Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Een academische boycot speelt Poetin in de kaart”

“Een academische boycot speelt Poetin in de kaart”

MAASTRICHT. Het neergeschoten passagiersvliegtuig MH17 was voor de Delftse em. hoogleraar vliegtuigbouw Egbert Torenbeek de druppel die de emmer deed overlopen. Rusland onder Poetin is te ver afgeraakt van wat hij nog kan rijmen met een beschaafd land, vindt hij. Het eredoctoraat dat hij in 2001 in Moskou had ontvangen, ging retour afzender. Intussen gaat de Universiteit Maastricht door met het intensiveren van de contacten met Russische universiteiten.

Het weekblad van de Delftse universiteit, TU-Delta, citeert uit de begeleidende brief die Torenbeek stuurde aan het Moskouse Luchtvaartinstituut. “Wetenschappers en academici moeten het goede voorbeeld geven in ethisch handelen aan de samenleving in het algemeen en aan studenten in het bijzonder”, schrijft hij. In dit geval zag hij geen andere mogelijkheid om dat uitgangspunt gestalte te geven dan het terugsturen van zijn eredoctoraat. Het beleid van de Russische regering onder Poetin, van de behandeling van homoseksuelen tot de oorlog in Oekraïne en nu dan het “staatsterrorisme” met de MH17-crash: “Met dat land wens ik niet langer te worden geassocieerd”, besluit hij.

De actie van de Delftenaar vond slechts bescheiden weerklank in de academische wereld. Zelfs niet bij de Universiteit van Amsterdam, die nauwe contacten met de Russen onderhoudt en die toch haar wereldberoemde coryfee, aidsonderzoeker Joep Lange, bij de crash verloor. Van enige discussie over de vraag of de universiteit haar beleid met betrekking tot Rusland moet heroverwegen is geen sprake, meldt de woordvoerder van de UvA.

Hier aan de Universiteit Maastricht is twee jaar geleden een projectgroep Rusland op poten gezet, onder leiding van universiteitsraadsvoorzitter Herman Kingma, die als hoogleraar vestibulologie (een KNO-specialisatie) al decennia bij Russische universiteiten over de vloer komt. Vorig jaar is vervolgens officieel besloten tot een actief UM-Ruslandbeleid. Met de Higher School of Economics in Moskou en de universiteit van Tomsk in Siberië werden banden aangeknoopt dan wel geïntensiveerd. Het gaat om uitwisseling van (onderwijskundige) kennis, van wetenschappers, van studenten. Met een derde instelling, de Lobachevsky State University van Nizhniy Novgorod is in april 2013 weliswaar een samenwerkingscontract getekend, maar dat is vooralsnog een dode letter gebleven.

Toen Kingma op 17 juli van het neergeschoten vliegtuig hoorde “schrok ik me dood. En ik dacht meteen: ik ben voorzitter van de taskforce Rusland van de UM, hoe moet dit verder?”

Ook de voorzitter van het college van bestuur, Martin Paul, dacht direct aan de banden die hij ambtshalve met de Russen onderhoudt. “Maar”, zegt hij, “de volgende dag al kregen we een mail van de rector van Tomsk die zijn medeleven uitsprak. Dat plaatste alles weer in een ander perspectief.”

Kingma dacht niet: we bevriezen alle contacten. Dat vond hij niet en dat vindt hij nog steeds niet: “Natuurlijk is het complex. Maar afgelopen week was ik in Tomsk. Daar zie je op tv vierentwintig uur per dag de propagandaoorlog over Oekraïne. Als je daar bent kun je het nuanceren. En ja, ze geloven ons wel, de intellectuele wereld heeft sowieso een genuanceerder beeld. Ik moet ook denken aan de situatie na de Eerste Wereldoorlog, toen in de jaren twintig een wereldwijde KNO-club werd opgericht, Corlas, omdat door die oorlog de onderlinge contacten verloren waren gegaan. In de Tweede Wereldoorlog zijn die contacten in stand gebleven. Die lijn hanteren we nu ook, in samenspraak met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ik heb een paar keer per week contact met hen of de ambassade in Moskou. Het idee is elkaar niet af te vallen, om als regering en universiteiten één lijn te trekken. Maar zodra Den Haag zegt dat de economische boycot wordt uitgebreid tot de wetenschappelijke wereld, zullen we ons daarin schikken.”

