Genua en de toren van Babel

31-08-2018

Op een warme dag van deze bijzondere zomer vond een rampzalig ongeval plaats. In Genua stortte de Ponte Morandi in. Opgeleverd in 1967, heeft deze ranke superstructuur, een wonder van vernuft, maar 51 jaar de skyline van de staf bepaald. Bellissimo! Incredibile! Een voorbeeld van wat in Italië ‘grandi opere’ heten. Op een tekening van het plan uit 1964 lijkt het wel of we op bezoek zijn in een metropool uit Star Wars. Nu weten we dat we kijken naar, letterlijk, hoogmoed.

Een jaar geleden werd er gediscussieerd over de vraag hoe de geschiedenis van de aarde in periodes in te delen. Nu kijken de deskundigen bij het onderscheiden van tijdvakken niet op een paar miljoen jaar. Je kunt je dus afvragen waarom je daar in 2017 druk over te maken. Toch was het begrijpelijk. Met zijn allen zijn we namelijk het ‘Antropoceen’, het tijdvak van de mens, binnengetreden. Tot nu toe kon de geschiedenis van onze planeet worden beschreven als één die nauwelijks werd beïnvloed door wat de mensheid daaraan bijdroeg. Dat verandert in ons huidige tijdsgewricht (deftig woord). De mensheid doet van alles met de natuur - de flora en fauna, het landschap, het klimaat en de uitputting van grondstoffen - wat niet zonder gevolgen blijft. Over de gevolgen wordt verschillend gedacht. Of men nu de optimistische of de pessimistische richting aanhangt, niemand kan blind zijn voor de noodzaak dat de mens in zijn eigen Antropoceen ingrijpende maatregelen moet nemen.

Mijn eerste reactie toen ik de beelden zag van de brug: de toren van Babel. Ik neem de lezer mee naar het bijbelboek Genesis, hoofdstuk 11. Nadat de Heer wegens het wangedrag van de mensen de zondvloed had veroorzaakt, gaf Hij, toen de aarde weer droog viel, Noach en zijn nageslacht de opdracht de aarde te bevolken met godvruchtige geslachten. Nog steeds gebeurde niet wat de Heer verlangde. Uiteindelijk vestigde het volk zich in zijn geheel op de vlakte van Sinear. Het besloot dat het een beroemde stad wilde bouwen met een toren die tot in de hemel zou reiken. De Heer daalde af. Hij strafte het volk met een spraakverwarring. De mensen konden elkaar niet meer verstaan. De toren werd niet afgebouwd. Men vertrok nu in alle richtingen, niet meer als één volk. Ook toen werd hoogmoed gestraft.

Misschien kan het Antropoceen beter beginnen bij het wangedrag van de nazaten van Noach.

Hans Philipsen

 

       

Hans Philipsen is oud-rector van de UM

Genua en de toren van Babel
Hans05