Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Experiment op 4000 meter hoogte

Experiment op 4000 meter hoogte

Film in première over Maastrichtse onderzoeksexpeditie in de Alpen

Het zou zomaar de geboorte kunnen zijn van een nieuw filmgenre: de onderzoeksdocumentaire. Afgelopen zomer nam UM-biochemicus Bas de Laat een regisseur en cameraman mee naar de Alpen waar hij op 4000 meter hoogte een trombose –experiment deed. Red Meets White, zoals de documentaire heet, is dit weekend voor het eerst te zien op het Dutch Mountains Film Festival in Heerlen.

Het was in oktober 2012 dat de Maastrichtse biochemicus Bas de Laat met een glas wijn op de bank aan het fantaseren sloeg: waarom het trombose-onderzoek niet gedaan op vierduizend meter hoogte op de Mont Blanc? Een uitgelezen plaats om te achterhalen wat de invloed van zuurstofgebrek op trombose is. Wat begon als fantasie is afgelopen zomer werkelijkheid geworden. “We wisten meteen: dit is uniek, hier moeten we een documentaire van maken.”

Het is een educatieve film geworden, zegt De Laat, geen thriller. Wat makkelijk had gekund. De spanning was vaak te snijden; alles wat in twee weken mis kon gaan, ging mis. Het weer speelde een hoofdrol: het waaide en sneeuwde zo hard dat de helikopter, met de bagage, niet kon opstijgen. De Mont Blanc viel af vanwege lawinegevaar (“op één dag moest alles, worden omgeboekt naar de Breithorn in Zwitserland”). Later begaf de vrachtwagen het, koppelingsplaten verbrand. En tot overmaat van ramp werden enkele proefpersonen ziek, zozeer dat De Laat ze terug heeft gebracht naar het dal.

In totaal bestond de karavaan uit dertig proefpersonen, zes artsen (“onder wie mijn vrouw die cardioloog is aan het MUMC en het Atrium in Heerlen”), zeven gidsen en een karrevracht aan apparatuur.  “Het heeft me vijf jaar van mijn leven gekost, zoveel stress was ermee gemoeid. Niet alleen ter plekke maar ook in de voorbereiding. Het experiment is volledig bekostigd met sponsorgeld, in totaal 200 duizend euro. Ik heb een jaar lang elke avond met bedrijven contact gehad. Tien ondernemingen hebben meegedaan. Waaronder Bever, die alle kleding, schoenen en rugzakken heeft gedoneerd.”

Intensive care

Krijg je sneller trombose als er weinig zuurstof voorhanden is? En maakt het daarbij uit hoeveel je beweegt? Dat was de onderzoeksvraag. Op vier hoogtes – van 1000 tot 4000 meter – werd bloed geprikt bij de gezonde vrijwilligers. Op hoogte testen is al vaker gedaan, maar niet met de geavanceerde, nauwkeurige methode waarover De Laat beschikte. Die is ontwikkeld door het Maastrichtse spin off-bedrijf Synapse (opgericht door oud-rector Coen Hemker). De Laat is - behalve biochemicus aan de UM - algemeen directeur van dit bedrijf.

Synapse heeft een test ontwikkeld die gevoeliger is dan welke andere ook, zegt De Laat. “Die wordt in duizend laboratoria over de hele wereld gebruikt. Na bloedafname toont het apparaat hoe groot de kans is op trombose; de uitslag duurt een uur. Nu zijn we een apparaatje aan het ontwikkelen dat in tien minuten uitsluitsel geeft na een bloedprik. Dat kan in huisartspraktijken worden gebruikt of op intensive care-afdelingen, om de bloedschommelingen van de patiënt tijdens een operatie in de gaten te houden. Dat toestel, hopelijk over drie jaar op de markt, hebben we meegenomen naar de Alpen.”

Beroerte

Wat iedereen al dacht, klopt echt: bij gebrek aan zuurstof is de kans op bloedklonters en dus op trombose in de aderen groter. En wat de beweging betreft? De Laat liet de ene helft van de proefpersonen omhoog lopen en de andere helft naar boven rijden. Wie meer beweegt, loopt meer risico. Beweging prikkelt de vaatwand die daardoor stoffen in het bloed brengt die voor ophopingen kunnen zorgen. Een andere belangrijke bevinding wil de biochemicus nog niet verklappen; die wordt over een paar weken gepubliceerd, als alles loopt als gepland.

Ondertussen is er contact met de publieke omroep. “De film kan zo op Nederland 2. Het zou ook goed zijn voor de beroepsgroep. Trombose-onderzoek is fundamenteel, is duf. De experts treden zelden in de publiciteit. Artsen doen dat beter en dat is een van de redenen dat er meer geld naar kanker gaat, terwijl net zoveel mensen doodgaan aan trombose. Hartinfarct, beroerte, longembolie, het heeft allemaal te maken met stolsels in het bloed.”

Tibet

Na alle testen volgde de beloning: de klim naar de top.  De Breithorn telt 4164 meter.  “Alle proefpersonen hadden klimervaring, dat was een harde eis. Vooral de groep die steeds naar boven was gereden, had er zin in. En daar liepen we dan, in onze rode jassen van Bever. Sommigen droegen er niets onder, het was hartstikke warm. We hielden de kleding aan vanwege de zichtbaarheid van de sponsor.”

En nu? “Ik ben in gesprek met het leger om te testen in een militair vliegtuig. Eerder had ik gesproken met een eigenaar van privé-jets maar die kosten 250 duizend euro voor drie dagen. Wat nog nooit goed is onderzocht: of het helpt als je rondloopt in een vliegtuig. Is het risico op trombose dan kleiner? En aan de andere kant: maakt de verkrampte zithouding het gevaar groter? We hebben ook plannen om in oktober naar Tibet te gaan. Deze mensen verblijven voortdurend  op 4500 meter hoogte. Lopen ze meer gevaar? Of heeft hun lichaam zich aangepast? Kennen ze compensatiemechanismen? Daar is niet veel over bekend.”

Het klinkt alsof er een nieuwe documentaire aankomt. “Ik zou ook dat project graag filmen, maar er moet wel genoeg funding zijn. Helaas draait het altijd om geld.”

 

Bergfilmfestival

Het Dutch Mountains Film Festival, dat nu voor de vierde keer plaatsvindt, is volgens de organisatoren het enige internationale ‘bergfilmfestival’ in Noordwest-Europa. Het richt zich op een breed publiek, en in het bijzonder op liefhebbers van film en/of bergen. Naast de UM-onderzoeksdocumentaire Red Meets White, draait er onder andere The Epic of Everest (een historische documentaire over een dramatische expeditie in 1924) en Mountains and Molehills (over het hoogste punt van Nederland: de Vaalserberg of Mount Scenery op Saba?). Net als in Cannes – om maar eens een festival te noemen – dingen sommige films mee in de competitie en worden er prijzen uitgereikt. Bovendien is er een uitgebreid randprogramma van tentoonstellingen, beeldende kunst, muziek, maar ook buitensport waaronder mountainbiken en nordic walking.

Het Dutch Mountains Film Festival vindt plaats in Heerlen van 7-9 februari; zie ook www.dmff.eu

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)