Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Universiteiten ruziën met uitgeverij Elsevier

Universiteiten ruziën met uitgeverij Elsevier

UM hoogleraar: open-access heeft de toekomst

NEDERLAND. De onderhandelingen tussen universiteitenvereniging VSNU en uitgeverij Elsevier over abonnementstarieven zijn vastgelopen. Als het conflict niet wordt opgelost kunnen studenten en onderzoekers volgend jaar geen nieuwe artikelen meer inkijken.

De VSNU en Elsevier worden het niet eens over het open access beleid van de uitgever, meldt de universiteitenvereniging vandaag. Wetenschappelijke publicaties van Nederlandse onderzoekers moeten zo snel mogelijk vrij toegankelijk worden, vinden de universiteiten en het ministerie van OCW. De VSNU wil afspraken over de abonnementstarieven daarom alleen verlengen als uitgevers meewerken om dat doel te bereiken.

Volgens de universiteiten is Elsevier de afgelopen week met een voorstel gekomen waarin “op geen enkele manier wordt ingegaan op deze noodzakelijke verandering”. De onderhandelingen werden vrijdag afgebroken. “We gaan onze onderzoekers vanaf nu informeren over de gevolgen van deze patstelling”, aldus Gerard Meijer, voorzitter van de Radboud Universiteit Nijmegen en hoofdonderhandelaar namens de VSNU.

Als de plooien niet worden gladgestreken, zou het zomaar kunnen dat studenten en docenten vanaf 1 januari niet meer via de universiteitsbibliotheek bij nieuwe artikelen kunnen komen.

“Dat zou voor ons heel vervelend zijn”, laat Nanne de Vries weten, vice-decaan van de faculteit Health Medicine and Life Science en ad interim directeur van onderzoeksinstituut Caphri. “Je bent dan niet meer up to date, kunt niet meer grasduinen in de tijdschriften. Je zult de auteur moeten gaan benaderen met de vraag het artikel toe te mailen. Soms mag die het versturen van de uitgever, soms niet.” De Vries zelf ontvangt regelmatig verzoeken om een paper of essay waaraan hij heeft meegewerkt toe te sturen. “Die komen altijd van wetenschappers uit landen als India, Georgië, van universiteiten die zich niet veel kunnen veroorloven.”

Hij maakt deel uit van een “UM-breed clubje, dat zich onlangs boog over de wenselijkheid van open-accesstijdschriften”. Conclusie: open-access heeft de toekomst. “Een heel sympathiek idee. Ik doe onderzoek op kosten van de gemeenschap en dan moet ik zorgen dat iedereen bij de resultaten kan. In Engeland bestaat deze regel al: alles wat je produceert moet openbaar toegankelijk zijn. Alle universiteiten hebben daar een soort openbare bibliotheek, een universitaire repository, de tijdschriften zijn daarmee akkoord gegaan.”

Hij vindt dat de VSNU de “poot stijf moet houden. Het is ook gelukt met Springer en andere uitgevers.” Er is een aantal scenario’s mogelijk: of de uitgever laat iedereen die publiceert een prijs betalen (“Soms is die hoog, 1500 euro per publicatie. Heb je er twintig tot dertig per jaar als afdeling, dan kan dat flink oplopen. ZON en NWO hebben daarom een budget voor open-accesspublicaties van door hen gefinancierd onderzoek”), of de uitgever bepaalt dat een bepaalde periode, bijvoorbeeld de eerste zes maanden, de artikelen alleen toegankelijk zijn voor abonnees, daarna is het open voor iedereen.

Met de afzonderlijke wetenschappelijke uitgevers worden afspraken gemaakt over de abonnementsgelden van wetenschappelijke tijdschriften voor alle Nederlandse universiteiten: de zogeheten ‘Big-Deal onderhandelingen’. Daardoor kunnen studenten en docenten via de universiteiten veel wetenschappelijke artikelen gratis lezen.

Maar de universiteiten willen een stap verder. Iedereen moet toegang hebben tot wetenschappelijk onderzoek, ook de CEO van een groot bedrijf of de geïnteresseerde hobbyist. Om dat mogelijk te maken, heeft de VSNU naar eigen zeggen voorgesteld om de gratis toegang tot artikelen van Elsevier-tijdschriften in één keer af te kopen. 

Nederlandse universiteiten en de Nederlandse overheid pleiten al langer voor vrij toegankelijke wetenschappelijke publicaties. Wat met belastinggeld betaald wordt, moet als het aan staatssecretaris Dekker ligt over tien jaar voor iedereen vrij toegankelijk zijn.

In oktober voerde wetenschapsfinancier NWO de druk op: wetenschappers met een NWO-beurs moeten in de toekomst publiceren in een volledig open acces-tijdschrift. Wie in een gezaghebbend tijdschrift wil komen dat niet aan open access doet, moet zijn artikel (of een vrijwel definitieve versie daarvan) dan in een vrij toegankelijke database plaatsen.

Aan de Volkskrant liet uitgeverij Elsevier weten dat ze een groot voorstander is van open access: “Wij zijn met goede intenties het gesprek met de VSNU aangegaan en kijken uit naar een constructieve voortzetting”, aldus een woordvoerder.

HOP/Riki Janssen

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)