Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Het anti-Nederlandse sentiment in Italië ebt wel weer weg”

“Het anti-Nederlandse sentiment in Italië ebt wel weer weg”

Photographer:Fotograaf:

JÉSHOOTS via Pexels.com

“’Geen cent naar Italië, zei de Nederlandse minister. En nu moet ik met jullie praten? De groeten!”, roept een restauranteigenaar in het Noord-Italiaanse Vittorio Veneto tegen Nederlandse journalisten van Nieuwsuur. Een aantal ondernemers protesteert er voor solidariteit en steun van de Italiaanse overheid, maar ook van Europa. Middelen uit eigen kas zijn er niet; Italië zit tot over zijn oren in de schulden. Nog meer lenen is onbetaalbaar. Er wordt gekeken naar Europa, maar die willen niet helpen, denken veel Italianen. Vooral Nederland houdt de hand op de knip. Dat land is ontegenzeglijk tegen Europese obligaties – de zogenaamde Eurobonds – en verbindt strenge eisen aan noodleningen. Observant sprak een aantal Italiaanse medewerkers en een student van de Universiteit Maastricht over het groeiende anti-EU- en anti-Nederlandsentiment in hun land.

Nieuwe bijvoeglijke naamwoorden
Die uitspraak van de minister. “Dat was geen mooie PR voor Nederland”, zegt Elia Formisano, hoogleraar cognitieve neurowetenschappen. Hij begrijpt de boosheid van zijn landgenoten, al voegt hij er meteen aan toe dat het natuurlijk niet zo is dat de Italianen Nederlanders nu haten. “Als je naar een demonstratie gaat van boze en wanhopige ondernemers, dan is de kans groot om zo’n reactie te krijgen.” Researchmasterstudent European Studies Chiara Russo merkt dat ze nu minder enthousiast durft te spreken over haar nieuwe thuisland. Haar vrienden waren altijd jaloers, maar “tegenwoordig krijgt Nederland ineens nieuwe bijvoeglijke naamwoorden: egoïstisch, onsolidair, et cetera.” En ook Matteo Bonelli, universitair docent Europees recht, voelt dat er onder zijn landgenoten de laatste weken anti-Nederlands sentiment is ontstaan, “maar dat moet niet groter gemaakt worden dan het is. Dat ebt waarschijnlijk snel weer weg.” Over de EU daarentegen maakt hij zich wel serieuze zorgen. “Het gebrek aan Europese solidariteit is een open wond voor Italië.”

Vluchtelingencrisis
Luana Russo, universitair docent Kwantitatieve methoden en voorzitter van de faculteitsraad bij cultuur- en maatschappijwetenschappen, beschrijft deze pijn treffend: “Om het anti-EU-sentiment goed te begrijpen moet je teruggaan naar de migratiecrisis van de afgelopen jaren.” Meer dan een miljoen vluchtelingen zetten vanwege de ligging in Italië voor het eerst voet op Europese bodem. “Veel EU-lidstaten verscholen zich achter het verdrag van Dublin – dat bepaalt dat het land waarin de ‘vreemdeling’ binnenkomt verantwoordelijk is voor de asielprocedure – en lieten Italië aan haar lot over. Italië heeft dat hoofdzakelijk met eigen geld bekostigd. Als men vervolgens keihard wordt getroffen door de coronacrisis en de rijke Noord-Europese landen in eerste instantie zeggen: ‘Dit is niet ons probleem, maar dat van Italië’, dan schiet dat meteen in het verkeerde keelgat. Italianen denken: ‘Als we alles alleen moeten oplossen, wat is dan het nut van de EU voor ons?’”

Structurele oplossing
Wat ook meespeelt, denken zowel Formisano als Luana Russo, is de berichtgeving in de Italiaanse media. Luana Russo: “Als de Nederlandse minister zoiets zegt is dat twee tot drie dagen lang prominent in het nieuws. Het beeld ontstaat dat het Noorden helemaal niet wil helpen. Dat klopt niet, want er is uiteindelijk wel hulp gekomen, maar: too little, too late. Niet de Eurobonds of vrij besteedbare leningen die we wilden. Eurobonds was een betere optie omdat het een structurele oplossing biedt. Italië hoeft dan niet meer bij elke crisis voor geld te gaan lobbyen.”

Sociale media
Een extra hoofdpijnpunt voor Chiara Russo zijn de sociale media. “Het baart me zorgen dat mensen van mijn leeftijd tweets – twee regels tekst – klakkeloos voor waarheid aannemen. Als Matteo Salvini [politiek leider van de rechts-populistische Lega Nord] iets op Facebook zet, wordt het razendsnel verspreid.”

