Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“De UM staat op een keerpunt”

“De UM staat op een keerpunt”

Photographer:Fotograaf: Franco Gori

Reeks vernieuwingen moet Maastrichts onderwijs weer opschudden

Leading in learning. In de jaren tachtig en negentig liep de Universiteit Maastricht voorop in Nederland, maar sindsdien is de wet van de remmende voorsprong ingetreden. Het project Back to Basics, waaraan alle faculteiten meedoen, moet het onderwijs weer nieuw leven inblazen.

Stilte. “Dat is een moeilijke vraag”, zegt Wim Gijselaers, hoogleraar onderwijskunde. “Je kunt niet zeggen dat de UM nu op onderwijsgebied voor- of achterloopt in vergelijking met andere universiteiten. Je ziet hoogstens dat sommige opleidingen in Nederland eruit springen. Zo kunnen wij het een en ander leren van geneeskunde, psychologie en bedrijfskunde in Rotterdam. Wat niet toevallig is, nu Henk Schmidt (psycholoog, red.) daar rector is. Hij is een van de velen door de UM gevormde mensen met een pgo-hart die nu her en der in het land hun werk doen.”

Back to Basics. Onder die noemer vallen een reeks vernieuwingen die het Maastrichtse onderwijs weer moeten opschudden. Elke faculteit experimenteert op dit moment met iets nieuws. Pakt het goed uit, dan kunnen de andere faculteiten daar eveneens hun voordeel mee doen. Het varieert van een project voor SBE-studenten om de juiste mastervakken te kiezen tot het ontwikkelen van multidisciplinaire keuzeblokken in de bachelor rechtsgeleerdheid, waarbij de juridische oplossingen voor maatschappelijke problemen centraal staan.

Tegelijk tast het project het nut van financiële prikkels af. Docenten en tutoren met goede ideeën kunnen een soort ‘microkrediet’ aanvragen. Of beter, ‘microsubsidie’, want ze hoeven niets terug te betalen. Wie zijn ideeën toestuurt, krijgt binnen vier weken uitsluitsel.

Het is niet voor het eerst dat de UM het onderwijs nieuw leven probeert in te blazen, zegt Gijselaers, kartrekker van het project. “Eind jaren negentig is al een poging gedaan met de zogenoemde studeerbaarheidsvoorstellen, gefinancierd met Haags geld. Projectonderwijs maar ook het idee van onderwijscarrières is toen ontstaan. Die revitalisering heeft aan de UM slechts tijdelijk effect gehad.”

Een van de redenen: een snelle groei van nieuwe medewerkers in de laatste tien jaar. “Dat zijn docenten die de historie niet hebben meegemaakt en daarom minder bekend zijn met het onderwijssysteem, die vragen stellen, en soms hun eigen weg zijn gegaan. We hebben ze misschien niet altijd goed ingewijd en zijn te weinig met ze in discussie gegaan. Uit tijdgebrek, om conflicten te voorkomen, et cetera. Het gevolg: compromissen, een soort regressie naar het gemiddelde, ja, een blekere vorm van pgo.”

 

Prosecco-borrel

De noodzaak om te innoveren is ook niet altijd evident. “De meeste opleidingen houden het hoofd ook boven water als ze alles bij het oude laten. Daarom is het ook zo knap wat hier in de jaren zeventig aan de UM is gebeurd. De grondleggers waren er heilig van overtuigd dat hun inspanningen leidden tot beter onderwijs en dat kwam er, denk ik, doordat de kritiek van de gevestigde orde zo hevig was. Die daagde de vernieuwers uit om hun gelijk te halen.”

Wat de UM zich later te weinig heeft gerealiseerd, zegt Gijselaers, is dat innovatie een zaak van lange adem is. “Je moet daar voortdurend aandacht voor hebben. Sommige faculteiten -  zoals Health, Medicine and Life sciences en de School of Business and Economics - zijn daar beter in geslaagd dan andere. Niet voor niets dat alle bacheloropleidingen van SBE en de geneeskundeopleiding bovenaan zijn geëindigd in de nieuwste Keuzegids. Een probleem hierbij is natuurlijk de constante druk om efficiënter te werken. Er melden zich steeds meer studenten en tegelijk groeit de druk om wetenschappelijke artikelen te publiceren. En dan denk je als docent: ik vernieuw mijn blok dit jaar even niet.”

HML en SBE hebben meer vernieuwd dan de andere faculteiten omdat ze meer geïnvesteerd hebben in onderwijsontwikkeling en –onderzoek, meent Gijselaers. “De toegevoegde waarde hiervan is dat het debat gaande wordt gehouden, met name in de opleidingscommissies. Cruciaal is dat docenten met elkaar in overleg blijven. Dat kan niet vaak genoeg. Organiseer recepties, lunchafspraken en vier je overwinningen. Als SBE op één eindigt in een ranking, dan houden we hier een prosecco-borrel. Dat is goed voor de saamhorigheid. Alles draait om de spirit. Dat zie je ook bij het University College, een club van enthousiaste docenten van verschillende pluimage die elkaar regelmatig ontmoeten.”

 

Lol

Back to Basics betekent trouwens niet: terug naar het klassieke pgo. “Bij de faculteit cultuur- en maatschappijwetenschappen willen ze dit wel in ere herstellen en hebben ze daar goede redenen voor. Die faculteit is eigenlijk te hard gegroeid waardoor onderwijsvernieuwing in de knel is gekomen. Maar wat mij betreft hoeft niet elke opleiding de klassieke zevensprong te volgen, of per se twee taken per bijeenkomst te behandelen. Pgo is geen recept maar een set van uitgangspunten. Het lijkt me beter als docenten daarmee blijven spelen, mits ze een paar basiscondities hanteren. Hou de verbinding tussen theorie en praktijk in stand, zou ik zeggen. En kies voor kleinschaligheid, inclusief goede feedback jegens studenten.”

De instelling is enigszins afgedreven van haar kerndoelstellingen, vindt Gijselaers. “India is weliswaar een enorme studentenmarkt, maar je kunt je afvragen of alle faculteiten daar zoveel baat bij hebben. Voor een Britse commerciële business school lijkt me die markt aantrekkelijker dan voor de UM. Misschien moeten we studenten meer maatwerk leveren en kijken op welke punten faculteiten zich kunnen profileren.”

Op onderwijsgebied staat de UM op een keerpunt, meent hij. “Of we kijken toe hoe we steeds dieper zakken in de rankings en blijven ons afvragen of we nog wel zo innovatief zijn, of we zetten de schouders eronder. Innoveren is een kwestie van doen, plus onderzoeken wat het effect daarvan is. Docenten willen in mijn beleving graag aan de slag met iets nieuws, maar ze willen dan ook meer aandacht voor docenttrainingen en voldoende normuren om een blok fatsoenlijk te kunnen draaien. Afgelopen jaren zijn die uren alleen maar afgenomen.”

Back to Basics is een experiment. “Het moet uitwijzen of we docenten weer kunnen stimuleren om nieuwe oplossingen te bedenken voor problemen die soms zijn blijven liggen. Ze moeten er weer lol in krijgen. Dat hoeft niet op stel en sprong maar mag gerust een jaar of vijf duren.”

 

 

Maurice Timmermans

 

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)