Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Liever een tomaat dan een aardappel

Liever een tomaat dan een aardappel

Film: About Endlessness

Het verhaal: In About Endlessness laat de Zweedse filmmaker Roy Andersson de kijker rondzwerven door een reeks van korte, impressionistische taferelen over het dagelijkse geploeter van de mens, van commentaar voorzien door een Sjeherazade-achtige vertelster. Een stel zweeft over het door oorlog verwoeste Keulen; een van zijn geloof gevallen priester klopt bij een arts aan voor hulp; een man beklaagt zich over het feit dat een echt niet zo slimme ex-klasgenoot de doctorstitel heeft verworven; en de legerstaf van Hitler perst er met moeite een laatste ‘Sieg Heil’ uit om hun verslagen Führer te groeten. Uit alle taferelen – of ze nou banaal of historisch zijn – spreekt de kwetsbaarheid en hulpeloosheid van de mens.

Een filmische hoorn des overvloeds:

- Er zijn weinig filmmakers met zo’n unieke en instant-herkenbare visuele stijl als Roy Andersson. In de studio reconstrueert de Zweed taferelen uit het dagelijks leven en hij puurt ze uit, maakt ze abstracter. Elk interieur, elke straat, elk gebouw, alles wordt minutieus ontworpen in Studio 24 in Stockholm. Hij bevolkt deze vaalbleke decors met acteurs die dermate wit zijn geschminkt dat het lijkt alsof ze Magere Hein al een paar dagen geleden hebben ontmoet. En filmt ze vervolgens vanuit één vaste camerapositie. Zo ontstaan langzaam bewegende schilderijen; tableaux vivants waarin kunstkenners dit keer referenties aan werken van Marc Chagall, Vincent van Gogh en Ilja Repin zullen herkennen.

- De humor van Andersson is ongrijpbaar, maar wie er gevoelig voor is, zal About Endlessness met een glimlach bekijken. Een jongen legt aan zijn vriendin de eerste wet van de thermodynamica uit en vertelt haar dat ze over een miljoen jaar misschien wel een aardappel zal zijn, of een tomaat. “Ik wil liever een tomaat zijn”, antwoordt het meisje. Ik kan amper uitleggen waarom, maar ik vind dat dus ontzettend geestig.

- Niet alle taferelen maken even veel indruk, maar in elke film van Roy Andersson zijn wel een paar juweeltjes verstopt die je eindeloos wil herbekijken. Dit keer is het de vader die tijdens een hevige regenbui even zijn paraplu opzijlegt om knielend de schoenveters van zijn dochtertje te strikken. Het is een teder en oneindig liefdevol tafereel.

- Er is een oude muzikantengrap dat je bij aankomst in de hemel een harp krijgt, en bij aankomst in de hel een accordeon. Die grap behoeft herziening: bij aankomst in de hemel krijg je namelijk een cd met de Russisch-orthodoxe muziek van het St. Petersburg Kamerkoor. Het bekijken van About Endlessness was sowieso al een bijna-religieuze 

ervaring, maar de troostende muziek van dit koor op de eindcredits zorgde voor het perfecte slotakkoord.

Een herhaling van zetten:

- Criticasters zeggen dat Roy Andersson al sinds Songs From The Second Floor (2000) telkens opnieuw dezelfde film heeft gemaakt. Ongelijk hebben ze niet, maar echt erg is het ook niet.

Het salomonsoordeel: “Door alle vensters zie ik slechts oneindigheid”, schreef Baudelaire. Roy Andersson legt de essentie van die oneindigheid bloot: de mensheid is een deplorabele, nietige soort, gedoemd tot futiliteit. Maar dat betekent niet dat we niet gewoon tevreden mogen zijn met het feit dat we leven.

Mark Vluggen

NB: Alles is oneindig, maar toch ook weer niet helemaal. Na negen jaar en zo’n 225 filmrecensies neem ik afscheid van Observant. Grote dank aan de redactie en aan alle lezers. Het ga jullie goed.

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2020-06-17: Walter Jansen
En alles met veel plezier gelezen. Dank je Mark!

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)