Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Saneren, vernieuwen en weer saneren?

Saneren, vernieuwen en weer saneren?

Medewerkerscolumn

Vriend en vijand zijn het erover eens: het kabinet maakt werk van bestuurlijke saneringen. De publieke omroep moet bezuinigen, de AOW is herzien, de gezondheidszorg en het pensioenstelsel zijn aangepakt, de nationale politie is opgericht en het leenstelsel voor studenten kwam er ook. Ingrepen die de structuur van de samenleving wijzigen maar tegelijkertijd direct doorwerken naar de gewone burger. Of het allemaal gaat lukken en er niet (tal van) ongewenste neveneffecten optreden is niet goed te voorspellen. Gelukkig hebben we evaluatieonderzoek om daar tijdig aandacht voor te vragen. Al hebben we er daar wel erg veel van: Bruno Frey had het over ‘evaluitis’ en ’death by evaluation’ is al een nieuw ziektebeeld.

Met bestuurlijke saneringen is iets vreemds aan de hand. Ooit zijn bij vol bewustzijn besluiten genomen die blijkbaar (totaal) verkeerd uitpakten. Daarom moet er nu ‘gesaneerd’ worden. En flink wat. Maar hoe waarschijnlijk is het dat, een halve generatie verder, de huidige bestuurlijke saneringen gesaneerd moeten worden? Een voorbeeld: de privatisering, inclusief verzelfstandiging en uitbesteding van overheidsactiviteiten en diensten. Begonnen met de verkoop van het Staatsvissershavenbedrijf, werd deze aanpak hartstochtelijk bepleit in de jaren ‘80 en ‘90. De spoorwegen, de post en de energieleverancier volgden. Maar zie, vanaf begin 21ste eeuw werd de kritiek erop steeds luider, met als voorlopig eindpunt het parlementair onderzoek een paar jaar geleden en het - zeer recent - in dienst nemen van de eerder ‘op afstand gezette’ schoonmakers bij het Rijk.

Hoe kan dat? Theorie 1 zegt dat de wereld verandert en dat het daardoor komt. Theorie 2 zegt dat overheden ‘blijkbaar’ nooit leren, maar wat dat leren is, blijft onduidelijk (behalve voor consultants, maar die verdienen eraan). Theorie 3 zegt dat het komt omdat er bij de invoering van grote veranderingen veel mis gaat. Met de ‘implementation fidelity’ is het met andere woorden matig gesteld. Mooi woord overigens. Maar let op: als dat gebruikt wordt, wassen de bazen hun handen in onschuld want dan zijn het ‘uitvoeringsproblemen’ en ja, wat kun je dáár nou eigenlijk helemaal aan doen?

Zijn er bestuurlijke veranderingen in aantocht die straks op hun beurt weer bikkelhard gesaneerd moeten worden? Ik denk het. De zorgen over robotisering en domotica (automatisering in huis, denk aan een koelkast die registreert dat de melk op is en meteen een nieuw pak bij de supermarkt bestelt) geven zo maar aanleiding om programma’s en overheidsdiensten te ontwikkelen om de ‘problemen’ (welke eigenlijk?) aan te pakken. Of de vergrijzings-/ontgroeningsproblematiek. Waar straks misschien - voor Nederland althans - heel nieuw geboortenbevorderend beleid voor gaat komen, inclusief een nieuwe rijksdienst met haar eigen schoonmakers. Je weet ‘t maar nooit.

 

Frans Leeuw, hoogleraar Recht, Openbaar Bestuur en Sociaal-wetenschappelijk )nderzoek, en directeur Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC), Ministerie van V en J, Den Haag

 

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)