Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Waarschuwing: hoge testosterospiegel!

Waarschuwing: hoge testosterospiegel!

Photographer:Fotograaf: Ronald van den Heerik

SBE-onderzoeker meet testosteronspiegel van Robeco-managers

Vorige week namen vijftig financiële professionals van Robeco deel aan een opmerkelijk experiment van de Maastrichtse onderzoeker Paul Smeets. De vraag: nemen ze meer risico als er meer testosteron door hun aderen vloeit?

De deelnemende professionals van Robeco beheren beleggingsfondsen ter waarde van vijftig miljard euro. Het zijn analisten en managers die de koersen nauwlettend in de gaten houden en bepalen welke bedrijven in een beleggingsfonds belanden. Vorige week woensdag hadden ze zich verzameld in een soort collegezaal, zorgvuldig met schermen van elkaar gescheiden. Het experiment, op het hoofdkantoor in Rotterdam, bestond uit verschillende onderdelen waarmee de proefpersonen in het gunstigste geval tweeduizend euro konden winnen. Geen monopoliegeld maar klinkende munt. Al naar gelang hun appetite for risk moesten ze kiezen uit opties als: op zeker gaan en 300 euro opstrijken, of 50 procent kans maken op 1000 euro. Waarna een trekking plaatsvond met rode en zwarte ballen.

Kort tevoren hadden de onderzoekers speeksel afgenomen om de hormoonspiegel te meten. Niet alleen van testosteron maar ook van cortisol. Dit zogeheten stresshormoon zorgt ervoor dat het lichaam een levensbedreigende of stressvolle situatie aankan. Riskant gedrag strookt daar niet mee en daarom is het vermoeden: hoe meer cortisol in het bloed, hoe meer risicomijdend gedrag. De uitkomsten volgen in de komende maanden.

De relatie tussen hormonen en gedrag is hot, zegt Smeets. "Het is een vrij onontgonnen veld, dat past in onze relatief nieuwe opleiding neuroeconomics. Wel zijn eerder hormoonstudies gedaan met studenten als proefpersoon, maar dat heeft zijn nadelen. Studenten zijn niet gewend om flinke risico's te nemen. Professionals wel, en dat werkt door in hun gedrag. Aan de proef doen alleen mannen mee. Er zijn weinig vrouwen die voor de financiële sector kiezen. Ook bij Robeco vormen ze een kleine minderheid."

Transactiekosten

Uniek aan Smeets' opzet is dat hij niet alleen riskant gedrag maar ook zelfoverschatting relateert aan testosteron en cortisol. De fondsmanagers krijgen een rekentaak en moeten voor- en achteraf schatten hoe goed ze de taak volbrengen.

Het is common knowledge onder economen: zelfoverschatting is een hardnekkige valkuil in menige directiekamer. "Het uit zich meer dan eens in de drift van CEO's om andere ondernemingen over te nemen. Ze zien de winstcijfers bij voorbaat al pieken, terwijl overnames meestal geen doorslaand succes zijn. Eerder onderzoek heeft laten zien dat de meeste overnames worden gedaan door CEO's die veel over zichzelf praten."

Ook voor individuele beleggers is zelfoverschatting bepaald geen pre. Uit analyses van vragenlijsten blijkt dat de wise guys meestal beroerd presteren met beduidend lager rendement. Dat komt omdat deze beleggers veel kopen en verkopen, wat al niet slim is vanwege de ermee gemoeide transactiekosten, en dan maken ze ook nog onverstandige keuzes. “Als wetenschapper adviseer ik deze handelaren om hun aandelen in hun zak te houden. De beste tip die ik kan geven; laat uw portefeuille door uw vrouw beheren! Die doen het beter dan mannen, juist omdat ze voorzichtiger zijn. Je mag overigens hopen dat ook de Robeco-managers zichzelf niet al te zeer overschatten, met al die miljarden die ze beheren."

