Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Met een cadeaubon van de sigaret af

Met een cadeaubon van de sigaret af

Photographer:Fotograaf:

Pixabay

Nauwelijks animo voor UM-training stoppen met roken

Dat een financiële beloning helpt om te stoppen met roken, is bekend. Maar is een cadeaubon toereikend om laagopgeleiden van de sigaret af te krijgen? En heeft het zin om mensen te laten kiezen uit verschillende beloningen? Deze vragen kwamen aan bod op een online symposium dat instituut Caphri vorige week organiseerde. Maar waarom beloont de UM haar eigen rokers eigenlijk niet als ze willen stoppen?

Aanleiding voor het symposium was de promotieplechtigheid van huisartsonderzoeker Floor van den Brand. Uit haar onderzoek, onder zeshonderd werknemers van 61 verschillende bedrijven en organisaties, is gebleken dat anderhalf keer zoveel mensen stoppen met roken – tot een jaar na de training - als ze naast het trainingsprogramma cadeaubonnen krijgen.

Na haar onderzoek heeft Van den Brand, zo vertelt ze tijdens het symposium, de website www.samensterkerstoppen.nl ontworpen. Die is bedoeld om werkgevers op weg te helpen. De promovenda heeft voorgerekend dat de rookpauzes en het ziekteverzuim – rokers zijn gemiddeld drie dagen extra ziek per jaar – ruim vijfduizend euro per jaar kosten, uitgaande van een uurloon van 34 euro. Dit terwijl de groepstraining plus beloningen eenmalig nog geen zeshonderd euro kosten. 

Maar waarom ongezond gedrag belonen, klinkt het soms onder werkgevers maar ook onder niet-rokers? ‘Ik krijg niks, de rokers wel.’ Ongezond gedrag belonen is niet aan de orde, zegt Van den Brand. “De beloningen zijn juist bedoeld om gezond gedrag te belonen, om rokers extra te motiveren.” 

In 2018 rookte 24 procent van de werknemers in Nederland (waarvan 17 procent dagelijks), aldus het Trimbos Instituut. Dat is vergelijkbaar met de percentages in de algemene bevolking. Onder werklozen rookte 29 procent en onder arbeidsongeschikten 35 procent.

Easy money

In het onderzoek van Van den Brand ontvingen de deelnemers in totaal 350 euro als ze na een jaar nog steeds niet rookten: eerst drie keer vijftig euro (na de groepstraining en na drie en zes maanden) en tweehonderd euro na afloop. In Rotterdam, onder het gezondheidszorgpersoneel, draait nu een experiment waarbij rokers zelf hun beloningsstijl kunnen kiezen. 

Sommigen willen het hoogste bedrag aan het eind, zoals in de Maastrichtse studie, anderen aan het begin. Maar verrassend genoeg, zegt de Rotterdamse promovenda Nienke Broderie, kozen de meeste deelnemers voor een heel andere variant, waarbij ze zelfs geld kunnen verliezen. 

Dat is de zogeheten deposit-optie waarbij ze zelf honderd euro inleggen. “Ze brengen cash geld mee, dat wij in de kluis bewaren. Wie het niet redt, is de inleg kwijt. Desondanks vinden ze het prettig om mee te betalen, misschien om de indruk te vermijden dat ze geld in de schoot geworpen krijgen, dat het easy money betreft.”

Laaggeletterdheid

Hoe dan ook, de beloning zorgt ervoor dat meer mensen stoppen, ongeacht het inkomen of opleidingsniveau. Dus niet alleen onder medewerkers met een smalle beurs, al valt in die groep de meeste winst te behalen. Rookt van de hoogopgeleiden nog 15 procent, onder de laagopgeleiden staat de teller op 26 procent.

Voor hen valt stoppen niet mee, zegt spreker Gera Nagelhout. Ze is bijzonder hoogleraar aan de UM, gespecialiseerd in de gezondheid en welzijn van mensen met een lage sociaal-economische positie. “Ze zijn vaak verslaafder en hebben meer stress, wat negatief doorwerkt op hun zelfcontrole. Ook kunnen ze tijdens het stoppen op weinig sociale steun kunnen rekenen van hun omgeving.”

Om die groep te bereiken is meer nodig dan zwaaien met een cadeaubon. Het begint al bij het recruteren. Hoe maak je deze groep enthousiast om mee te doen? Vorige week verscheen een rapport over best practises, waar Nagelhout aan meewerkte. Om er een paar te noemen: let op de toon, die dient begripvol en niet-veroordelend te zijn; laat deelnemers vrijblijvend kennismaken en help ze met aanmelden, ook om laaggeletterdheid te omzeilen; en het stopprogramma moet laagdrempelig zijn en gratis.

De aanbevelingen zijn welkom, aangezien maar weinig werknemers aan deze trainingen meedoen, meent het Trimbos Instituut. “Nee, niet iedereen doet mee”, zegt Van den Brand. “Sommige mensen zijn er nog niet klaar voor, anderen komt het qua tijdstip niet uit, en weer anderen kiezen misschien liever voor individuele begeleiding in plaats van een groepstraining. Aan de andere kant bieden sommige werkgevers maar een enkele groepstraining aan met een maximum aantal deelnemers en zijn ze tevreden als die vol is.”

Verzekeringspremies

Dan is het de beurt aan Lesley Sinclair, onderzoeker aan de Universiteit van Edinburgh. Extra concentratie is geboden vanwege haar zware Schotse accent. Sinclair probeert zwangere vrouwen al jaren van het roken te krijgen. In 2008 rookte nog 30 procent van de zwangere vrouwen in lagere milieus in het Verenigd Koninkrijk.  

Financiële beloningen in de vorm van shopping vouchers, waar ze al een jaar of tien mee experimenteert, bleken een ware uitkomst. Veel meer zwangere vrouwen deden mee aan de stopprogramma’s en hingen de tabak aan de wilgen. In de ‘zaal’ vraagt iemand of de partners ook betrokken worden bij de stoppoging. Ja, dat blijkt het geval, al hebben de onderzoekers niet geregistreerd hoeveel van hen stoppen.

Een verschil met Nederland is dat in het Verenigd Koninkrijk en de VS meer geld – 750 euro of dollar - wordt uitgetrokken om rokers te belonen. Van den Brand: “Het is in die landen veel normaler om mensen te belonen voor gezond gedrag. Werkgevers betalen soms hoge verzekeringspremies en medische kosten van werknemers. Hogere beloningen gelden dan nog steeds als lucratief.”

Weinig aanmeldingen voor UM-training stoppen met roken ​

Sinds augustus zijn alle terreinen van de Universiteit Maastricht rookvrij. Medewerkers en studenten kunnen zich sinds een paar weken inschrijven voor hulp bij stoppen met roken: drie à vier groepssessies of individuele (telefonische) consulten, betaald door zorgverzekeraar CZ. Voor buitenlandse medewerkers en studenten betaalt de UM. 

De universiteit maakt geen gebruik van financiële beloningen om de slaagkans te verhogen. Dit tot verbijstering van prof. Onno van Schayck, projectleider van de studie. “Wij publiceren dus evidence based bevindingen, die andere instellingen als gemeenten en bedrijven wél toepassen maar de UM zelf niet.” 

Projectleider Pauline Arends, hoofd Arbo, wist van het beloningsonderzoek, maar uit tijdgebrek is dat niet meegewogen. “Ik weet ook niet of een financiële beloning goed werkt bij een populatie die hoogopgeleid is, zoals aan de UM.” Dat blijkt uit de Maastrichtse studie wèl.

Het loopt nog geen storm voor de training. Arends: "Tot nu toe hebben zich twee medewerkers en vier studenten ingeschreven. Dat zijn niet de aantallen waarop we hadden gehoopt."

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)