders ook niet gebeurd. Ik blijf daar voorstander van, waarbij je niet die regimes hoeft goed te praten.” (Overigens is destijds geen ruchtbaarheid gegeven aan dat werkbezoek. Saoedi-Arabië lag zwaar onder vuur vanwege de moord op journalist Khashoggi, een paar maanden eerder. WD)

Bouwmarkt en Ikea
Tot slot september: hoe gaat het onderwijs eruitzien? Twee zaken zijn volgens Letschert belangrijk. Een: het contact tussen studenten en docenten. “Als we allemaal naar de bouwmarkt en Ikea mogen, kan ik me niet voorstellen dat studenten niet naar de campus mogen in september.” Het is voor hun ontwikkeling, vooral voor eerstejaars, voor de hechting aan de stad, aan de gemeenschap, heel belangrijk. Twee: “Er is een ecosysteem waar we als universiteit onderdeel van zijn. We hebben te maken met een stad, regio, toeleveranciers, opdrachtonderzoek, bedrijven.” Ze vindt dat het kabinet een middellang perspectief moet bieden. “Dit moet niet aan colleges van bestuur worden overgelaten, daar moet Den Haag zich mee bemoeien. De consequenties zijn te zwaar.”
Een oproep aan premier Rutte, vat interviewer Jansen samen: “Denk aan de gemeenschap om de universiteit heen.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)