Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Jacoba van Velde, modernist (2)

“Geboorte werd hem zijn dood”, luidt de eerste zin van A piece of monologue van Samuel Beckett. In Wachten op Godot verdwijnt tegen het einde de wonderlijke passant Pozzo van het toneel met de woorden: “Schrijlings op het graf baren zij, een ogenblik schittert de dag en dan is het opnieuw nacht.” Beckett schreef deze zinnen met de kracht van aforismen in de tijd dat Jacoba van Velde aan De grote zaal werkt. Vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw tot het eind van haar leven was Jacoba bevriend met Beckett die na 1953 letterlijk wereldberoemd werd. In de perioden waarin de werken tot stand kwamen trad Van Velde op als Becketts agent bij pogingen een aantal van zijn werken uitgegeven te krijgen. Zij assisteerde bij Becketts eigen vertalingen uit en naar het Frans en Engels. Een prestatie was haar eigen vertaling van Becketts werken in het Nederlands. Het latere werk voor verschillende toneelgezelschappen tekent het verloop van haar carrière meer dan haar eigen literaire productie.

Misschien verrast het daarom dat De grote zaal (gratis als bibliotheeklezer te verkrijgen) nu hopelijk aan een tweede leven als meesterwerk begint. Een oude vrouw ontwaakt uit een coma in een verzorgings- of verpleeghuis. Verlamd en in de war. Haar dochter en zijzelf vertellen afwisselend in sober, direct, maar mooi proza hoe het verder gaat naar het onvermijdelijke einde. Zonder troost.

Het boek is niet denkbaar zonder Jacoba’s deelname aan de kring rond Beckett. De laatste modernisten, om met een biograaf te spreken. Na Beckett was het onmogelijk om nog meer fundamenteel uiting te geven aan de onmogelijkheid een zinvol leven te leiden, aan de eenzaamheid te ontkomen en met woorden en beelden die onmogelijkheid tot uitdrukking te brengen. Van Veldes boek draagt onweerlegbaar bij dit absolute nulpunt in de waardering van het menselijke bestaan te bevestigen. U en mij wacht aan het einde van ons leven de grote zaal en het wachten daarop is hoogst onaangenaam. In de visie van de modernist gaat het daarover in Jacoba’s verhaal. Toch is er meer aan de hand. Het boek kan immers ook gelezen worden als een aanklacht tegen de ouderenzorg. Wordt vervolgd.

 

Hans Philipsen

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)