Populisme
Formisano: “Het financiële plaatje rondom de crisis is ontzettend ingewikkeld, maar populisten gaan met het simplistische beeld van ‘Noord tegen Zuid’ aan de haal en gebruiken het als argument om stemmen te winnen en de EU te verlaten. Eurosceptische partijen stijgen in de Italiaanse peilingen.” Stuk voor stuk vinden de Italiaanse UM’ers dit een zorgelijke ontwikkeling. Sterker nog, de oplossing voor de kwestie zien zij in een sterkere EU. Formisano: “Ik zie het liefst een Verenigde Staten van Europa. Het zou goed zijn als de EU actieve campagnes voert om te laten zien welke positieve dingen het brengt.”
Luana Russo steunt dat laatste. “Ik geloof in de EU, maar die is nu veel te verlegen. De meeste Europeanen weten helemaal niet wat de EU allemaal doet en het profijt dat ze ervan hebben. Dan ontstaat er ook geen Europese identiteit of iets om trots op te zijn.”

Korte termijn
Bonelli benadrukt vooral het belang van een oplossing op korte termijn. “Er moet snel overeenstemming komen tussen Italië en de noordelijke landen zodat de Italianen zien dat de EU ergens toe leidt. Als we niet laten zien dat we in staat zijn om samen tot concrete oplossingen te komen, verliezen mensen vertrouwen en komt de EU in grote problemen.”

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2020-05-21: Gerard van Breukelen
Dat Italie en Griekenland door een groot deel van de EU onvoldoende worden geholpen bij de vluchtelingencrisis, lijkt me evident en daar is Italie terecht boos over. Ook over noodhulp in de coronacrisis moet gesproken worden, waarbij overigens niet vergeten mag worden dat in termen van het aantal doden per 100.000 inwoners Belgie en het Verenigd Koninkrijk net zo zwaar getroffen zijn als het Zuiden (over Nederland is onduidelijkheid doordat hier weinig getest wordt).

Maar de discussie over economische steun in de vorm van eurobonds en het opkoopprogramma van de ECB, is een ander verhaal. De discussie tussen Noord en Zuid Europa daarover doet me denken aan die tussen liberalen en socialisten als het gaat om nivellering. De hamvraag is: in hoeverre zijn verschillen in rijkdom het gevolg van verschillen in inspanning dan wel verschillen in geluk ? Een mens of land in armoe door pech helpen we graag, zie de noodhulp bij natuurrampen. Een mens of land in armoe door eigen toedoen of nalaten is een ander verhaal. Daar komt bij dat rijkdom in de Noord-Zuid discussie nu voor een flink deel wordt afgemeten aan de staatsschuld. Laatst las ik echter dat het prive vermogen per capita van Italianen hoger zou zijn dan dat van Duitsers. Als dat waar is, werpt dat een ander licht op de Noord-Zuid kloof. Met fiscaal beleid kan men immers de verhouding tussen prive- en publiek vermogen in een land veranderen.

Misschien moeten Zuidelijke landen eerst duidelijk maken waarom financiele hulp door het Noorden redelijk is. Dat gaat verder dan een beroep op "solidariteit". Berichten over jaren lang financieel wanbeleid door Griekse en Italiaanse politici, over de lage pensioenleeftijden in Frankrijk, en over het jaren lang ongestraft schenden van de convergentiecriteria uit het verdrag van Maastricht door met name Zuidelijke landen, maken het voor Noordelingen moeilijk om in te zien waarom het Noorden het Zuiden financieel moet helpen uit naam van solidariteit. Ook het argument van o.a. D66 dat het Noorden zonder steun aan het Zuiden straks een grote afzetmarkt verliest, is weinig overtuigend als we niet horen wat voor het Noorden zelf erger is: verlies van die afzetmarkt, of het jaar-in jaar-uit overdragen van geld via de opkoopprogramma’s van de ECB of zelfs via eurobonds.

Het heeft geen zin om elkaar luiheid of gierigheid te verwijten. Het lijkt me beter als er een open gesprek tussen Noord en Zuid plaats vindt over de verschillen in rijkdom (zowel publiek als prive) en over de oorzaken daarvan. Pas daarna kan er in redelijkheid gesproken worden over de wijze waarop Noord en Zuid (en Oost niet te vergeten) naar elkaar toe kunnen groeien en de EU een echte Unie kan worden. Daarbij moet niet alleen over financiele steun gesproken kunnen worden, maar ook over hervormingen van economieen en publieke stelsels. Anders voorzie ik dat Brexit straks de geschiedenis in zal gaan als het begin van het einde van de EU.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)