Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Dit is die kale man waar de UM zo bang voor is

Dit is die kale man waar de UM zo bang voor is

Photographer:Fotograaf: Joey Roberts

MAASTRICHT. Het is een beetje onwennig, bekent hij. “Deze keer gaat het over mij en niet over the cause. Dat is wel raar ja.” De vraag was of dierenactivist Robert Molenaar mee wilde werken aan een persoonlijk portret. Ja dus. Maar natuurlijk gaat het ook over de ‘zaak’: het uitbannen van alle dierenleed als gevolg van dierproeven. Niet door wat minder proeven te doen, ook niet door wat aardiger voor de beestjes te zijn. Nee, de enige oplossing is: radicaal stoppen.

Robert Molenaar (36) is veganist en fulltime campagneleider van de Anti Dierproeven Coalitie (ADC). Sinds 1 januari 2013 betaald, samen met een halve administratief medewerker. Het tekent de professionalisering van de ADC. Voor die tijd had Molenaar een parttime baan in de horeca, bij een vegetarisch restaurant in Amsterdam, “maar dan stond ik in de voorraadkast interviews te geven terwijl mijn collega’s intussen extra hard moesten werken. Dat kon echt niet verder zo.”

De afgelopen maanden is hij frequent in Maastricht geweest. In augustus bracht de ADC een gepland onderzoek in het MUMC naar hartfalen naar buiten. Daarbij zouden grote honden, labradors, worden ingezet. Dat gegeven wist het ADC vervolgens bekwaam publicitair uit te buiten. Een internetpetitie leverde 127 duizend handtekeningen op, bij demonstraties in de stad kwam heel wat meer volk opdagen dan het relatief kleine groepje dat steevast jaarlijks – deels in hondenpakken - bij de diesviering op de stoep staat. De Universiteit Maastricht schrok zo van alle ophef, inclusief een stortvloed aan dreigementen via de sociale media, dat het onderzoek acuut werd opgeschort; voor zover bekend een unicum in de Nederlandse academische geschiedenis.

Maar ja, men heeft dan ook te maken met Dierenactivist nr. 1, zoals hij in de media regelmatig genoemd wordt. Iemand die jarenlang – en wellicht nog steeds - door de AIVD werd gevolgd, iemand die ooit in Denemarken een gevangenisstraf moest uitzitten wegens het vrijlaten van nertsen en vernieling van de omheining, kortom, een doorgewinterde activist die nergens voor terugdeinst. Of wel?

“Vanaf dat moment zijn alle illegale dierenacties in Nederland aan hem gekoppeld”, zegt Danny Flies, de Belgische voorzitter van de ADC, “we hebben heel wat onheuse onzin over ons hoofd gekregen. Want waar hebben we het over? Het was een puur onbaatzuchtige actie. Voor de dieren. Dat noem ik niet crimineel. Weet je wat crimineel is? Hoofden afhakken in Syrië, vrouwen verkrachten, iemand neerschieten.”

Molenaars moeder, Tonny Lanters: “Ik ken hem, geweld ligt niet in zijn aard. De ADC is vreedzaam, ze gaan in gesprek, daar bereik je het meeste mee.”

 

Bloederig

Aan de andere kant van het spectrum, in de proefdierensector, hebben sommigen daar niettemin een ander gevoel bij. “Ja, dan komen ze een ‘vreedzame’ manifestatie houden”, zegt Tineke Coenen, directeur van BioXpert, een commercieel proefdierbedrijf bij Oss dat in opdracht experimenten uitvoert. “Maar dan staan ze wel met grote bloederige foto’s voor de deur, en borden met ‘moordenaars’. Dan heb ik geen zin meer om ze op de thee-met-een-koekje uit te nodigen.”

Coenen, in het verleden twee jaar interimhoofd van de centrale proefdiervoorzieningen van de UM, heeft lang geaarzeld of ze mee zou werken aan dit portret, zegt ze. “Het is een heel gevoelig dossier. Maar ik doe het omdat ook de andere kant van het verhaal verteld moet worden.” In Nijmegen, bij het Radboud-UMC, is de reactie een stuk benauwder. Hoogleraar proefdierkunde en hoofd van het centraal dierenlaboratorium Merel Ritskes-Hoitinga heeft ettelijke malen met Robert Molenaar rond de tafel gezeten maar laat nu via de universitaire voorlichters weten dat ze niet meedoet. De voorlichter: “Ik heb het haar ook afgeraden. We willen zo veel mogelijk in dialoog blijven met de ADC, en dit artikel heeft niets met het Radboud te maken.”