Beurskoersen

Het onderzoek naar hormonen en gedrag op de werkvloer begon in 2007 toen de Britse onderzoekers Coates en Herbert zeventien beurshandelaren acht dagen op de voet volgden in de Londense City. Al naar gelang hun positie en ervaring handelden de traders met bedragen van 100 duizend tot 500 miljoen euro. Doel van de studie: is er een verband tussen het testosteronniveau en hun profits & losses? Maken de handelaren meer winst op dagen dat het hormoon royaler door hun aderen stroomt? De onderzoekers namen in de ochtend en de namiddag bloed af en ontdekten dat het testosteronniveau in de ochtend daadwerkelijk voorspelde of ze die dag, afgezet tegen hun gemiddelde prestaties, winst of verlies draaiden. Risico’s nemen schijnt te lonen.

Ook controleerden de onderzoekers of de cortisolspiegel in de pas liep met verliezen. Dat was niet het geval. Wel lijkt cortisol samen te hangen met onzekere omstandigheden. Het hormoonniveau bleek hoger op de dagen dat hun profits & losses een grillig verloop toonden.

Het artikel van Coates en Herbert maakte de weg vrij voor nieuw onderzoek, maar kende ook zwakke plekken. Eentje daarvan was, aldus de onderzoekers zelf, dat de beurskoersen in de bewuste acht dagen nauwelijks schommelden. Ook het aantal van zeventien proefpersonen was in wezen nogal magertjes. Smeets: “Een ander kritiekpunt, wat geldt voor al deze experimenten, is dat je hormoonspiegels nooit 100 procent nauwkeurig kunt meten. Je moet een foutmarge inbouwen."

Casino

In de Maastrichtse studie draait het niet om concrete winst- of verliescijfers, maar om riskant en overmoedig gedrag. Van individuen, maar ook van teams. “Het was Robeco die dit voorstelde. Uit eigen ervaring vermoedt het bedrijf dat teams beter presteren, maar dat is nooit getest. Ik ben benieuwd. Sommige sociaal-psychologen beweren het tegenovergestelde: groepen hebben juist de neiging om zichzelf te overschatten.”

Wat hebben we eigenlijk aan dit experiment? “Stel dat er een sterk verband blijkt tussen testosteron en zelfoverschatting, dan zou je de fondsenbeheerders een digitale waarschuwing kunnen sturen. Let op: je testosteronniveau is hoog en daarmee ook de kans op onverstandige beslissingen. Zo’n waarschuwing kun je ook sturen op het moment dat iemand veel winst heeft gemaakt, want net als in het casino hangt dan het verlies al in de lucht.”

Wat is neuroeconomie?

Eerst was er het economische standaardmodel dat uitgaat van de (zelfzuchtige) mens die louter rationele keuzes maakt. Dat bleek onhoudbaar. Toen volgde de stroming van de gedragseconomie, die een realistischer kijk op gedrag beloofde door - vaak via experimenten - rekening te houden met psychologische inzichten. En nog niet zo lang geleden, mede door technologische vernieuwingen als fMRI, dook de neuroeconomie op, die volgens prof. Arno Riedl nog een stap verder gaat.

“We zoeken naar de biologische basis van economisch gedrag. Neuroeconomen willen veelal weten wat zich in de hersenen afspeelt als mensen beslissingen nemen als: moet ik wel of niet voor een pensioen sparen? Wel of geen verzekering afsluiten? Wel of niet meedoen met de loterij? Bij dit soort keuzes maken mensen een kostenbatenanalyse. De prefrontale cortex is daar in ieder geval bij betrokken maar welke hersengebieden nog meer? Waar worden de verschillende opties vergeleken en gewaardeerd?”

Het twee-systemen-model, gepopulariseerd door de gerenommeerde Israëlische psycholoog Daniel Kahneman, is een interessante ontwikkeling binnen het vakgebied. “Hij heeft, simpel gezegd, laten zien dat twee systemen een rol spelen bij economische keuzes: het cognitieve en het emotionele systeem. En dat een beslissing vaak de uitkomst is van het conflict tussen beide systemen.”

Mijlpalen op het vlak van onderzoek, die de economische modellen voorgoed veranderen, zijn er nog niet, zegt Riedl, tevens coördinator van de researchmaster neuroeconomics (die SBE en FPN samen aanbiedt). Maar de eerste belangrijke stappen zijn gezet. “Onze hoop is gevestigd op de huidige en toekomstige masterstudenten. Het is een moeilijke opleiding omdat je meerdere wetenschappelijke talen op hoog niveau moet kunnen spreken.”

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)