Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

"Het is dus niet mijn bedoeling dat mensen na de bachelor ophouden met studeren"

Minister Plasterk van OCW over de bama, de harde knip en zijn allergie voor targets

Van grote Europese onderwijsidealen kan hij niet worden beschuldigd. En aan internationale streefcijfers heeft hij een broertje dood. Minister Plasterk vindt het al prachtig dat de invoering van het bachelor-masterstelsel zo ver is gevorderd. Nu stapje voor stapje verder.

Met enige bewondering spreekt minister Ronald Plasterk van OCW over de onderwijsrevolutie die zijn Europese voorgangers tien jaar geleden in gang zetten: de invoering van het bachelor-masterstelsel. "Vergeet niet dat vroeger alleen de doctorstitel internationaal vergelijkbaar was. Zelfs de doctorandus en de 'ing' bestonden alleen in Nederland. Ieder land verzon zelf namen voor zijn diploma's."

Toegegeven, er is nog steeds geen garantie dat een bacheloropleiding natuurkunde in Boedapest naadloos aansluit op een masteropleiding in Helsinki. Maar met een diplomasupplement, waarin staat beschreven wat de opleiding waard is, kom je volgens Plasterk al een heel eind. Het gaat hem om de grote lijn.

"In principe kun je nu naar Rome om een masteropleiding te volgen", spiegelt hij voor. "In heel Europa is gekeken of de instellingen niet alleen maar een nieuw bordje op de deur hebben geplakt, maar of ze werkelijk bachelor- en masteropleidingen aanbieden. Je kunt in één minuut uitleggen wat de bedoeling is, maar het was ongelofelijk veel werk om op bezoek te gaan bij al die instellingen en te zeggen: Dat beweert u nu wel, maar mogen wij uw leerboeken eens zien?"

 

Allergisch

En nu moet Europa stapje voor stapje voorwaarts. Binnenkort spreekt hij zijn collega's op een internationale conferentie in Leuven en dan hoopt hij samen weer iets verder te komen. "Nederlandse studenten kunnen hun studiefinanciering tegenwoordig meenemen naar het buitenland. We lopen daarmee al een tijdje voorop. Ik zou het op prijs stellen als andere landen dat ook mogelijk gaan maken. Zoiets zou je Europees kunnen afspreken."

Verder verwacht hij weinig van Europese afspraken. Hij ziet niets in internationale streefcijfers. "Je moet geen dingen aan de horizon definiëren. Ik ben al helemaal allergisch voor input-targets. We moeten niet met andere landen gaan vastleggen hoeveel procent van ons bruto binnenlands product wij aan dit-of-dat gaan besteden. Daar gaat het nationale parlement over. En politiek verantwoordelijk is de bewindspersoon. We kunnen ons daarin nooit door het buitenland laten binden."

Hij herinnert aan de Lissabon-conferentie, waar de Europese landen beloofden dat ze veel geld in de kenniseconomie zouden pompen. "We hebben daar afgesproken dat de industrie twee procent van het BBP aan research gaat besteden. Dat gebeurt niet. En nu? Jozias van Aartsen heeft die afspraak destijds gemaakt als minister van buitenlandse zaken. Moeten we hem nu ontslaan? Of iemand anders? Zoiets geldt ook voor de overheidsuitgaven."

Kortom, Plasterk wil zich nergens op vastpinnen. Zolang de Europese trein maar de goede kant oprijdt. Het bama-stelsel is wat hem betreft vooral ingevoerd om de mobiliteit van studenten te vergroten en daar wil hij graag aan meewerken. Maar beloftes doet hij dus niet. Tegenwoordig stapt één op de negen Nederlandse studenten over van de ene naar de andere universiteit; dat mogen er best iets meer worden, maar vraag niet of dat aantal misschien moet verdubbelen of verdrievoudigen. "Zolang studenten maar een bewuste keuze maken", antwoordt hij stoïcijns.

Hetzelfde geldt voor studeren in het buitenland. "Ik raad het iedereen aan. Een jaar of een half jaar in het buitenland is een verrijking van je leven." Maar als studenten om wat voor reden ook besluiten dat ze het niet doen, dan is dat maar zo. "Van mijn kant doe ik er alles aan om het mogelijk te maken."

De 'harde knip' tussen bachelor- en master moet er volgens hem komen, omdat studenten dan beter gaan nadenken over hun vervolgopleiding. "Met een bachelordiploma op zak kun je nu eenmaal beter om je heen kijken. De realiteit is nu dat veel jongeren van zeventien jaar zich bij de studiekeuze door allerlei triviale overwegingen laten leiden: de stad, de woonruimte, de afstand tot het ouderlijk huis. Als ze er drie jaar later om inhoudelijke redenen voor kiezen om in dezelfde plaats verder te studeren, dan is dat natuurlijk prima. Maar als ze dat alleen doen omdat ze daar al met hun 'doorstroommaster' kunnen beginnen voordat ze hun laatste bachelorpunten binnen hebben, vind ik dat minder geslaagd."

Studenten zouden ook kunnen besluiten om te stoppen met hun opleiding en bijvoorbeeld een eigen bedrijf te starten. "Ja, dat kan. Maar het is dus niet, wat eerder wel eens het beeld was, mijn bedoeling dat mensen ophouden met studeren. Helemaal niet."

 

Stapelen

Hij wil best nadenken over voorwaarden en uitzonderingen op de harde knip. "Het zou kunnen dat iemand zijn studie perfect gepland heeft en op het kritieke moment zijn been breekt, waardoor hij één tentamen mist. Zoiets lijkt me een geval voor de hardheidsclausule."

Zolang het maar geen gewoonte wordt. "Het is lastig om individuele 'hardheid' in regels vast te leggen. Stel dat iemand een kind heeft, dan hoeft dat niet per se tot problemen te leiden, want er zijn mensen die goed kunnen studeren met een kind. Maar een zwangerschap zou de studie wel zodanig kunnen doorkruisen dat je zegt: nu moeten we de regels maar even tussen haken zetten."

De hardste knip in het bachelor-mastersysteem zit vooralsnog tussen hbo en universiteit, zou je kunnen zeggen. En hbo'ers laten zich bepaald niet afschrikken. Mogelijk de helft van alle universitaire masterstudenten bestaat straks uit hbo'ers die een academische kroon op hun studie willen zetten. Ook als ze daar eerst een intensieve schakelcursus voor moeten volgen. Veel hogescholen vinden dat eigenlijk verspilling: zou je hen niet beter beroepsgerichte masters in het hbo kunnen aanbieden?

Nee, zegt Plasterk. We hebben nu eenmaal beroepsgericht onderwijs aan de ene kant en academisch onderwijs aan de andere kant. Daar moet je niet aan tornen. En op wat uitzonderingen na horen de meeste masters bij het universitaire onderwijs. "We hechten allemaal aan het binaire stelsel. Daarin spelen universiteiten en hogescholen ieder hun eigen rol."

Plasterk vindt het "op zichzelf prima" als hbo'ers voor een masteropleiding kiezen. "Ik zou alleen willen voorkomen dat er een misplaatst automatisme ontstaat. Hbo'ers moeten niet denken dat ze zonder master 'minder stoer' zijn, laat staan 'minder afgestudeerd'."

 

Het 'binaire stelsel' is dus belangrijk, maar is het dan niet raar dat hbo-bachelors die een master willen volgen een 'anti-binair' bochtje moeten nemen door over te stappen naar de universiteit? Plasterk zit er niet mee. "Dat heet stapelen, daar zijn we tegenwoordig weer helemaal voor. In het verleden is het stapelen als 'inefficiënt bochtje' weggezet en afgeschaft." Dat gebeurde overigens door zijn partijgenoot, de voormalige PvdA-minister Ritzen, die tegenwoordig de Universiteit Maastricht bestiert. "Wij vinden dat achteraf niet verstandig en proberen het nu te herstellen."

 

HOP, Bas Belleman

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)