Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Prikkeldraad

Prikkeldraad

Photographer:Fotograaf: Loraine Bodewes

Burgers en regeringen doen aan insluiten en buitensluiten. Wie niet overvallen wil worden, wie vluchtelingen hooguit mondjesmaat wil toelaten, wie niet wil dat gevangenen en kuddes vee uitbreken, die bouwt een hek. Sinds 1874 bestaan zulke afrasteringen voornamelijk uit prikkeldraad. Wie besluit tot een grote grensactie plaatst nog steeds zijn order bij de draad- en staalindustrie. Standaardprikkeldraad, schrikdraad of scheermesdraad. Het IJzeren Gordijn verdiende zijn naam: 6800 kilometer afscheiding. Rond geheel Bangladesh heeft India een hek geplaatst dat zijn weerga niet kent. In Europa brengt Hongarije dit jaar het hek weer terug. Hoe weet ik dat allemaal? Op het juiste moment verscheen kort geleden: Prikkeldraad. Een geschiedenis van goed en kwaad van Dick Wittenberg.

Prikkeldraad is een wonder van vooruitgang, uitgevonden in de Verenigde Staten. Rond 1860 stagneerde de kolonisatie van nieuwe gebieden. Het oosten van de nieuwe natie was rijk aan (bos)gronden die voor land-, vee- en houtbouw gebruikt konden worden. Naar het westen toe veranderde het landschap. Daar begonnen de Great Plains. Een immens gebied van zuid naar noord: de prairies, variërend van rijk grasland tot woestijn met een onaangenaam klimaat. De dienst werd er uitgemaakt door indianen, bizons, veeboeren en cowboys met hun grote kuddes, en niet te vergeten allerlei boevenpak.

Amerika moest toch de trek naar het westen bevorderen. Uit Europa kwamen miljoenen migranten binnen. De nieuwe spoorlijnen boden uitkomst. Eén hindernis was er voor de nieuwe boeren. Bij gebrek aan hout konden zij hun bezit niet omheinen. Na 1860 zijn er tientallen octrooien voor allerlei soorten draad aangevraagd. In 1874 begon de victorie in DeKalb, een stadje honderd kilometer ten westen van Chicago. Een boer, een smid en een handige jongen vonden ondanks onderling gekrakeel de oplossing voor een stevige draad die in massa kon worden geproduceerd. Al in 1876 verkochten ze 1.3 miljoen kilo draad. Rond 1890 was het gedaan met het Wilde Westen.

Al zestig jaar koester ik deze kennis als anekdote. Ik studeerde bij professor Den Hollander die sociologie met amerikanistiek combineerde. Wie hem verraste met grote theorieën zoals: “ Het waren de spoorwegen die het wilde westen ontsloten”, die kon het prikkeldraad verwachten. Den Hollander praktiseerde het leerstuk “de gewone werkelijkheid leert al anders”. Wittenberg leert mij weer deze wondere beginfase van een simpel product kennen. Maar ook alle gruwelen die daarna kwamen. Concentratiekampen, loopgravenoorlogen, hekwerkwijken en de rest.

Hans Philipsen

Hans Philipsen is oud-rector van de UM

Categories:Categorieën:
Tags:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

CAPTCHA Afbeelding
Enter the code shown above: