Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Alles kwijtraken, jezelf, je geschiedenis, alles

Alles kwijtraken, jezelf, je geschiedenis, alles

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

Auteur Heerma van Voss te gast op thema-avond over geheugenverlies

MAASTRICHT. Het is 16 januari 2012 als schrijver Daan Heerma van Voss wakker wordt en niets meer voelt, niet eens meer weet wie hij is. Ik was doodsbang, en mijn adem begon te verspringen. Er bevond zich een vreemdeling in mijn hoofd, die steeds harder begon te hijgen. De vreemdeling zat in een lichaam. Om hem heen lagen omgewoelde lakens en kussens.

Afgelopen maandag in de Dominicanenkerk leest Heerma van Voss deze passage voor uit zijn roman De Vergeting. Dit bij wijze van aftrap van de thema-avond over geheugenverlies, van studievereniging Luna-tik en Studium Generale. De kerk zit tot de nok vol, met studenten en Maastrichtenaren. In het interview dat rechtspsycholoog Harald Merckelbach houdt met Heerma van Voss legt de auteur uit dat hij in die bewuste periode bijzonder hard had gewerkt, en in het algemeen niet “de meest stabiele figuur” is – hypochondrisch en soms vervreemd van de wereld. Maar dit verklaart wat hem betreft niet wat er op die traumatische ochtend voorviel. De diagnose van  de neuroloog luidde: Transient Global Amnesia (TGA).

Het was voor Heerma van Voss het begin van een zoektocht die hem leidde naar zijn eigen dossier maar ook naar vakliteratuur en scripties. Hij ontdekte dat een hoop onwetendheid schuilgaat achter het label TGA. “Artsen hebben geen idee waar deze vorm van geheugenverlies vandaan komt of wat ze ertegen moeten doen. Je krijgt meestal te horen: ‘Vermoedelijk is het dit, waarschijnlijk niet dat, maar bovenal is nader onderzoek nodig.’”

Dokters willen nog weleens meer suggeren dan ze weten, beaamt Rudolph Pons, neuropsycholoog in het academisch ziekenhuis. Hij is een van de vier Maastrichtse panelleden die uitgenodigd zijn vanwege hun deskundigheid. “De afkorting ECI bijvoorbeeld, het staat voor E Causa Ignota, klinkt heel wat, maar het betekent niet meer dan ‘met onbekende oorzaak’. Of NAO: niet anders omschreven.”

TGA komt in het onderwijs aan bod, zegt neurobioloog Anke Sambeth, maar studenten weten niet goed wat ze ermee moeten. “Er is nu eenmaal weinig over bekend. Wel weten we dat acuut geheugenverlies kan ontstaan door hersenletsel, een bloeding of een tumor. Vooral als de schade optreedt in de buurt van de hippocampus, het hersengebied dat belangrijk is voor de opslag. Van daaruit worden herinneringen over het brein verspreid.”

Pons heeft zelf nooit een patiënt met TGA behandeld, wel een man met nog wonderlijker symptomen. “Hij kwam ’s nachts binnen in het ziekenhuis en was werkelijk alles kwijt, niet alleen het autobiografische geheugen maar ook het motorische en daarmee dus ook zijn vaardigheden. Hij leefde in een cyclus van twee dagen. Deze casus is in de vakliteratuur nooit beschreven. Meest dramatisch hieraan, net als bij dementie, is in de eerste plaats dat je je persoonlijkheid kwijtraakt, je geschiedenis, jezelf. Dat vrezen mensen het meest bij dementie.”

Forensisch psycholoog Kim van Oorsouw, die geheugenverlies bestudeert in een juridische context, vertelt over een vrouw die na een avond vol drank en valium de volgende dag ontdekt dat ze haar vriend heeft vermoord. “Ze stapt uit bed, volgt het bloedspoor en ziet hem liggen, met een afgescheurde balzak. Halverwege de nacht hebben ze samen nog wat gegeten, maar daarna is de film op zwart gegaan. Ze kan zich helemaal niets herinneren.”

Heerma van Voss vraagt of er overspel in het geding was. “Ik bedoel, die afgescheurde balzak…”

Van Oorsouw: “Ja, bekend is dat ze een ruige seksuele relatie hadden.” Menig verdachte doet alsof hij last heeft van geheugenverlies, maar deze vrouw verrassend genoeg niet, zoals uit testen blijkt. “Het zou zelfs gunstiger voor haar zijn als ze zich wel een en ander kon herinneren.”

Eenmaal in de forensische sfeer werpt een vrouw in het publiek een vraag op, die ze richt aan alle vier de experts: geloven ze het boek van Daan Heerma van Voss, dat hij alles kwijt was? “Wie iets verzint of doet alsof, heeft daar voordeel bij”, zegt Marko Jelicic, eveneens forensisch psycholoog. “We zijn nu bezig met een zaak waarbij iemand een derde verdachte op die manier buiten schot houdt. Dat is een duidelijk voordeel. Maar bij Heerma van Voss zie ik dat niet.”

Pons ziet evenmin reden om aan het verhaal te twijfelen. “Natuurlijk. Heerma van Voss heeft zijn eigen ervaringen op papier gezet, allemaal gebruikelijke kost voor een neuropsycholoog. Het geheugen laat je vaker in de steek dan je lief is.” Sambeth twijfelt evenmin aan het verhaal, al vraagt ze zich af of er sprake is van TGA. “Het kan ook een organische oorzaak hebben, zoals zuurstofgebrek, en dat zie je niet op een CT-scan.” Of een depressie, angst, stress, zegt Van Oorsouw.  

Vindt Heerma van Voss het vervelend om naar het commentaar te luisteren? Nee, het klinkt hem in de oren als een “natuurlijke respons”, juist omdat hij zijn geld verdient met het verzinnen van dingen. Hij zou het liefst willen dat hij het allemaal had verzonnen. “Dat zou pas echt geniaal zijn.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)