Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

Leve de Vrije Republiek Limburg

Leve de Vrije Republiek Limburg

Photographer:Fotograaf: www.pikkatrillaz.nl

Limburgers praten langzaam, zangerig. En dan die zachte g… Nee, de meest zuidelijke bevolking van Nederland wordt niet altijd serieus genomen. Maar merkt de Limburgse staf aan deze universiteit daar iets van? Wekelijks commentaar van Hollandse collega’s? Of kan het dialect ook worden ingezet als geheim wapen?

 

Waar ga je obaan, hij drinkt zich een biertje, ik blijf thuis omtot ik me niet lekker voel, daar heb ik geen zin voor, de wc aftrekken. “Een lichte allergie” heeft Sebastiaan Huntjens, directeur van het Maastrichts forensisch instituut, voor deze Limburgse taalfouten. “Ik krijg er kromme tenen van, zeker als ze worden uitgesproken op een zangerig toontje.” De uit Amby afkomstige Huntjens let goed op zijn taalgebruik, op zinsconstructies en woordkeuzes. “Ik wil graag correct ABN spreken. Mede doordat ik veel gesprekken voer met niet-Limburgers klink ik zelf ook steeds minder Limburgs, althans dat hoor ik van anderen.” Huntjens zit regelmatig aan tafel met politiek Den Haag. “Daar merk ik nog wel eens dat Limburgers niet altijd serieus worden genomen. Maar dat heeft misschien meer met onze algemene karaktertrekken te maken. We laten ons vrij gemakkelijk overrulen. Bovendien zeggen we, in tegenstelling tot de meeste Hollanders, niet rechtstreeks waar het op staat.”

Huntjens voedt zijn kinderen tweetalig op. “Ik lees zelfs boeken voor in het dialect, zoals Keubeke kuusj en Ellefke Merie. Ik heb ooit een avond bijgewoond over taalontwikkeling toen mijn kinderen nog op de kinderopvang zaten. De vraag was of een opvoeding in het dialect schadelijk zou zijn voor het kind. De conclusie luidde: nee. Het zou juist goed zijn om jonge kinderen te prikkelen met meerdere talen.”

Sandra Mulkens, docent en onderzoeker bij de faculteit psychologie en neurowetenschap, en psychotherapeut in de Riagg, heeft een poging gedaan om haar kroost tweetalig op te voeden. Die is mislukt. “Je hebt toch een voorkeurstaal.” Bij Mulkens is dat het Nederlands, de taal waarin ze is opgevoed. “Mijn ouders hadden het maffe idee dat het beter zou zijn voor mijn taalontwikkeling.” Pas vanaf haar elfde is Mulkens ook dialect gaan spreken. “Ik denk niet dat het Limburgs zoveel negatieve invloed heeft op de taalontwikkeling. Als ouders beter dialect spreken dan Nederlands lijkt het me juist verstandig als ze hun kinderen in het dialect opvoeden.” Inmiddels is ze een ster in switchen. “Op mijn werk spreek ik net zo makkelijk Nederlands als Limburgs. Hoe meer talen je onder de knie hebt, hoe makkelijker je je overal kunt aanpassen. En voor mijn werk als psychotherapeut kan het handig zijn, zeker met oudere Limburgse patiënten.”

 

Papegaaien

Waarom schakelen Limburgers vaak over in het dialect als ze een provinciegenoot tegenkomen? Volgens de in Echt geboren Yvo Meevissen, promovendus bij de faculteit psychologie en neurowetenschap, schept het een band, “alsof je een oude bekende tegenkomt”. Meevissen heeft zichzelf accentloos Nederlands leren praten, in eerste instantie door zijn studie in Delft. “Daar had ik heel sterk het idee dat ze me niet serieus namen met een Limburgs accent. Bijvoorbeeld bij het geven van feedback op andere studenten. Het leek alsof mijn kritiek minder indruk maakte.”

Bij de Maastrichtse Hortense Kallen, HRM-projectmedewerker, is de zachte g niet te missen. “Ik ben in het dialect opgevoed. Soms spreek ik Nederlands, soms Limburgs. Het ligt aan de gesprekspartner. Als ik hoor dat de ander ook uit Limburg komt, begin ik meestal in het dialect. Eigenlijk gaat dat vrij automatisch. Ik merk wel dat ik steeds meer Nederlands spreek op mijn werk. Het stoort me namelijk enorm als mensen stug dialect blijven spreken in een gezelschap van Limburgers en niet-Limburgers. Dat is niet netjes.”Aanpassen, luidt het credo van Kallen.