Molenaar reageert verbaasd: “O ja, wil ze niet? Dat had ik niet verwacht. We hebben daar jaarlijks overleg, ook met de rector en de decaan. Wij voerden campagne tegen de apen die ze gebruikten en daar zijn we twee jaar geleden mee gestopt. Er waren positieve ontwikkelingen, ze bouwden het programma af.”

Toch is de afwerende houding in Nijmegen niet uniek. De angst voor acties in de kringen van proefdierhouders en -gebruikers, commercieel en bij de universiteiten, is groot. Bij de UM zelf kan een verslaggever weliswaar na lang aandringen rondkijken in de dierenverblijven, maar namen van medewerkers mogen niet worden vermeld. En een interview met het hoofd proefdiervoorzieningen Barry Plooyer is prima, als er maar geen foto van hem bij komt. Je weet maar nooit met die dierenactivisten, klinkt het dan. In Nederland zijn in het verleden medewerkers van proefdierinstellingen (of van bedrijven en instanties meer op afstand, aannemers bijvoorbeeld; zie het hierom afgeblazen Sciencelink-project bij Venray) persoonlijk bedreigd en belaagd. Engeland kent een radicalere traditie van gewelddadige acties, waarbij elk individu dat maar iets met proefdieren te maken had automatisch doelwit werd. Macaber dieptepunt was een geval van grafschennis: het lijk van de (acht jaar tevoren overleden) moeder van een fokker (in andere berichten: onderzoeker) werd door activisten opgegraven en als chantagemiddel ingezet. Of het ooit is teruggegeven is onbekend. En er zijn nu eenmaal connecties tussen Britse en Nederlandse dierenactivisten, ook van de ADC. In 2008 werd Molenaar daarover ondervraagd door NRC Handelsblad; Molenaar weigerde zich ervan te distantiëren.

 

Dreigmail

We zijn nu zes jaar verder. Aan de overkant van de tafel zit een opgewekte, vriendelijk ogende, nog jonge man – vroeger prijkte op dat zeer kale hoofd een forse hanenkam, vertelt een schoolvriend van hem. Neemt hij nu wèl afstand van het gesol met dat lijk?

Molenaar: “Ja natuurlijk, dat zijn idiote acties. Toen met dat NRC-interview zat ik tegenover twee journalisten die me een uur lang aan een soort verhoor onderwierpen. Ik dacht: anderen doen maar wat ze doen, ik ga me niet verontschuldigen voor iets wat ik niet gedaan heb. Nu denk ik: zoiets had nooit mogen gebeuren. Net zo min als het bedreigen van mensen. Als wij actie voeren tegen instellingen kost het geen moeite om de e-mailadressen van onderzoekers te publiceren, daar kom je zo achter. Dat doen we dus niet. Bij een mailactie maken we een voorbeeldbrief en geven we een algemeen mailadres om het naartoe te sturen.”

We leggen hem wat teksten voor. Vanwege de labradors kwamen bij de UM veel protestmails en berichten via de sociale media binnen. Daaronder een mededeling in hoofdletters met vele uitroeptekens dat deze “kanker homo dood moet –ik ga je opwachten”, of andere, rustiger van toon maar niet minder griezelig, met de mededeling dat “kinderen, kleinkinderen, familie en buren van uw medewerkers op de hoogte zullen worden gebracht van wat pappie en mammie precies doen”.  

Molenaar bekijkt ze aandachtig en blijkt er enigszins beduusd van: “Goed om dit eens te lezen, dat is toch anders dan dat je alleen maar hóórt over dreigmail. Dit kan echt niet, ik snap dat mensen bij de UM er bang van worden. Dit is pure frustratie, ze beledigen mensen. Dit is niet de weg.”

Maar het vindt wel plaats in het kielzog van jullie acties.

