Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Welk model kan voorspellen hoe corona verloopt?

Welk model kan voorspellen hoe corona verloopt?

Photographer:Fotograaf:

Eigen foto LW

Edmond Hustinxprijs 2020 voor statisticus Laure Wynants

Hoe kunnen we voorspellen welke patiënt ernstig ziek wordt van corona? En wat is de kans op overleven als iemand naar de intensive care moet? Vanaf het begin van de pandemie zijn dit vragen waarop artsen antwoord proberen te vinden. Voorspellingsmodellen kunnen daarbij helpen. Maar welk model werkt goed? Statisticus Laure Wynants (Care and Public Health Research Institute CAPHRI) zette samen met een team van veertig wetenschappers uit binnen- en buitenland een living review op waarin ze alle papers die op dit gebied uitkomen onder de loep nemen. Ze ontving er de Edmond Hustinxprijs 2020 voor, die ieder jaar naar een Maastrichtse wetenschapper gaat.

Laure Wynants werkt al sinds haar promoveren met predictiemodellen. “Bijvoorbeeld om te voorspellen of een gezwel op de eierstok kwaadaardig is of niet, of hoe hoog iemands risico op een bloedbaaninfectie is na het plaatsen van een katheter.”

Op een ochtend in maart vorig jaar kreeg ze een idee. “We weten uit de literatuur dat predictiemodellen bij andere ziekten kunnen helpen, dat zou dus ook voor corona gelden. Ik vroeg me af of er al modellen bestonden, uit China bijvoorbeeld, waar de epidemie is begonnen. Ze kunnen helpen bij het nemen van belangrijke beslissingen. Toen het testmateriaal nog schaars was: moeten we deze persoon testen? Bij de huisarts: kan deze persoon thuis uitzieken of moet hij doorgestuurd worden naar het ziekenhuis? In het ziekenhuis: kan de patiënt naar de gewone Covid-afdeling of moet hij naar de intensive care? En op de intensive care: wat zijn de vooruitzichten voor deze patiënt? Hoe lang gaan we door met zorg geven?”

Het principe van een predictiemodel is simpel. Je voert kenmerken in die invloed kunnen hebben op een bepaalde ziekte, in dit geval corona. “Aan ieder kenmerk ken je een bepaald gewicht toe. Leeftijd kan bijvoorbeeld een grotere rol spelen dan of iemand koorts heeft.” Vervolgens rekent het algoritme iemands kansen uit op een bepaalde uitkomst. “We keken niet alleen naar traditionele voorspelmodellen, maar ook bijvoorbeeld naar Artificiële Intelligentie om automatisch CT-scans te interpreteren”. Maar, wil het model betrouwbaar zijn, dan moeten de kenmerken en de weegfactor die je gebruikt wel kloppen.

“Ik dacht: wat als we nu iedere keer als er een paper over een model uitkomt, gaan kijken of het juist in elkaar steekt, betrouwbaar is. Al het onderzoek systematisch verzamelen en reviewen.” Wynants belt met collega Maarten van Smeden van de Universiteit Utrecht. Hij is meteen enthousiast. “Toen ging het heel snel. We vroegen een paar mensen uit ons netwerk om mee te doen, ze zeiden meteen ja. Ook grote namen op ons vakgebied.”

De kwaliteit van het beoordeelde onderzoek valt tegen. “De meerderheid van de modellen claimt uitstekend te werken, maar eigenlijk hebben we er maar vier gevonden die een laag risico op systematische fouten hebben. Verschillende modellen waren zelfs slechter in het voorspellen van het verloop van de ziekte, dan wanneer je alleen naar leeftijd zou kijken als factor.”

Hoe kan dat? “Er is sprake van ‘overoptimisme’ – mensen overschatten de werking van het model – en ‘overfitting’: het model wordt zo aangepast dat het heel goed werkt op jouw data. Maar dat zegt niets over hoe en of het werkt in andere situaties, bijvoorbeeld bij nieuwe patiënten, of in een ander land. Daarbij zitten veel onderzoekers heel erg op hun eigen data-eiland. In het begin moesten we roeien met de riemen die we hadden: er waren nog niet veel gegevens beschikbaar. Maar ook nu nog zie je mensen met vrij kleine datasets werken, terwijl je er voor dit soort modellen juist heel veel nodig hebt. Het liefst uit verschillende ziekenhuizen en landen. Je moet samenwerken.”

Het gerenommeerde tijdschrift BMJ stelde voor een living review te openen, waarin Wynants en haar collega-onderzoekers telkens hun bevindingen kunnen actualiseren. In totaal heeft het team nu 40 duizend artikelen bekeken en 236 modellen grondig bekeken. “Altijd door minstens twee personen.” Een hele klus, die de wetenschappers voornamelijk in hun vrije tijd hebben geklaard. “We hebben geen geld voor dit project gekregen, dus werkt iedereen er in de avonden en weekenden aan. Ik heb hele nachtelijke videocalls met Maarten gehad.”

Wynants en haar team richten zich op drie punten. Ten eerste willen ze mensen die zelf een model willen bouwen, handvaten geven: waar moeten ze op letten? “We worden heel vaak geciteerd, dus we merken dat mensen hier ook gebruik van maken.” Ten tweede willen ze de data gebruiken voor internationale validaties. “Je kijkt dan of een bepaald model in verschillende omstandigheden even goed werkt. Hier zijn we nog mee bezig, het is een groot project en je hebt te maken met veel privacygevoelige informatie.” Ten derde is er een model in ontwikkeling speciaal voor huisartsen. “Daarvoor werk ik samen met Jochen Cals (huisarts en hoogleraar aan de UM, red.). Er is nog weinig informatie beschikbaar voor de eerstelijnszorg, terwijl daar ook belangrijke beslissingen genomen worden.”

Het BMJ wil het living review tot april 2022 laten doorlopen. “Maar hopelijk zijn deze modellen eerder overbodig”, zegt Wynants. “Al zullen we misschien altijd kleine uitbraken van corona blijven houden.” Het geld dat aan de Hustinxprijs verbonden is (15 duizend euro), wil ze besteden aan het werk. “Er ligt alweer een nieuwe batch artikelen op ons te wachten.”

Edmond Hustinxprijs

De Edmond Hustinx Prijs voor de wetenschap is bedoeld om “de betekenis van de wetenschap voor de praktijk te onderstrepen” en om het belang van de Universiteit Maastricht voor Limburg te accentueren. De prijs – 15.000 euro – gaat elk jaar naar een andere faculteit.

De prijs wordt normaal gesproken jaarlijks uitgereikt tijdens de Opening Academisch Jaar in september. Dit jaar had de jury vanwege corona langer tijd nodig en werd het in eerste instantie uitgesteld naar de dies eind januari. Toen ook die niet door kan gaan, is de ceremonie naar de Opening Academisch jaar in september 2021 verplaatst. Wel werd de winnaar bekend gemaakt.

Een samenvatting van het onderzoek, geschreven in samenwerking met leken en overlevenden van ernstige Covid-19, is beschikbaar op www.covprecise.org/living-review/.

De resultaten van het onderzoek zijn te lezen in Wynants Laure, Van Calster Ben, Collins Gary S, Riley Richard D, Heinze Georg, Schuit Ewoud et al. Prediction models for diagnosis and prognosis of covid-19: systematic review and critical appraisal BMJ 2020; 369 :m1328.

Observant schreef eerder over Wynants' onderzoek, dat is hier te lezen.

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)