Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Wie dineert dagelijks met het gezin aan tafel?

Wie dineert dagelijks met het gezin aan tafel?

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

MAASTRICHT. Chinees mensenhaar in brood, de flauwekul rond e-nummers, paardenvlees dat wordt verkocht als rundvlees, de hype rond de goji-bes. Voeding is een hot topic. Observant sprak met filosoof Dirk Haen. De discussie gaat meer dan eens over voedselveiligheid terwijl het over veel meer zou moeten gaan, vindt hij. "Hoe belangrijk vinden we eten? Hoe maken we eten klaar, hoe consumeren we?"

 

Als je wilt, kun je zo’n twintig verschillende pakken wereldgerechten in de boodschappenkar gooien. Van Zuid-Afrikaanse Bobotie en Griekse Kofta tot Kip Tandoori en Beef Chimichurri. Beetje vlees of kip en groente aanbakken, pakje saus open, water toevoegen, klaar. Gemak dient de mens. En natuurlijk vragen we ons wel eens af wat we met zo’n hap Chimichurri nu eigenlijk binnenkrijgen, of die e-nummers echt niet ongevaarlijk zijn en of ons biefstukje gemalen rund, of toch stiekem paard is. Maar ach, het smaakt lekker en je wordt er niet ziek van.
In de discussie over voedsel gaat het al jaren over dezelfde thema’s: gezondheid, milieu en voedselveiligheid. Consumenten hebben er een mening over, net als de levensmiddelenindustrie, wetenschappers, voedseltechnologen en, niet te vergeten, de overheid. Maar volgens filosoof Dirk Haen (1981) moet het debat ook over de “meer softe aspecten gaan: de invloed van voedsel op onze eetcultuur, op ons gedrag, wie we zijn, hoe we ons eten waarderen, hoe belangrijk we eten vinden, op onze normen en waarden.” Volgens Haen moet de levensmiddelenindustrie weer “vertrouwenswaardig” worden, laten zien dat ze beseft waar het bij eten om draait. Haen, promovendus aan de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen, legt de laatste hand aan zijn proefschrift. Zijn analyse van het Nederlandse debat over voedsel en voedseltechnologie is onderdeel van een NWO-project (in samenwerking met de Universiteit Wageningen), Maatschappelijk Verantwoord Innoveren in Voedseltechnologie.

Pakjes en zakjes
Gemaksvoeding heeft zijn weerslag op ons eetgedrag, menen kritische consumenten. Want wat betekent het achteloos naar binnen schuiven van een kant-en-klare bak lasagne? “Mensen proeven en ruiken minder, staan minder in de keuken, zitten in tegenstelling tot vroeger minder uren gezamenlijk aan tafel.”
Haen verwijst naar een artikel van culinair journalist en internetkok Karin Luiten, begin dit jaar in NRC Next, voorafgaand aan een debat over ‘pakjes en zakjes’. Journalisten en wetenschappers wilden graag in discussie gaan, schreef Luiten, maar de levensmiddelenindustrie en winkels bleken “een stuk moeilijker te porren”. Unilever had er niet veel trek in, Maggi evenmin. Ook de Plus supermarkt zegde af.
Haen: “Ze doen dit soort vragen af als ‘soft’, emotioneel en angstig. Fabrikanten en winkels kunnen en willen er niets mee. Ze zien niet in waarom zij zich zorgen moeten maken om de eetcultuur. Zij vinden: ‘Ouders moeten hun kinderen maar vertellen waar eten vandaan komt, hen leren proeven en ruiken. Als zij dat niet doen, is het hun eigen schuld.’”
Deels begrijpt Haen deze afwijzende houding, “maar het is niet de hele waarheid. Een product, de technologie (verpakken, bewaren, het toevoegen van e-nummers, et cetera), heeft ook een doel. In het geval van de diepvriespizza is dat: minder uren besteden aan koken. Fabrikanten maken er zelfs reclame voor. Dan kun je niet alle verantwoordelijkheid bij de consument leggen.”

Klant is koning
Is Haens onderzoek een klap om de oren van de levensmiddelenindustrie? “Zeker niet. Ik heb alleen geanalyseerd hoe het debat is verlopen de afgelopen twintig jaar en ik concludeer dat men langs elkaar heen praat. De industrie geeft antwoorden op vragen die de consument niet stelt.” Een voorbeeld: “Consumenten zijn bang dat we door al die gemaksvoeding een rijkdom aan smaken verliezen. Wat zegt de industrie? ‘Maakt u zich geen zorgen, u wordt er niet ziek van’. Maar dat is toch geen antwoord op de vraag? Ik adviseer: luister naar het publiek, ga in debat, durf je kwetsbaar op te stellen.”
Toch worstelen ook fabrikanten met de wensen van hun klanten. Vorige maand sprak de Maastrichtse filosoof op een congres voor managers in de levensmiddelenindustrie en merkte hoezeer ze in een spagaat zitten. “Aan de ene kant is de klant koning. ‘Willen ze onzin, dan maken we onzin.’ Maar aan de andere kant willen fabrikanten ook staan voor hun eigen product en niet met alle winden meewaaien. Dat laatste adviseer ik dan ook. Sta voor wat je maakt, word geen draaier, daar win je geen vertrouwen mee – kijk maar naar de politiek –  maar probeer wel te begrijpen waar de klant zich zorgen over maakt.”
“Ik – heel persoonlijk – kan er niet tegen als mensen langs elkaar heen praten. Los daarvan kosten innovaties in voedseltechnologie heel veel geld. Samenleving en bedrijven investeren samen, en het is toch verspilling als je niet met consumenten in gesprek gaat over wat goed eten is?”

Tot slot: Wie moeten we geloven in het hele voedingsdebat? Fabrikanten, wetenschappers of oma? Want is rode wijn nu slecht of gezond? Koffie en zoetstoffen, idem dito. “De enorme rol van voedingswetenschappers moeten we iets meer op een zijspoor zetten. Ze komen ieder jaar met een nieuw inzicht. Koffie is een goed voorbeeld: uit de ene studie blijkt het vergif te zijn, andere onderzoeken concluderen dat het hartstikke gezond is. Ik vind: gebruik je eigen gezonde verstand, volg je smaak, vraag wat anderen eten en praat erover." 

 

 

 

Een gesprek met voedingswetenschapper Fred Brouns over broodjeaapverhalen

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)