“Ja, dat klopt, en dat is een probleem, ik ga het ook niet goedpraten. Als je, zoals wij, een debat probeert uit te lokken zijn er helaas altijd randfiguren die te ver gaan. Daarom hebben wij op Facebook een team van mensen zitten die onze sympathisanten verzoekt hun toon te matigen, om respect voor elkaar te hebben.”

Je hebt ook gezegd dat de ADC geen illegale acties meer zou doen. Begin dit jaar werden in Brabant ’s nachts zes beagles uit een proefdierfokkerij ‘bevrijd’. Dat is illegaal.

“Inderdaad, dat was illegaal. En ja, dan kan ik beter niet meer zeggen dat we geen illegale acties meer doen want dieren bevrijden, dat blijft bij ons op het programma. Zo’n actie doet meer dan tien keer op de stoep staan bij de UM. Kijk, Greenpeace overtreedt ook regelmatig de wet. En we doen het dan wel openlijk, met pers erbij: verantwoording afleggen en publieke support organiseren. En misschien moeten we dan niet meer de naam van de fokker naar buiten brengen, dat was niet zo’n goed idee.”

 

Punkconcerten

Dat dierenactivisme, zegt moeder Tonny Lanters, heeft Robert helemaal van zichzelf. “We hadden wel een hondje thuis, daar was hij dol op, en we zijn een sociaal gezin, je helpt mensen als dat nodig is, maar we waren geen actievoerders. We aten ook niet vegetarisch, dat is pas later gekomen, toen Robert ermee bezig was.”

Het gezin woonde in Nunspeet, aan de rand van de Veluwe. Een boerendorp, zegt jeugdvriend Mark (“laat mijn achternaam maar weg, ik blijf liever anoniem, ik zit niet te wachten op belangstelling van justitie of de AIVD”) met nogal wat zwartekousen-christelijkheid maar ook in die tijd “mensen die vrijer dachten, noem het maar vrijdenkers, Robert was er daar een van.”

Molenaar: “Ik ben niet christelijk opgevoed. Het begon bij mij met een project van Greenpeace op de basisschool, ik was ongeveer tien jaar, we moesten langs de deuren om loten te verkopen en ik verkocht het meeste van iedereen. Dat kwam nog in de lokale krant. Niet lang daarna besloot ik om geen vlees meer te eten. Ik was geen zwaarmoedig kind hoor, helemaal niet, maar je trekt je dingen aan. Ik was vooral veel bezig met voetbal, mijn vader was Feyenoordfan, dat ben ik ook geworden en altijd gebleven.” Moeder Tonny: “Op school was iedereen voor Ajax, hij trok zich daar niets van aan.”

Ze waren “vrolijke jongens”, bevestigt vriend Mark, “we gingen skaten, naar feestjes en punkconcerten. Robert was toen nog geen echte activist maar dat fanatieke had hij al wel. Er was een slager die altijd plakjes worst uitdeelde, die kreeg dus preken van Robert, en een keer kegelde hij dat dienblad omver.”

Na de Havo en de detailhandelsschool was hij “zoekende”, verklaart Molenaar. Wellicht dat de ziekte van zijn vader een beslissende duw gaf. Die kreeg rond zijn veertigste een hersenaandoening waardoor hij snel aftakelde en in een verzorgingstehuis belandde. Na enige jaren overleed hij. Molenaar: “Ik realiseerde me dat het zomaar afgelopen kan zijn. Dus wat vond ik echt belangrijk in het leven? Je kunt beter je hart volgen dan een grote carrière nastreven."

 

Kortste weg

Hij was jeugdig, zegt hij, wilde wat aan het dierenleed doen “en dan denk je: wat is de kortste weg naar de bevrijding van die dieren? Gewoon, de kooi inlopen en de deuren open zetten. De weg via de politiek is lang, dat zet niet veel zoden aan de dijk.”

En zo geschiedde. Op uitnodiging van Deense dierenactivisten die een grote nertsfokkerij wilden aanpakken vertrok hij eind 2000 naar Kopenhagen. De fokkerij was niet beveiligd “en we deden het allemaal niet echt handig, we werden in no time opgepakt.” Samen met zijn kompaan Mark Kulsdom (“hij doet nu in ‘weedburgers’ van zeewier”) werd hij veroordeeld tot tien maanden, in de praktijk werden het er vijfeneenhalf.