Kingma staat niet alleen in zijn opvatting dat de connectie niet verbroken moet worden, juist om de informatiestroom van west naar oost in tact te houden en eenzijdige beeldvorming in Rusland zelf te ondergraven. Neem Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie. Deze onderhoudt warme banden met Oekraïne – vorig jaar ontving hij nog een eredoctoraat in Kiev. Maar ook hij gelooft niet in het nut van een boycot van de Russische academische wereld.

Olga Zvonareva is research fellow bij onderzoeksinstituut Caphri, lid van de projectgroep Rusland, Russin en op dit moment in haar vaderland. Ze laat per mail weten dat “in tijden van internationale spanningen juist wetenschappers onderling moeten blijven communiceren en bruggen bouwen. Contact met studenten uit verschillende culturen is minstens even belangrijk, om voor de toekomst wederzijds begrip – en hopelijk vrede - te stimuleren”.

Haar landgenoot Arkady Kudryavtsev, promovendus internationaal recht, drukt zich nog stelliger uit: “Wetenschap en politiek moet je niet vermengen, en wetenschap moet zo onafhankelijk mogelijk blijven. Poetins Rusland is een autoritair land met totalitaire trekken, waar de bevolking wordt gehersenspoeld. Isoleer je Rusland van de democratische wereld, dan speel je hem in de kaart. Boycots en sancties versterken dat proces alleen maar.”

 

Toch is hiermee de discussie niet afgelopen. Kingma heeft als U-raadsvoorzitter de kwestie op de agenda van de raad gezet. Kingma: “Als universiteit moet je je afvragen hoever het moet gaan voordat je zegt dat het niet meer moreel verantwoord is om de banden met Rusland aan te houden. Daar moet de raad snel over debatteren, vind ik.”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Beleid voorlopig ongewijzigd

Er verandert voorlopig niets in de relatie die de UM met de Russen onderhoudt. Dat zegt Martin Paul, voorzitter van het college van bestuur.

Paul: “We hebben regelmatig overleg over de situatie, binnen de VSNU maar ook met het ministerie van Buitenlandse Zaken en met de Nederlandse ambassade in Moskou. Tot nu toe is de lijn dat de contacten op het gebied van onderzoek en onderwijs gewoon doorgaan.”

Dat laat onverlet, zegt Paul, dat individuele wetenschappers hun eigen plan kunnen trekken. “Mocht hier iemand zijn die net als die Delftse em. professor een eredoctoraat terug wil sturen, dan is dat een persoonlijke beslissing, daar gaan wij niet over. Wij gaan over het beleid van de instelling als zodanig.”

Paul, Duitser van geboorte, ziet parallellen met de situatie tijdens de Koude Oorlog in zijn – gespleten - vaderland. “Het beleid in die tijd was om de kanalen op het gebied van kunsten en wetenschappen open te houden. In die kringen gaat het immers vooral over de inhoud, veel minder over politiek. En ooit zou de situatie wel een keer veranderen, dan is het goed om die contacten al te hebben. Je moet niet alles kapotmaken, en je kunt ook niet een hele bevolking verantwoordelijk maken voor het regeringsbeleid. Dat vind ik gevaarlijk.”

 

MH17 had UM-alumnus aan boord

Het rampvliegtuig MH-17 had niemand van de huidige UM-populatie aan boord, maar wel een prominente oud-student. Het gaat om Pim de Kuijer, voorzitter van Stop Aids Now, die precies tien jaar geleden, eind augustus 2004, afstudeerde aan de European Law School. De Kuijer was, samen met onder meer de wereldberoemde Amsterdamse aidsonderzoeker Joep Lange, op weg naar een conferentie in Australië. De Kuijer stond bekend als een uitstekende student, gedreven maar bescheiden en vriendelijk. Hij won een Europese pleitwedstrijd. In zijn studententijd werkte hij ook freelance voor Observant

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)