Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

KNAW: Weg met de term zelfplagiaat

NEDERLAND. Het begrip ‘zelfplagiaat’ wekt een verkeerde indruk en kan maar beter worden vermeden, meent de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Naar aanleiding van de affaire Nijkamp heeft de KNAW-commissie ‘Citeren’ het grijze gebied tussen plagiaat en correct hergebruik in kaart gebracht.

Na alle ophef over VU-econoom Peter Nijkamp stelde de KNAW begin dit jaar een commissie ‘Citeren’ in. De gevierde professor werd beschuldigd van ‘zelfplagiaat’: het zonder bronvermelding overnemen van stukken tekst en onderzoeksresultaten uit eerdere publicaties van zijn hand. Het onderzoek naar de beschuldigingen loopt nog.

Eén ding werd in ieder geval al snel duidelijk: het begrip ‘zelfplagiaat’ zorgde voor veel verwarring. Want wat mag nu wel, en wat mag niet? De term ‘zelfplagiaat’ kan in de prullenmand, concludeert de commissie vandaag in een advies. De term wekt ten onrechte de suggestie van ernstig wetenschappelijk wangedrag, terwijl van jezelf stelen eigenlijk niet kan.

Hergebruik van eigen materiaal noemt de commissie een Scylla- en-Charybdis-probleem. Wie te vaak naar zichzelf verwijst, kan worden beschuldigd van “narcisme, zelfprofilering en het verhogen van citatiescores”. Wie dat zonder bronvermelding doet, krijgt te horen dat men “de eigen publicatielijst kunstmatig uitbreidt”. Omdat de onderlinge verschillen tussen wetenschapsgebieden groot zijn, kunnen eigenlijk alleen vakgenoten beoordelen of de onderzoeker in kwestie juist heeft gehandeld.

Toch geeft de commissie een paar handvatten: korte passages en teksten kunnen in principe prima zonder bronvermelding worden hergebruikt, zeker in de inleiding of de methodebeschrijving. “Je kunt op tien verschillende manieren uitleggen hoe darmen functioneren en dan zijn de mogelijkheden wel zo’n beetje uitgeput”, zei KNAW-president Hans Clevers daar in januari al over. “Een goed geformuleerde zin uit je inleiding kun je best nog een keer gebruiken.”

Ingewikkelder wordt het als wetenschappers verwijzen naar werk waarvan zij één van de vele auteurs zijn. Dan lijkt de juiste regel: “In alle gevallen bronvermelding”, schrijft de commissie. Al zijn er uitzonderingen denkbaar, bijvoorbeeld als het gaat om korte passages, of om kennis die inmiddels gemeengoed is geworden.

Hoe dan ook is volgens de commissie terughoudendheid geboden bij de beoordeling van hergebruik. Liefst moet dat gebeuren door peers, die vertrouwd zijn met het vakgebied en de bewuste publicatienormen.

De commissie heeft de literatuur en internationale gedragscodes geraadpleegd en gesproken met universitaire vertrouwenspersonen, uitgevers, juristen, journalisten en met UM-rector Luc Soete in de hoedanigheid van voorzitter van het rectorencollege.

HOP/ Maurice Timmermans

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)