“We hebben het daar niet moeilijk gehad. Veel voetballen, er kwam bezoek en stapels post. We waren vrolijke, ongecompliceerde jongens.”

Misschien iets tè ongecompliceerd?

“Je wilde een impact maken maar wat het doet met zo’n fokker, en met mensen in je omgeving – mijn moeder schrok zich dood - ,dat realiseerde ik me niet.”

 

Leiderstype

Robert Molenaar is de actieleider in de ADC, voorzitter (en vriend) Danny Flies is van de strategie, “het grotere plaatje”, zoals hij zelf zegt. En van de internationale expansie: de ADC werkt al in Nederland en België maar wil actiever worden in Groot-Brittannië en nu ook “de wereld”, zegt Flies. Molenaar: “Zei hij de wereld? Het wordt voorlopig Europa: Frankrijk, Duitsland.”

Molenaar blijkt een goed organisator (“manipulator”, klinkt het onder tegenstanders), een talent waar hij zich zeer van bewust is: “Ik ben een leiderstype, in mijn schooltijd organiseerde ik altijd al voetbalwedstijdjes, ik stelde de teams samen.” Flies is vol lof over zijn kameraad: “Zelden zie je zo veel goede eigenschappen in één mens verenigd. Hij is intelligent, gedreven, onbaatzuchtig, oprecht en moedig; hij stuurt de mensen niet zo maar het veld in, hij gaat zelf voorop. Maar bij de ADC heb ik het laatste woord in alles. Ik heb een wat ouder brein, ik heb op hoog niveau in de commerciële wereld gewerkt, bij een Europese academische uitgever.” Molenaar glimlacht als hij dit hoort, hij heeft er geen probleem mee: “We zijn het toch altijd eens.”

 

 

Cirkelzaag

Het waren deze twee ADC-voormannen die een paar maanden geleden op gesprek kwamen bij Tineke Coenen van BioXpert. Dit op verzoek van haar burgemeester, die niet erg blij is met de eeuwige demonstraties in zijn gemeente en hoopte op een vorm van vreedzame co-existentie. Coenen schetst de dialoog die zich vooral met Flies afspeelde over de experimenten met honden. “Hij zegt: die zijn niet nodig, ik zeg: wèl volgens de wet- en regelgeving. Hij zegt dat er alternatieven zijn, ik zeg: daar kijkt de dierexperimentencommissie naar en als er een alternatief is mògen we niet eens met dieren werken.”

En zo ging het door. Coenens voornaamste bezwaar tegen de ADC: wie wil dat dierproeven stoppen moet in Den Haag en Brussel zijn, daar vindt de politieke besluitvorming plaats. “Waarop Flies zegt: we zijn geen lobbyisten maar activisten. Ik vraag: wat gebeurt er als we een proef doen met honden? Zij zeggen: dan breken we in en bevrijden we ze.”

Nee, Coenen heeft ze dus niet de dierenverblijven laten zien, “dan kennen ze alle routes”.

Ze vindt de opstelling van de ADC “verwerpelijk. Want het helpt de dieren niet. Ik had contact met een hondenimporteur die ons graag als modelfaciliteit wilde gebruiken – dit is een soort B&B met veel ruimte om buiten te ravotten – maar de ADC dreigde met bevrijdingsacties en de importeur trok zich terug. Beagles bevrijden? Dan moeten er weer nieuwe komen en uiteindelijk gaat de klant naar China omdat ze daar minder eisen stellen. Nee, als je echt wilt dat het stopt moet je het publiek correct informeren, niet zo eenzijdig als zij doen. Die bloederige foto’s in operatiekamers; weet je hoe ze bij een mens een been amputeren? Met een cirkelzaag. Dan zegt een leek natuurlijk: dat wil ik niet. Maar soms moet het.”

 

Oneigenlijk

Molenaar: “Natuurlijk vindt de besluitvorming in Den Haag en Brussel plaats. Maar het is ònze rol om een kring in het water te veroorzaken. Organisaties als Proefdiervrij en de Dierenbescherming richten zich op Europa, wij doen het anders. Die labradors, daar gaat de politiek het nu over hebben dankzij onze acties. Wij kaarten het aan.”

