Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Prof Wim Groot: overheid faalt, vaccinatiebeleid is drama

Prof Wim Groot: overheid faalt, vaccinatiebeleid is drama

Photographer:Fotograaf:

Gustavo Fring via Pexels

Opinie: Hoe kan het dat Nederland als laatste EU-land start met inenten?

Na de verdeling van de beschermende middelen tegen corona en het coronatestbeleid loopt nu ook het vaccinatiebeleid van de overheid uit op een drama, schrijft de Maastrichtse gezondheidseconoom Wim Groot in dit opiniestuk.

Nederland is als enige EU-land nog niet begonnen met vaccineren. In Israël is inmiddels al ruim tien procent van de bevolking gevaccineerd, in Duitsland zijn al meer dan honderdduizend mensen gevaccineerd en in Groot-Brittannië wordt het tweede coronavaccin al gebruikt.

In ons land is tot op heden (4 januari) nog niemand gevaccineerd. Eerst zou het vaccineren op 4 januari beginnen, later werd dat 8 januari en nu lijkt het erop dat het grootschalig vaccineren pas op 15 januari van start gaat. De verantwoordelijke minister Hugo de Jonge doet ons geloven dat de late start van het grootschalig vaccineren komt omdat in Nederland de voorbereiding voor het vaccineren zorgvuldig gebeurt. Daarvoor wordt de vaccinatiestrategie wel met de dag aangepast. Eerst zou gebruik worden gemaakt van de ‘unieke’ kleinschalige vaccinatie-infrastructuur van de huisartsen. Toen dat niet mogelijk bleek omdat het vaccin in grootverpakking wordt geleverd en diepgevroren moet worden bewaard, moesten plotseling de GGD’s grote vaccinatielocaties gaan inrichten. Minister Hugo de Jonge deed alsof dit als een verrassing kwam. Echter, dat het Pfizer-vaccin in grootverpakking zou worden geleverd en diepgevroren moet worden bewaard was bij iedereen bekend, behalve kennelijk bij het ministerie van Volksgezondheid en het RIVM. De meeste landen kozen daarom voor het opzetten grootschalige vaccinatielocaties, terwijl hier lang werd gedacht dat de inenting door de huisarts en dus kleinschalig kon gebeuren. 

1984

Keer op keer moet minister Hugo de Jonge terugkomen op gedane uitspraken. Zijn verklaringen doen daarbij steeds meer denken aan 1984 van George Orwell. De mogelijkheid dat al voor 15 januari wordt gestart met grootschalig vaccineren verkoopt hij nu als een huzarenstukje. In werkelijkheid zullen in andere westerse landen al vele miljoenen mensen ingeënt zijn voordat hier in Nederland de eerste prik is gezet. Het Nederlandse vaccinatiebeleid is een aaneenschakeling van incompetentie.

Door het incompetente handelen van het ministerie van Volksgezondheid en het RIVM is de vaccinatiestrategie inmiddels een speelbal van lobbygroepen. De Gezondheidsraad adviseerde om eerst de meest kwetsbare mensen te vaccineren. Dit was een verstandig maar niet verrassend advies. Overal in de beschaafde wereld gaan de meest kwetsbaren voor. Overal? Nou nee. In Nederland komen eerst anderen aan de beurt. Vanwege de slechte voorbereiding bleek het niet mogelijk om eerst de meest kwetsbare mensen in verpleeghuizen te vaccineren. Daarop werd besloten om verpleeghuispersoneel en wijkverpleegkundigen voorrang te geven. Vervolgens zagen ziekenhuisbestuurders hun kans schoon om met een uitgekiende lobbyactie te regelen dat hun personeel nu vooraan staat. De zwakke minister gaf al snel toe aan de ziekenhuislobby. In de media verkocht hij dit als een ”kleine zijstap op de vaccinatieroute”. Daarna wilden ook de huisartsen voorrang meteen gevolgd door leerkrachten, politieagenten en boa’s. Het moment waarop de meest kwetsbaren hun inenting krijgen, schuift daardoor steeds verder naar achteren. Hoeveel levens dit gaat kosten valt nu nog niet te zeggen. 

Fouten

Er zijn grote overeenkomsten tussen het falende vaccinatiebeleid nu en de fouten bij de verdeling van de beschermende middelen en het testbeleid tijdens de eerste golf. In alle gevallen begint het ermee dat het ministerie van VWS en het RIVM, de twee hoofdrolspelers bij de overheid, niet voorbereid zijn en hun werk niet goed doen. Dit biedt de gelegenheid aan de ziekenhuizen, die wel hun zaakjes op orde hebben, om voor hun eigen belang te lobbyen. In het voorjaar leidde dit ertoe dat de beschermende middelen naar de ziekenhuizen gingen en het verpleeghuispersoneel het nakijken had, en dat alleen de ziekenhuislaboratoria de coronatests uitvoerden. Nu leidt het er toe dat het ziekenhuispersoneel als eerste gevaccineerd wordt en niet de kwetsbare verpleeghuisbewoners. ​

De ziekenhuizen blijken overigens wel in staat om snel te handelen. Woensdag 6 januari worden de eerste medewerkers gevaccineerd. Om verder gezichtsverlies te beperken heeft minister Hugo de Jonge laten weten dat op dezelfde dag op één vaccinatielocatie ook begonnen zal worden met het inenten van verpleeghuispersoneel en wijkverpleegkundigen.

Geluk bij een ongeluk

Veel politieke partijen vinden net als minister Hugo de Jonge dat de overheid een grotere rol in de zorg moet spelen. De falende aanpak van de coronacrisis is in de ogen van De Jonge een gevolg van het decentrale zorgstelsel waarbij de directe zeggenschap van de overheid beperkt is. De decentrale organisatie van de zorg in Nederland – door sommigen ook wel omschreven als marktwerking in de zorg – blijkt evenwel een geluk bij een ongeluk tijdens de coronacrisis. De private ziekenhuizen blijken keer op keer hun zaakjes goed op orde te hebben. De overheid blijkt evenwel steeds onderdeel van het probleem te zijn. Het overheidsfalen- de incompetentie van het beleid en de uitvoering ervan en de grote invloed van belangengroepen op de besluitvorming - is tijdens de coronacrisis pijnlijk duidelijk geworden.

Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

2021-01-08: K. Pisters
Geachte Wim, Goed te lezen dat, hetgeen ik als leek al langer vermoed, nu door een deskundige bevestigd wordt.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)