Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Filosoferen met de poten in de modder

Filosoferen met de poten in de modder

Symposium over de Duitse filosoof Brunkhorst

Forst, Menke, Tugendhat. Zie hier enkele hedendaagse filosofen uit Duitsland, die in Nederland nauwelijks bekend zijn. Wie zijn ze en wat willen ze? Eén van hen, Hauke Brunkhorst, is eind oktober te gast op een tweedaags symposium aan de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen.

Anders dan de hedendaagse Franse filosofen, als Badiou en Rancière, zijn de Duitsers niet echt sexy, zegt de Maastrichtse filosoof René Gabriëls. “Ze zitten te veel in hun ivoren toren, schrijven minder voor het brede publiek en slaan een academische toon aan. Ook schreven ze tot voor kort weinig in het Engels, wat in internationaal opzicht tamelijk onhandig is. Dat is gelukkig aan het veranderen.”

Een en ander betekent dat de wijsgeren uit het ‘oosten’ onderbelicht blijven in Nederland, afgezien van een enkeling als Sloterdijk of Schmidt. Het boek De nieuwe Duitse filosofie, dat een half jaar geleden verscheen onder redactie van onder anderen Gabriëls, voorziet dan ook in een duidelijke behoefte. Het bespreekt in 554 pagina’s de belangrijkste Duitse denkers van de twintigste eeuw, en het belang van hun ideeën voor de toekomst.  Niet alleen de usual suspects verschijnen ten tonele (Heidegger, Adorno, Arendt, Gadamer) maar ook de minder bekende, hedendaagse denkers als Ernst Tugendhat, Christoph Menke, Rainer Forst en Hauke Brunkhorst.

De nieuwelingen stellen kritische vragen bij de steeds diepere kloof tussen arm en rijk, bij ecologische vraagstukken en de botsingen tussen culturen. Ze komen niet zelden met radicale antwoorden en pleiten in de EU bijvoorbeeld voor een herverdeling van de rijkdom (tussen noord en zuid), voor een nieuwe vorm van solidariteit.

In het verlengde daarvan ligt het belangrijke thema, waar ook Brunkhorst zich mee bezighoudt: het spanningsveld tussen kapitalisme en democratie. Gabriëls: “De neoliberalen veronderstellen sinds de jaren tachtig dat minder overheid en meer markt de weg vrijmaken voor meer vrijheid en welvaart voor iedereen. Kijk wat ervan terecht is gekomen. De kloof tussen arm en rijk is groter dan ooit en de democratie is flink uitgehold. Veel burgers voelen zich niet meer vertegenwoordigd in de politiek. Bovendien worden de belangrijke besluiten aan de andere kant van de oceaan genomen, bij de Wereldbank, de WTO en het IMF. Waar we dus geen enkele invloed op hebben.”

Brunkhorst is een radicale denker, zegt Gabriëls, die met zijn poten in de modder staat. “Zijn vertrekpunt is niet een of ander ideaal, maar het onbehagen in de samenleving of zoals hij het verwoordt: the sense of injustice. Laten we eerlijk zijn, veel mensen voelen zich gewoon genaaid, hebben geen zicht op sociaal-economische verbetering. Dat uit zich in zinloos geweld, zie de rellen in de Franse voorsteden, of in bewegingen als Occupy of de Indignados in Spanje.”

Baanbrekend is Brunkhorsts onderzoek naar revoluties. Hij laat zien dat de cruciale maatschappelijke omwentelingen, als de Franse revolutie, steeds gevolgd worden door een nieuwe rechtsorde, nieuwe wetten en regels die richting geven aan het handelen. “Dat is ook waar Brunkhorst nu voor pleit: een wijziging van de rechtsorde om nieuwe vormen van democratie en solidariteit te garanderen. Hij houdt er ook rekening mee dat de boel ontspoort, dat er een legitimatiecrisis ontstaat doordat zoveel mensen zich niet herkennen in de besluiten van de politiek. Revoluties zijn niet te voorspellen, kijk naar de Arabische lente. Het kan hier ook zomaar gebeuren dat de samenleving uit zijn voegen raakt. Ik geloof zelf dat er daadwerkelijk iets op handen is, zeker als de verschillen tussen arm en rijk nog groter worden.”

Seminar over Hauke Brunkhorst, 30 en 31 oktober, in de Spiegelzaal, Grote Gracht 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)