De UM probeerde, nadat ‘labradorgate’ was losgebarsten, op haar website het publiek te informeren met een uitgebreide uitleg over het pacemakeronderzoek en de noodzaak van hondenexperimenten. Molenaar: “Dat hadden ze beter eerder kunnen doen. Verder word ik er niet warm of koud van.”

Maar hebben ze een punt?

“Daar ben ik niet mee bezig. Voor mij geldt dat je mensen niet boven dieren moet plaatsen. Een dier is geen gebruiksvoorwerp. Ik ben er niet tegen dat je probeert mensen beter te maken, maar niet ten koste van het dier. Het is voor mij puur een ethisch verhaal. Daarom vind ik het ook een oneigenlijke discussie als je zegt: wat doe je als je moeder ziek is en alleen na dierproeven beter kan worden? Natuurlijk kies je dan voor je moeder. Ik heb al eerder eens gezegd dat je van ons geen onmenselijke consequentheid kunt verwachten. We hebben geen kant en klare oplossingen. Maar iets als medische vooruitgang is voor ons als ADC niet relevant. Het gaat om de dieren.”

Waarom in jullie brochure over de labradors aan de UM foto’s van puppy’s opgenomen? Het ging juist om grote honden. Dit is nogal demagogisch.

“Daar heb je wel een punt, misschien dat we daar volgende keer beter over moeten nadenken. Maar wacht even, in Dagblad De Limburger liet de UM een foto plaatsen van een hond die door een personeelslid geknuffeld wordt. Dat vind ik nou demagogisch, het is een judaskus, de volgende dag ligt dat dier dood in zijn hok.”

 

Strandtent

Hoe zal het Robert Molenaar in de toekomst vergaan? Hij werkt 60 tot 70 uur per week, zijn sociale leven speelt zich geheel in kringen van veganisten en dierenactivisten af. Molenaar: “Bijna, het wordt gelukkig iets minder. Het is wel een beetje een tunnel waar je in zit, dat is waar. Ik ga door zolang de passie er nog is. Het is een gevecht, elke keer weer, je hebt altijd wind tegen, daar kun je moe van worden. Weet je, ik wil een vrolijk persoon zijn, ik wil met een lach door het leven gaan, gelukkig zijn. De verbittering mag niet toeslaan. Ik zie dat om me heen, in onze kringen, in Europa. De ADC hoeft ook geen honderd jaar te bestaan.

Als ik me niet meer 100 procent kan inzetten, moet ik iets anders doen. Dan wil ik een strandtent openen in een warm land en daar veganistische voeding aan de man brengen. Dat zet ik natuurlijk niet op een bord, want dan komt er geen mens, haha.”

 

Wammes Bos

 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

2014-10-17: Banu
Go ADC! Wat een helden zijn jullie toch :)
2014-10-17: Helena Tassenaar
Kan alleen maar zeggen, dat ik supertrots ben op Robert Molenaar en hoop dat hij nog heel lang de passie behoudt om voor de proefdieren op te komen.
2015-02-13: antonia muller
bravo voor alle inzet tegen het leed van dieren, Zolang als de laboratoires nogsteeds veel geld verdienen en daardoor de wet voor zichzelf maken, en iedereen bang voor ze is,( geld is nogsteeds iets wat de wereld regeert,)is het moeilijk om een universele wet te maken om alle dieren te beschermen, maar dat moet nu toch gedaan worden, het kan niet meer, hoe kan de mens zo slecht zijn alles van de dieren af te pakken, vlees, vrijheid, bont, dons, wol, melk,vivisection, zonder daarvoor gestraft te worden !!!!!!!!!!!!!!!!!!dat kan toch niet meer!!!!!!!!!!!!!!wanneer beseft het ras van de mens dat je voor alle leven op aarde respect moet hebben, , zolang als de mens andere levende dieren op deze planeet en in de zee, niet respecteren gaat de wereld slecht, wordt wakker !!!!!!!!!!de dieren hebben evenveel recht om op deze planeet te leven als de mens!!!!!!!!!!!! svp, maak een universel wet om alle dieren te beschermen, dank u

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)