Taru Spronken, hoogleraar straf(proces)recht, noemt het “papegaaien. Ik pas me onbewust aan mijn omgeving aan; ik ga meepraten. Tijdens mijn studie in Utrecht leerde ik spreken met een harde g. Thuis zeiden ze dan: ‘Doe niet zo bekakt’.” De in Beek geboren Spronken sprak Fins met haar moeder en Limburgs met haar vader, broers en zussen. Vader en moeder spraken onderling Italiaans. “Zij hebben elkaar ontmoet in Italië. Dat was een hele toestand thuis.” Herkent ze Meevissens gevoel, namelijk dat het Limburgs dommig kan overkomen? “Ik heb geen probleem met iemand die Nederlands spreekt met een accent, mits het fatsoenlijke zinnen en woorden zijn.”

 

Limburgs Bevrijdingsfront

“De Limburgse taal is prachtig”, vindt René Gabriëls, filosoof en universitair docent bij cultuur- en maatschappijwetenschappen. Momenteel doet hij onderzoek naar voedselbanken in Nederland en België. “Ik spreek Limburgs met collega’s en studenten. Ik vind het juist leuk om tijdens de pauze van een onderwijsgroep een gesprekje aan te knopen met mede-Limburgers. Ik zou er zelfs voorstander van zijn om af en toe een college in het dialect te geven.” Gabriëls heeft in Groningen gestudeerd. “Ik ken mensen, zoals mijn broer en een vriend, die bewust de zachte g onderdrukken wanneer zij in het westen en noorden van Nederland zijn. Dat heb ik nooit gedaan. Ik schaam me niet voor mijn Limburgs accent.”

Veel vooroordelen stoelen op taal, meent Gabriëls. “Hollanders vinden Limburgs dommig klinken. Nou, degenen die dát denken, zijn volgens mij dom. Ik associeer Hollands met minder hard werken. Dat is ingegeven door het gedrag van mijn eigen studenten. Studenten die niet met een Hollands accent spreken, zijn door de bank genomen veel betere studenten.” Gabriëls zegt voorzitter te zijn van het Limburgs Bevrijdingsfront. “Een geheim genootschap dat op een geweldloze manier een Vrije Republiek Limburg in het leven wil roepen. Limburg zou zich moeten afscheiden van de rest van Nederland en samen moeten gaan met Belgisch-Limburg. Waarom? Nederland is geen volwaardige democratie zolang de koningin zoveel macht heeft. Bovendien voert de Vrije Republiek Limburg het basisinkomen in en opent ze de grenzen voor nieuwe immigranten. Ik keer me tegen het chauvinisme in Limburg en pleit voor een cosmopolitische republiek. Daarom ben ik vóór meertaligheid. De twee voertalen worden Engels en Limburgs.”

Yuri Michielsen, gepromoveerd aan de Maastrichtse rechtenfaculteit in 2004 en inmiddels woonachtig in San Fransisco, heeft samen met vrijwilligers, taalkundigen uit Nederland en Amerika, een Engels-Limburgs woordenboek geschreven. Gabriëls: “Dat soort projecten juich ik toe.” Op limburgs.org, de website van de Limbörgse Academie, een stichting die de Limburgse taal toegankelijk wil maken voor een breed publiek, is het woordenboek te vinden. Michielsen: “We zitten nu op zo’n 20 duizend woorden Engels-Limburgs. Daarnaast hebben we een woordenboek Nederlands-Limburgs met 30 duizend woorden. Waarom ik dit doe? Ik spreek meerdere talen, maar het Limburgs is mijn moedertaal, dus waarom niet?” Toen Michielsen nog op de rechtenfaculteit werkte, sprak hij vooral Limburgs met het ondersteunend personeel. “Er waren docenten die zich verscholen achter het Nederlands, terwijl ze gewoon Limburger waren. Misschien hikten ze dan toch tegen dat negatieve beeld aan. Ik herinner me dat ik een keer een paar dingen moest regelen op het secretariaat; ik sprak Limburgs. Er kwam een wp’er binnen waarvan ik geen idee had dat hij Limburger was. Verbaasd zei hij: ‘Kunnen we hier ook gewoon Limburgs spreken?’ Dat staat me nog steeds bij. Waarom maakte hij daar zo’n probleem van? Alsof dat niet kan of mag.”

 

Wendy Degens

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)