Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Wie bepaalt de prijs van een kunstwerk?”

“Wie bepaalt de prijs van een kunstwerk?”

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Nieuw Maastrichts onderzoekscentrum voor kunst en cultureel erfgoed

MAASTRICHT. The European Fine Art Fair, Tefaf, opent vrijdag 13 maart haar deuren voor het grote publiek. Dure en heel dure schilderijen, porselein, beelden of sieraden zullen weer te zien zijn. Maar wie bepaalt de prijs van al dat moois? En wie speelt een grote rol in de mondiale kunstwereld? Vragen waarmee het nieuwe Maastricht Centre for Arts and Culture, Conservation and Heritage aan de slag gaat.

Vijftig jaar geleden had je kunstenaars, kunsthistorici, en een levendige kunstmarkt waarop vooral liefhebbers en musea zich bewogen. Heel veel meer behelsde de kunstwereld niet, vertellen de Maastrichtse onderzoekers Vivian van Saaze en Christoph Rausch. Inmiddels is de kunstmarkt geëxplodeerd en is de handel in schilderijen en beelden big business. Ook zijn er nieuwe kunstvormen bijgekomen – denk aan video, performances –, is roofkunst een bekend begrip en spelen professionals uit diverse disciplines een rol in deze wereld: naast de kunsthistorici ook juristen, economen, filosofen en bankiers. Ontwikkelingen die nieuwe vragen oproepen die vaak niet door deskundigen uit één discipline beantwoord kunnen worden. Het nieuwe Maastricht Centre for Arts and Culture, Conservation and Heritage, kortweg MACCH, speelt hier op in. Onderzoekers van vier Maastrichtse faculteiten (rechten, School of Business and Economics, cultuur- en maatschappijwetenschappen, Humanities and Sciences) die tot nog toe veelal los van elkaar met kunst- en erfgoedonderzoek bezig waren, gaan samen met deskundigen van Stichting Restauratie Atelier Limburg en het Sociaal Historisch Centrum onderzoek doen. Het college van bestuur en de betrokken faculteiten investeren ieder een half miljoen euro in de ontwikkeling van dat onderzoek. Van Saaze, de managing director van MACCH: “We zijn een netwerkorganisatie, andere partners kunnen aansluiten. Nu al werken we samen met onder andere Tate in Londen, het Stedelijk Museum in Amsterdam, en universiteiten van Hasselt, Aken en Lissabon.”

De onderzoekers van het MACCH (zo’n zestig zijn er bij betrokken) richten zich op drie thema’s: wie speelt er een rol in de kunst- en erfgoedwereld, hoe komt de prijs en waardering van een kunstwerk of erfgoed tot stand en hoe toon je op een vernieuwende en verantwoorde manier het werk aan de buitenwereld?

Het thema ‘authenticiteit’ waar prof. Hildegard Schneider, decaan van rechten, zich mee bezighoudt, valt onder de eerste vraag. Rausch. “Onlangs schreef de New York Times dat een olieverfschilderij van de kathedraal van Salisbury, gemaakt door de beroemde negentiende-eeuwse schilder John Constable, was verkocht voor 5,2 miljoen dollar terwijl het in 2013 slechts 5.200 dollar opbracht. Toen stond het nog te boek als werk van een volgeling van de beroemde meester. De verkoper Lady Hambleden, 84, die zoveel pond misliep, zegt in de New York Times: ‘I felt like a fool! I know it’s not my fault, but that was my first feeling.’ Zijzelf stapt niet naar de rechter om verhaal te halen, maar ze sluit niet uit dat haar erfgenamen dat wel zullen doen. Maar kan een jurist wel een uitspraak doen over authenticiteit?”

Rausch zelf, die eerder onderzoek deed naar Europees cultureel erfgoed in Afrika, is geïnteresseerd in de kleine groep superrijken die kunst op de eerste plaats ziet als een goede belegging. “In Luxemburg heb je ‘Le Freeport’, een opslagplaats waar je kunst niet alleen belastingvrij kunt bewaren, maar ook kunt doorverkopen. Mits het werk in het depot blijft. Hier zit een netwerk van banken, belastingadviseurs, logistiek ondernemers en verzekeraars achter dat zich inzet voor een kleine en machtige elite. Ik wil zicht op deze praktijken krijgen en vermoed dat het een afspiegeling is van datgene wat volgens de econoom Piketty in de hele maatschappij speelt: de kloof tussen arm en rijk groeit, de rijken worden steeds rijker.”

Op de laatste dag van de The European Fine Art Fair zal MACCH met een tweedaags congres officieel het levenslicht zien: Assembling Value: The changing roles of experts and expertise in art and heritage worlds. Het eerste succes is al binnen. Vorige week werd bekend dat het centrum (hoofdaanvrager is prof. Renée van de Vall) een Europese subsidie heeft binnengehaald waarmee er vijftien PhD-kandidaten kunnen worden aangesteld voor het onderzoeksgebied ‘conservering en hedendaagse kunst’. “Een traditioneel schilderij stel je tentoon of bewaar je”, vertelt Van Saaze. “Wat doe je met performancekunst, installaties, video’s? Wat doe je als de techniek waarmee een video is gemaakt sterk verouderd is? En hoe zit het met installaties die nooit hetzelfde werken als je ze in een nieuwe ruimte opstelt? Hoe koop je de rechten van performancekunst? Hoe ‘bewaar’ je dat? Blijft het werk het werk als het door iemand anders dan de kunstenaar wordt uitgevoerd?”

Tweedaags congres Assembling Value: The changing roles of experts and expertise in art and heritage worlds op 22 in aula Minderbroedersberg en op 23 maart in de Jan van Eyck Academie. Meer info: www.maastrichtuniversity.nl/macch

Riki Janssen

 

 

 

Over een maand op de Tapijn: betaalbare kunst

Prachtig om naar te kijken, al die kunstwerken tijdens de Tefaf, maar onbetaalbaar voor de gemiddelde portemonnee. Voor wie toch graag iets in huis wil, is de kleine broer van de Tefaf, de Affordable Art Fair (AAF), wellicht een optie. Deze beurs voor de hedendaagse kunst strijkt over een maand neer op het terrein van de Tapijnkazerne in Maastricht. Op de Affordable Art Fair worden kunstwerken van €100 tot €6.000 getoond en verkocht.
De Young Talent Expo zet recent afgestudeerd talent in de spotlights; LAB Project Space is een educatieve en creatieve ruimte waar bezoekers worden getrakteerd op gratis lezingen, interviews, documentaires over kunst en workshops. Voor kinderen is er een gratis Kids Space waar ze creatief te werk kunnen gaan.
De AAF vindt op verschillende data wereldwijd plaats. Maastricht staat in het rijtje van steden als New York, Hong Kong, Hamburg, Milaan, Amsterdam en Londen. Vorig jaar vond het evenement plaats in de Maastrichtse Timmerfabriek.

                                                    Wendy Degens

AAF, donderdag 16 april t/m zondag 19 april, Tapijnkazerne, Gebouw M (en omgeving). Toegangsprijs: €10/ €9 studenten

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)