Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

"Politie gebruikt ‘kwakzalvers'-methoden"

"Politie gebruikt ‘kwakzalvers'-methoden"

UM-psycholoog plaatst kanttekeningen bij nieuwe opsporingstechniek

MAASTRICHT. Search, detect, react! Zo heet een nieuwe opsporingsmethode waarmee de politie terroristen of andere verdachte sujetten kan herkennen in een menigte. Op Koninginnedag bijvoorbeeld, of op Schiphol maar ook in musea. De agenten zijn enthousiast, net zoals minister Opstelten, maar wetenschappelijk bewijs dat het werkt, is er niet. “In de geneeskunde zouden we het onder kwakzalverij scharen”, zegt UM-psycholoog Ewout Meijer.

Search, detect, react (SDR) is een techniek die ontwikkeld is door een commercieel bedrijf (ISCA) in Israël. Een paar jaar geleden hebben 1500 Nederlandse politieagenten en marechaussees er een stoomcursus gevolgd. Inmiddels maakt SDR deel uit van de zogeheten Spottersopleiding aan de Politieacademie. De agenten leren om afwijkend gedrag te herkennen – vaak op het horloge kijken, heen en weer drentelen, lang op de wc zitten. Vervolgens dienen ze een gesprek aan te knopen met de persoon in kwestie. Dat gebeurt heel “klantvriendelijk”, zoals dat heet. Zonder enig geweld, in eerste instantie.

Vorig jaar maart hebben veertien agenten van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) een dag lang rondgelopen op Utrecht Centraal. Het leidde tot vragen van de gemeenteraad en van de Tweede Kamer. Uit de antwoorden bleek dat de agenten met tien mensen een gesprekje waren begonnen, en dat niemand was aangehouden. De KLPD kijkt tevreden terug op de actie. “Het nut en de noodzaak van de spottersacties zijn tijdens eerdere acties bewezen”, aldus minister Opstelten.

De vraag is waarop deze tevredenheid is gebaseerd, zegt de Maastrichtse rechtspsycholoog Ewout Meijer. “SDR wordt in Nederland op grote schaal toegepast, er worden miljoenen aan uitgegeven, maar een wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt. In de vaktijdschriften vind je althans geen enkel bewijs. De agenten kunnen enthousiast zijn vanuit een ‘illusie van expertise’. Ze hebben net een training achter de rug en overschatten zichzelf. Er is nog niemand op het idee gekomen van een simpel experimentje waarin je getrainde spotters vergelijkt met mensen die geen cursus hebben gehad.”

 

Terrorismewet

In de geneeskunde noemen we zoiets al snel kwakzalverij, zegt Meijer. “Het is alsof de minister van Volksgezondheid zegt: we weten niet of deze pillen helpen, maar dat maakt niet uit want mensen blijken zich in ieder geval gezonder te voelen. Ondenkbaar, maar niet in de veiligheidsbranche. Daar lijkt men meer waarde te hechten aan de subjectieve beleving van mensen, aan de gevoelens van veiligheid, dan aan  de werkelijke effectiviteit. Dat geldt ook voor cameratoezicht. Wetenschappelijk gezien bestaan daar geen eenduidige conclusies over, vooral omdat de controlecondities vaak ontbreken. Terwijl je een binnenstad makkelijk kunt verdelen in een helft met en een helft zonder camera’s.” 

Meijer heeft weinig zicht op de concrete inhoud van de SDR-methode, omdat de meeste informatie niet openbaar is. Niet handig als die in handen van terroristen komt, heet het. “Dat is al een lange discussie als het om veiligheid gaat. Het probleem is dan dat je nooit zult weten of je methode echt werkt. Je kunt ook een tussenweg bedenken, die wetenschappelijk transparant is zonder alle details prijs te geven. Ik weet dat TNO een lijst van verdachte gedragingen heeft opgesteld, maar die is zo lang dat bijna iedereen verdacht wordt. En wat nou precies als afwijkend geldt, is volstrekt onduidelijk. Het gevaar is dat iets wat publieksvriendelijk begint, uitmondt in een repressieve variant. De spottersacties vallen onder de terrorismewet, die de politie ruime bevoegdheden verschaft.”

Het lijkt Meijer een goed idee om  een symposium op poten te zetten waarbij de politie, beveiligers, TNO en de wetenschap met elkaar in dialoog kunnen treden. “Dat gebeurt nu niet. In Nederland niet maar ook over de grens niet, zelfs in Israël is er geen interactie tussen wetenschappers en overheid. Net zo min als in de VS, waar veel kritiek klinkt op de bakken met geld die worden gespendeerd aan nieuwe, twijfelachtige technologie.”

 

Miljoenen

De ontwikkelingen rond SDR voltrekken zich in de sfeer van ‘innovatie’, ‘inspiratie’ en andere managementtermen, zegt Meijer. “Tekenend is dat het Israëlische bedrijf, zoals op de website opgesomd, louter Nederlandse opdrachtgevers heeft waaronder politiekorpsen, de marechaussee en de Amsterdam Arena. Er heerst een soort aanstekelijk enthousiasme. Stel je voor dat uit onderzoek blijkt dat de methode niet zo goed werkt als gedacht. TNO zou daarmee subsidie mislopen. Onlangs heeft de instelling, samen met enkele partners, nog miljoenen van Europa gehad voor een automatisch registratiesysteem waarbij camera’s op grond van software verdachte gedragingen signaleren, zoals bepaalde looppatronen.”

TNO beloofde al in 2009 onderzoek te doen naar de principes waarop de training is gebaseerd, maar die heeft volgens de UM-psycholoog het daglicht nog niet gezien.

“Naar de betrouwbaarheid van SDR zelf heeft TNO geen onderzoek gedaan”, e-mailt Maaike Lousberg, onderzoeker bij TNO. “Wij onderzoeken niet de effectiviteit van SDR, maar of en welk afwijkend gedrag voorafgaat aan specifieke criminele delicten op specifieke locaties.” Bovendien heeft het instituut bekeken of ‘toezichthouders’ zoals agenten beter konden voorspellen of iemand een illegaal pakketje met zich meedroeg nadat zij de verdachte persoon hadden geprikkeld door die bijvoorbeeld indringend aan te kijken. Dat lijkt het geval, zegt Lousberg, zoals bleek uit twee pilot (lab)experimenten samen met de Universiteit van Twente. “Dit jaar worden er nog minstens twee experimenten gedaan, waarna we wel degelijk gaan publiceren.”

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)