Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

OPINIE: bij plagiaat zijn promovendi het probleem niet

MAASTRICHT. De Universiteit Maastricht heeft een nieuw promotiereglement. De wetenschap schiet hiermee niets op, vindt de Maastrichtse promovenda Anna Wolters.

Plagiaat eruit, correct gedrag en valorisatie erin! Dat zijn in het kort de drie nieuwe regels waarmee de UM reageert op de crisis in de academische wereld. Het is een poging de integriteit en relevantie van de wetenschapper te waarborgen. Het aangescherpte beleid geldt enkel voor promovendi, niet voor de zittende garde. Hoogst opmerkelijk, want met het ethos van prille onderzoekers was weinig mis. Toch moeten zij nu verantwoording afleggen. De wetenschap schiet hiermee niets op. De drie vernieuwingen zijn in feite verslechteringen.

Neem de gedragscode. Voordat promovendi aan hun onderzoek beginnen dienen ze de gedragscode Wetenschapsbeoefening te onderschrijven. Uiteraard is goed gedrag gewenst. Alleen, mores pik je niet op van papier. Promoveren is de conventies van je vakgebied leren. Je vindt ze door om je heen te kijken. Zelfde taal proberen te spreken. Na-apen. Dingen aanleren, dingen afleren. Maar ook: wat je tegenkomt kritisch toetsen aan je eigen waarden en gezond verstand. Dat deden de moedige promovendi in Tilburg die het gerotzooi van Stapel onverdraaglijk vonden. Volgens mij hebben promovendi meer en betere redenen om een gedragscommitment van de wetenschappelijke staf en universiteitsbestuurders te vragen dan omgekeerd, zoals nu aan de UM gebeurt.

Vervolgens de plagiaatcheck. Je hoort geen woorden van een ander te stelen. Het is schokkend wanneer dat wel gebeurt en het slaat een breuk in het vertrouwen in de wetenschap. Echter, in de Nederlandse schandalen veroorzaakten verzonnen data met stip het grootste probleem. Verder waren het telkens gevorderde wetenschappers die de regels schonden. Hoeveel zin heeft het dan om het werk van promovendi te checken? Ach, natuurlijk komt er iets uit zo’n plagiaatcontrole, net zoals een total body scan steevast een grote of kleine afwijking aan het licht brengt. En natuurlijk zal dat reuring geven. De pijlen zullen zich richten op de jonge onderzoekers, waardoor de echte brokkenmakers, zoals wetenschappelijke tijdschriften, makkelijker buiten schot blijven. Ooit ontdekte ik drie hele kolommen plagiaat in een internationale publicatie. Ik wilde de klokken al gaan luiden. Bleek dat het tijdschrift al lang op de hoogte was. De redactie noemde de fraude echter niet bij naam en liet het besmette stuk vrolijk circuleren.

Ook de rol van promotores verdient aandacht als het om plagiaat gaat. Promovendi zullen niet gauw iets van iemand anders overschrijven en wie deugdelijke begeleiding krijgt al helemaal niet. In Nederland is die ondersteuning prima. Begeleiders hebben echter weinig tijd om stukken grondig en frequent te lezen. Aan de UM zal dat binnenkort nog minder zijn. Hier mag de promotor namelijk de dikke pakken papier gaan doorvlooien die de plagiaatchecker uitspuwt. Uiteraard zal de promotor dit in alle integriteit doen, zonder te denken aan mogelijke reputatieschade voor zichzelf of de faculteit. Bepalen welke tekstoverlap geoorloofd is en welke niet, is sowieso geen eenvoudige klus. Zoals het KNAW-advies Correct citeren laat zien, is plagiaat vaker een grijs gebied dan een gevalletje van zwart-wit.

Dan de valorisatie. Aan het eind van de rit moeten promovendi het economische of maatschappelijke nut van hun onderzoek aangeven. Terwijl plagiaatcheck en gedragscode de mogelijkheid van bestraffing oproepen, is het schrijven van een valorisatiehoofdstuk een heel ander soort disciplinering. De promovendi moeten hierin het nut, het directe voordeel en de aantoonbare opbrengst van hun studie verkopen. Vorig jaar zijn er scherpe diagnoses verschenen over de toestand van de academische wereld: Science in Transition, het Academisch Manifest, het Slow Science Manifesto, Platform H.Nu. Stuk voor stuk concludeerden ze dat het leiden van de universiteit als een productiefabriek ten koste gaat van de kern van wetenschap. De manifesten bevatten verrassende oplossingen om het onafhankelijke, kritische denken terug te krijgen. In die rijtjes kwam het valoriseren van promotieonderzoek niet voor.

Promovendi hebben niet meer controle, maar meer ruimte nodig. Alleen dan kunnen ze tot zelfstandige academici uitgroeien die vrij om zich heen kijken en vrij durven te spreken. Want bedenk dat zelfcensuur de wetenschap evenzeer bedreigt als plagiaat of liegen. Een extra hoofdstuk in een proefschrift is helemaal geen slecht idee, zo lang de promovendus de inhoud bepaalt. Wie iets te zeggen heeft over valorisatie, die gaat zijn gang. En wie de vrijplaats vult met een kritische bespiegeling, die werkt mee aan het herstel van ons vertrouwen in de wetenschap.

Anna Wolters

 

 

 

Anna Wolters is promovenda bij Caphri/ FHML. Bij de afdeling Health, Ethics & Society (HES) doet ze onderzoek naar een vaccin tegen roken.

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

2014-04-19: mieke kirkels
kan ik het alleen maar helemaal mee eens zijn!

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)