Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

De gouden eeuw van de filantropie

De gouden eeuw van de filantropie

Photographer:Fotograaf: Eigen foto Schuyt

Nieuwe hoogleraar munt nieuwe term: geronto-filantropie

Mede door de terugtrekkende bewegingen van de overheid raken universiteiten in de toekomst meer aangewezen op particulier geld. Gelukkig is daar in Nederland geen gebrek aan. Alleen hebben onderwijsinstellingen geen flauw idee hoe ze geldschieters en fondsen aan zich kunnen binden. De Amsterdamse prof. Theo Schuyt, nu ook hoogleraar filantropie en sociale innovatie bij SBE, zal volgende week tijdens zijn oratie een boekje open doen.

Vorige week ontving Harvard een gift waar Nederlandse universiteiten alleen maar van kunnen dromen: 350 miljoen euro.  Een recordbedrag, zelfs voor Amerikaanse universiteiten buiten alle perken. Het bleek afkomstig van alumnus en hedgefundbaas Paulson, als dank voor de “uitmuntende opleiding”.

Typisch Amerikaans.

“Helemaal niet”, zegt prof. Theo Schuyt. “De Amerikanen hebben het juist van ons geleerd. Filantropie is een Europese uitvinding. Kijk naar de VU, opgericht en gefinancierd door haar gereformeerde achterban. Sinds de jaren dertig stond in elk gezin het bekende groene VU-busje op de schoorsteenmantel waarin de vrouw des huizes af en toe wat kleingeld stopte. Het leverde door de jaren heen tientallen miljoenen op maar in de jaren negentig heeft de VU dat doodleuk afgeschaft. Waarom? Al sla je me dood. Het is in ieder geval niet slim. Al die vrouwen, die hart voor de zaak hadden, voelden zich afgeserveerd. Als ze tegen het eind van hun leven bij de notaris zitten, is de kans gering dat ze hun erfenis aan de VU schenken.”

Weinig universiteiten  in Nederland (“al begint Utrecht het enigszins in het snotje te krijgen”) begrijpen hoe ze particuliere geldschieters aan zich moeten binden. De VU, waar Schuyt twee dagen per week werkt, snapt er nog het minste van. “Ze hebben zelfs geen fondsenwerver meer in dienst. Ik geef m’n studenten weleens de opdracht via de website een miljoen te schenken aan de VU. Lukt ze dus niet.”

In heel Europa nemen universiteiten ‘filantropische fondsenwerving’ niet serieus. Dat blijkt uit een onderzoek onder 164 universiteiten in 24 lidstaten, genaamd Giving in Evidence. Er circuleert genoeg geld, zo toonde de studie onder leiding van Schuyt, maar onderwijsinstellingen weten er niet de hand op te leggen.

Emeritifonds

Zoals God verdween uit Jorwerd, zo verdween de particuliere financiering uit scholen, universiteiten en ziekenhuizen, schrijft Schuyt in zijn oratie. Want ooit was het de gewoonste zaak van de wereld om geld te schenken aan publieke instellingen. Vanaf de tweede helft van de 20e eeuw, met de opkomst van de verzorgingsstaat, nam de overheid alle kosten op zich, en gingen de netwerken en contacten met particulieren, fondsen en bedrijven verloren. De oriëntatie van universiteiten is sindsdien eenzijdig gericht op Den Haag, en later op de markt (derdegeldstroom).

Wat moet er veranderen? De interne structuur van universiteiten moet op de schop, zegt Schuyt. “Om Maastricht als voorbeeld te nemen. Het heeft weinig zin om Jos Kievits (directeur Universiteitsfonds Limburg/SWOL, red.), als enige op te zadelen met geldinzameling wanneer de rest van de organisatie doodleuk zijn aandacht op Den Haag en de markt gericht houdt. Wil je dat, zeg, 10 procent van je budget uit particulier geld bestaat, dan moet je 10 procent van je organisatie daarop inrichten. En het dient geleid te worden door decanen en het college van bestuur. Op 18 juni hou ik mijn oratie, ik ben dé expert op dit gebied, er zullen aardig wat vertegenwoordigers van fondsen en  belangstellenden uit de regio in de zaal zitten, van wie sommigen niet onvermogend, maar ik geloof dat er geen collegelid aanwezig is. Dat kan eigenlijk niet.”

Betrokkenheid activeren, zegt Schuyt. Daar gaat het om. “Nodig mensen uit, laat zien wat je allemaal doet, zorg dat ze trots worden op hun regionale universiteit. Wat je niet moet doen, is meteen naar geld hengelen, want een gouden regel zegt: wie geld vraagt, krijgt advies, en wie advies vraagt, krijgt geld. Denk ook aan een emeritifonds, om maar eens iets te noemen. Je nodigt eens per jaar de gepensioneerde hoogleraren uit, laat een enthousiaste  promovenda over haar onderzoeksplannen vertellen, werkt altijd.”

Miljonairs

De tijd is gunstiger dan ooit. Schuyt verwacht een gouden eeuw van de filantropie. Nederland is nog nooit zo rijk geweest, zegt hij. “En met name de ouderen zijn zeer vermogend, een aantrekkelijke groep. Ik zou er zelfs een nieuw woord voor willen introduceren: geronto-filantropie. Ook zie je dat sinds de jaren negentig vermogens- en familiefondsen nadrukkelijker op de voorgrond treden, niet alleen in Nederland maar in heel Europa. In Nederland zit je dan helemaal goed vanwege onze vrijgevigheid. Kijk naar inzamelingsacties bij rampen. We halen steevast veel meer geld op dan andere landen, alleen al 80 miljoen voor Haïti, na de aardbeving in 2010.” 

In zijn oratie gaat Schuyt in op de vraag: wie zijn die gevers en wat beweegt ze? Dat doet denken aan een Maastrichtse studie van Paul Smeets waarin hij 740 miljonairs (met meer dan 4,7 miljoen vrij te besteden) een vragenlijst liet invullen. Wat bleek: 92 procent van hen besteedt gemiddeld 11 duizend euro aan goede doelen. Dat is 3,3 procent van hun inkomen, terwijl de gemiddelde Nederlander 1 procent aan goede doelen schenkt. Het meest (53 %) geven ze weg aan de gezondheidszorg, gevolgd door de natuur (39 %) en de derde wereld (38 %). Onderwijs en onderzoek (19 %) komen op de zesde plaats. Er valt nog een wereld te winnen.

Wie is Theo Schuyt?

Sinds 2001 is Schuyt (66) hoogleraar filantropische studies  aan de Vrije Universiteit in Amsterdam (nu twee dagen in de week) en vanaf 1 november 2014  bijzonder hoogleraar filantropie en sociale innovatie in Maastricht (één dag per week). De bijzondere leerstoel – ondergebracht in de vakgroep Finance van SBE - wordt gefinancierd door de Stichting Elisabeth Strouven, een Maastrichts vermogensfonds dat instellingen in de sociaal-maatschappelijke en culturele sector sponsort. Schuyt, die woont in Alkmaar, is geen onbekende in Maastricht. Hij is er sinds 2001 adviseur van het lokale gemeenschapsfonds, heeft samengewerkt met UM-onderzoekers en was adviseur fondsenwerving  van voormalig collegevoorzitter Jo Ritzen.

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)