Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Een frietje mét in plaats van penne con spinaci

Een frietje mét in plaats van penne con spinaci

Photographer:Fotograaf: ThinkStock

Proefschrift over pasta en hartziekten

Ooit gold het mediterrane dieet als een van de gezondste ter wereld, maar het eetpatroon van Italianen is veranderd. Er lopen nu nergens in Europa zoveel dikke kinderen rond als in Italië.

Het is nauwelijks voor te stellen maar in Napels vestigen zich steeds meer Nederlandse fritures, meldde NRC Handelsblad onlangs. Italianen kennen weliswaar in olijfolie gefrituurde patatines maar die zijn niet te vergelijken met de Hollandse patat. De zaken gaan goed maar niet iedereen staat te juichen. Topkoks en eigenaars van de friggitoria, waar fijnzinnige zaken als courgettebloemen en buffelmozzarella in het frituurvet verdwijnen, zijn furieus.

De ‘invasie’ van de Nederlandse frietboeren is nieuw voor UM-promovenda Marialaura Bonaccio, verbonden aan het neurologisch instituut Neuromed, dichtbij Napels. Al staat vast, zegt ze, dat Italianen steeds ongezonder eten. Niet sinds een paar maanden maar vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw.

In de jaren vijftig gold het mediterrane dieet als de gouden standaard. De Amerikaanse onderzoeker Ancel Keys verbaasde zich erover dat hartziekten in Zuid-Europa veel minder vaak voorkwamen dan in Amerika of Noord-Europa. In 1956 begon Keys met de Seven Countries Study om als een van de eersten het verband tussen leefstijl, dieet en hartziekten onder de loep te leggen. “Het traditionele mediterrane dieet beschermde overduidelijk tegen hart- en vaatziekten, meende Keys. En volgens anderen ook tegen kanker en ziekten als Alzheimer en Parkinson.”

Unesco

Is dat nog steeds het geval, vroeg Bonaccio zich af. Beschermt de Zuid-Europese keuken nog steeds tegen leefstijlziekten? Maar eerst: wat houdt dat dieet in? Uit een enquête bleek drie jaar geleden dat niet eens de helft van de Italianen wist wat het betekent.

“Het draait niet alleen om olijfolie, maar om het grote aandeel van groenten en fruit in de traditionele keuken, en daarmee de overvloed aan antioxidanten. Bovendien eten Italianen van oudsher weinig vlees, slechts één à twee keer per week. En alcohol dronk men vroeger alleen tijdens het eten, wat gezonder is. Maar het gaat om meer dan het eet- en drinkpatroon. Het heeft evengoed te maken met de herkomst en kwaliteit van het voedsel. Dat verbouwde men vroeger zelf.”

Ook de sociale dimensie heeft aan belang ingeboet. “Mensen leken vroeger meer te genieten van maaltijden, die in familieverband een hele avond konden duren. Het is mede vanwege deze culinaire beleving en betekenis dat de mediterrane keuken op de werelderfgoedlijst van Unesco is terechtgekomen.”

Dan zijn er de kwalijke invloeden van buitenaf. “Dat mensen af en toe een Nederlands patatje eten, lijkt me geen punt. Wel als ze dat elke dag doen. Vooral het Amerikaanse fastfood hakt erin. Kinderen zeuren om de haverklap om hamburgers. Sinds kort herbergt Italië, vooral in het zuiden, de meeste dikke kinderen van Europa. Noord-Italianen zijn over het algemeen gezonder omdat ze meer bewegen.”

Politicus

Bonaccio haakte aan bij een omvangrijk, regionaal gezondheidsproject en analyseerde gegevens van 25 duizend inwoners in de streek Molise van 2005 tot 2010. Molise is een kleine regio, noordelijk van Napels, representatief voor Italië. Overwegend ruraal, weinig industrie, met één grote stad – in dit geval Bassocampo.   

“We vonden dat het mediterrane dieet nog steeds beschermt tegen hart- en vaatziekten, ook tegen diabetes. Mensen die trouw zijn aan het traditionele dieet hebben minder ontstekingen in de bloedvaten. Die gelden als voortekenen van hart- en vaatziekten. Kortom, de gezondheidsvoordelen zijn nog steeds significant.”

Opmerkelijk is, zo ontdekte Bonaccio, dat zich in 2007 meer Italianen (30 procent) afkeerden van het traditionele dieet dan in de voorgaande jaren (18 procent). Wat was er aan de hand? Had de economische crisis er misschien iets mee te maken? “We zagen vóór 2007 geen verband tussen dieet en zaken als  inkomen, huisvesting en welvaart. Daarna wel. We bereiden nu een follow-up voor om te achterhalen wat er precies aan de hand is. Wel is duidelijk dat producten van goede kwaliteit in verhouding duurder zijn geworden.”

Wat te doen? “Geef mensen meer geld, is mijn eerste reactie. Maar goed, ik ben geen politicus. Realiseer je op z’n minst als beleidsmaker dat gezond eten extra geld kost.”

 

Bonaccio - buitenpromovendus – vloog medio maart voor een dag naar Maastricht om haar proefschrift te verdedigen. In Nederland heeft ze niet voor langere tijd gewoond, wel in Engeland. Nee, ze is niet dol op het Noord-Europese menu. “In drie maanden ben ik zes kilo aangekomen. Dat kwam niet alleen door junk food maar ook door de vette saladedressings."

Gelukkig wemelt het tegenwoordig overal van de Italiaanse restaurants. "Ja, maar daar ga ik nooit heen in het buitenland. Ik hou er niet van, de smaak is meestal aangepast aan de lokale voorkeuren."

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)