Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Een criticus met literaire ambities

Een criticus met literaire ambities

Wiel Kusters presenteert zijn nieuwe biografie van Kees Fens

MAASTRICHT. “Literatuurcriticus en essayist Kees Fens was een man van tegenstrijdigheden. Hij kon prachtig schrijven over stilte, kathedralen, religie. Maar hij genoot evengoed van de Grand Prix van Zandvoort, het dorp waar hij woonde. Van het aanzwellende gegrom, van het loskomen van de auto’s. Al hield hij het voor gezien als de start achter de rug was.”

Dichter en honorair hoogleraar Wiel Kusters presenteert op 24 juni in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam zijn biografie Mijn versnipperd bestaan. Het leven van Kees Fens 1929-2008. Een paar dagen later, op 28 juni, gaat hij in het Centre Céramique in gesprek met publicist Cyrille Offermans.

“We kennen Fens als een vooraanstaande criticus, een geweldig stilist en aandachtig lezer, maar hij was meer dan dat”, zegt Kusters, die in 2010 een biografie over de Maastrichtse dichter Pierre Kemp schreef. “Wat vooral opvalt is de veelzijdigheid van Fens. Zijn stukken voor de Volkskrant, waar hij in totaal veertig jaar voor schreef, zijn vooral ook erg geestig, satirisch. Dat geldt voor zijn sportcolumns, maar ook voor zijn geschreven portretten van bekende Nederlanders.”

Fens heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse literatuur en cultuurgeschiedenis van de twintigste eeuw. “Zo was hij bijvoorbeeld de ontdekker van Jan Wolkers. Ook was hij in Nederland een van de grondleggers van de methode van close reading, die zeer invloedrijk is geworden, in de literaire kritiek maar ook aan de universiteiten.”

De biografie onthult geen “grote geheimen, wel een paar kleine dingen”, zegt Kusters. “Fens heeft zelf altijd gezegd dat hij nooit fictie heeft geschreven, maar dat klopt niet. In het weekblad De Linie ontdekte ik een paar korte verhalen van hem uit de jaren vijftig, enigszins kafkaësk van toon, ze doen denken aan de jonge W.F. Hermans. Het getuigt, denk ik, toch van een zekere literaire ambitie in zijn jonge jaren.”

Hoe belangrijk Fens ook is geweest voor de literaire wereld, hij was een man van de korte baan, een stukjesschrijver. “Hij bewonderde de specialisten, collega-schrijvers die zich jarenlang konden concentreren op een boek. Dat lag hem niet, iets wat hij als een tekortkoming zag.” 

Wat was het voor een man? “Een echte Amsterdammer, zoals hij ook zelf vond. Hij kon zich erg direct uiten en nam mensen soms behoorlijk te grazen. Het portret van oud-minister Deetman begint met: ‘Zelfs zijn gezicht heeft zitvlees.’ Hij beschikte over een scherp soort humor. Hij kon ook snauwerig zijn, al was hij tegenover vrouwen meestal hoffelijk. Ik heb hem sinds de jaren tachtig vaker ontmoet. Sinds 1982 werkte hij als hoogleraar Nederlandse letterkunde in Nijmegen, in die zin was hij dus een collega van me. Hij besprak in 1983 lovend een eerste boek van me over de dichter Gerrit Kouwenaar. Hij had zo’n enorm gezag, het voelde alsof ik een diploma had behaald.”

Zelf had Fens, geboren in 1929 als zoon van een jong gestorven stuurman op de grote vaart, nooit een academische opleiding gevolgd. “Het maakte hem weleens onzeker. Hij had niet meer dan een MO-A acte op zak, waarmee hij als leraar Nederlands werkte in Haarlem en daarna in Amsterdam. Hij koesterde een ideaalbeeld van de universiteit, verwachtte veel van studenten, vond dat ze een gebrek aan kennis tentoonspreidden, wat hij hen overigens niet kwalijk nam. Dat was in zijn ogen het gevolg van het beroerde onderwijsstelsel in Nederland.”

 

Mijn versnipperd bestaan. Het leven van Kees Fens 1929-2008. Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep, 596 blz., gebonden 34,99 euro. ISBN 978 90 253 0383 9

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)