Back to list All Articles Archives Search RSS Terug naar lijst Alle artikelen Archieven Zoek RSS

“Zelftest? Gooi maar een munt op”

“Zelftest? Gooi maar een munt op”

Nieuwe UM-hoogleraar over geslachtsziekte chlamydia

Chlamydia. Het is de meest voorkomende geslachtsziekte in Nederland, en belangrijker, een die nog steeds groeit. Vooral in Zuid-Limburg. Waarom? En wat te doen? Hoe bereik je de risicogroepen? Uit recent onderzoek van de nieuwe ‘GGD-hoogleraar’ Christian Hoebe blijkt vooral wat niet werkt. Al is er nu een veelbelovende methode in de maak.

Een paar jaar geleden stuitte de GGD West-Brabant op een chlamydia-uitbraak onder Bredase hbo-studenten. Onderzoek onder 284 tweedejaars – zoals vorig jaar gepubliceerd - wees uit dat 8,2 procent geïnfecteerd was, aanzienlijk meer dan het algemeen landelijk gemiddelde van 2 procent. Uit vragenlijsten bleek verder dat eenderde van de studenten geen idee heeft hoe ze chlamydia kunnen voorkomen. Dat is des te alarmerender omdat tweederde van de respondenten tijdens de laatste vrijpartij geen condoom had gebruikt. Terwijl veilig vrijen nu juist de beste preventie is.

Kortom, de GGD West-Brabant concludeert dat hbo-studenten tot de risicogroep behoren. En dat is nieuw, want geslachtsziekten tieren traditioneel welig onder laag opgeleiden, minder onder studenten. “Al wisten we dat diegenen die op een campus bijeenwonen, meer gevaar lopen. Eenvoudigweg omdat ze sneller bij elkaar in bed kruipen.”

Dat zegt Christian Hoebe in zijn kantoor in Heerlen. Hij is de kersverse bijzonder hoogleraar infectieziektebestrijding aan de UM, tevens afdelingshoofd bij de GGD Zuid-Limburg. Uit recente cijfers weet hij dat chlamydia de meest voorkomende en nog steeds groeiende geslachtsziekte is in Nederland. “Het is bovendien een infectie die dramatisch kan aflopen: 5 procent van de vrouwen raakt onvruchtbaar. En dan ben je ineens ongewild kinderloos en zie je jezelf terug op de infertiliteitspoli. In onze geseksualiseerde samenleving gaan we ervan uit dat jongeren goed op de hoogte zijn maar ze weten weinig over soa’s en testen en onderschatten de risico’s. Als ze al een condoom op zak hebben, vinden ze het moeilijk om het ter sprake te brengen. Vandaar ooit het voorlichtingsspotje: ‘Ik hoef geen condoom want ik ken hem al drie weken.’ Een uitvlucht is snel gevonden.”

Hoebe, opgeleid aan de UM, schuift een paar tabellen over tafel die voor zich spreken: vlakt de groei in de rest van het land af, in Zuid-Limburg blijft het aantal chlamydia-infecties onder jongeren stijgen. In de GGD-cijfers van 2009 stond de teller op 459, vorig jaar op 663. “Dat is een zorglijke ontwikkeling die overigens niet alleen voor geslachtsziekten geldt maar ook voor hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes. Dat is vooral te wijten aan het lage opleidingsniveau van deze regio.”

 

Dramatisch

Doet de GGD Zuid-Limburg wel voldoende? “We doen ons best met het geld dat we krijgen maar dat is niet genoeg om bijvoorbeeld voorlichting op scholen te geven. We richten ons voornamelijk op ‘hoog-risicoplekken’ zoals buurthuizen en op kansarme jongeren in het algemeen. Daarbij luidt steeds de vraag: hoe bereik je de groepen met de meeste kans op een soa? Mooi aan het hoogleraarschap is dat ik meer zicht krijg op welke methodes wel en niet werken.”

Uit eigen, recent onderzoek is vooral duidelijk geworden wat niet werkt. Hoebe heeft onlangs de resultaten gepubliceerd van een studie naar zelftesten, al een kleine tien jaar verkrijgbaar bij drogisterijen of op het internet. “Een zelftest die meteen helderheid verschaft, lijkt ideaal. Mensen weten gelijk waar ze aan toe zijn en voorkomen na behandeling dat ze anderen besmetten. Op de uitslag van de GGD, die van het lab komt, moeten ze een week wachten.”

Maar werken de zelftesten ook? Hoebe heeft er drie tegen het licht gehouden onder achthonderd vrouwen uit Zuid-Limburg. “De uitkomsten waren dramatisch, nog slechter dan we hadden verwacht. Je veronderstelt dat zeker 95 procent van de testresultaten betrouwbaar is maar de teller bleef steken op 18 tot 25 procent. Sommige vrouwen bleken ten onrechte negatief, andere vals positief. Het vloog alle kanten op. Je kon bij wijze van spreken net zo goed een munt opgooien.”

Advies: niet gebruiken! “Voor zover we weten, zijn er geen sneltesten die werken. Bedrijven die ze ontwikkelen, hoeven slechts aan een oppervlakkig keurmerk te voldoen. Kwalijk dat mensen zo op het verkeerde been worden gezet. Je mag hopen dat onze testen daardoor niet in een negatief daglicht komen te staan.”

 

Vijver

Wat evenmin werkt, zijn grootschalige screenings onder jongeren (een studie waarvoor onderzoeksfinancier ZonMW acht miljoen subsidie betaalde). “In de regio’s Amsterdam, Rotterdam en Zuid-Limburg hebben we in verschillende rondes honderdduizenden jongeren – iedereen tussen de 16 en de 29 jaar – een brief gestuurd met de uitnodiging om een zelftestpakket aan te vragen. Daarmee konden ze urine of een wattenstaafje met slijm terugsturen, een week later volgde de uitslag. We hebben aardig wat infecties opgespoord, bijna 3500 in drie jaar, maar de respons viel tegen. In de eerste ronde rekenden we op 30 procent maar slechts 16 procent van de jongeren stuurde het pakketje terug.”

Advies aan de minister: niet landelijk toepassen. De respons is te laag en de baten wegen niet op tegen de kosten.

Wat nu? Mensen reageren lauw op de screening omdat ze geen gevaar zien, zegt Hoebe. “Ze denken dat het alleen anderen treft en voelen geen noodzaak om te testen. Wel weten we dat ze eerder meedoen als een vriend of familielid hen voorging. Ook is bekend dat achter elke persoon met chlamydia een netwerk zit waarin relatief veel infecties voorkomen. We hebben subsidie aangevraagd bij ZonMW en hopen over een paar maanden te starten met een pilot. Op papier is zo’n netwerk een geschikte vijver om in te vissen.”

 

Maurice Timmermans

Categories:Categorieën:

CommentsReacties

There are currently no comments.Er zijn geen reacties.

Post a Comment

Laat een reactie achter

Door een reactie te plaatsen gaat u akkoord met de verwerking van de ingevulde gegevens door Observant.
Voor meer informatie: Privacyverklaring
By responding, you agree to send the entered data to Observant.
For more info: Privacy statement

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)