Reality Hunger

22-01-2020

Afgelopen zondag zei Marente de Moor in haar dankwoord na de uitreiking van de Bordewijkprijs voor haar roman Foon dat ze geen zeurpiet wilde zijn, maar dat ze wel wanhopig werd van al die romans van tegenwoordig die zo nadrukkelijk autobiografisch zijn, terwijl haar eigen romans op geen enkele manier autobiografisch te lezen zijn en zich daartegen zelfs lijken te verzetten. Het enige houvast dat de lezer heeft zijn de romans zelf.

De Moor bedoelde natuurlijk dat ze bang is dat er voor haar soort van romans nauwelijks nog lezers overblijven, hoe positief de kritieken over haar werk ook zijn. Haar angst zou weleens terecht kunnen zijn. Kijk maar naar de bestsellerlijsten van de afgelopen jaren. Elk jaar verschijnen er nog meer romans dan het jaar ervoor waarin het hoofdpersonage zo dicht op de huid van de persoon van de auteur is geschreven, dat het tijdens interviews op radio en tv of in dag- en weekbladen niet duidelijk is of er over de roman of over het leven van de auteur wordt gesproken. Met als gevolg dat deze romans uiteindelijk nog maar op één manier worden gelezen: als autobiografie. De verkoop vaart daar wel bij, want vaak gaan ze over ingrijpende levensgebeurtenissen: de dood van een kind (of een ouder, een partner, een huisdier), een scheiding, incest en ander seksueel misbruik, kanker (of een andere ziekte), enfin, veel ellende dus.

Veel bekende Nederlanders, veel meer geoefend in het zichzelf prostitueren dan schrijvers, al leren ze snel bij, denken: “Dat kan ik ook”, en schrijven vervolgens een roman over dezelfde soort persoonlijke ellende. Schrijvers en lezers worden zo steeds hechter verenigd in een monsterverbond dat de schaamte inmiddels ver voorbij is.

David Shields schreef tien jaar geleden het pamflet Reality Hunger. Volgens hem was de traditionele realistische roman niet meer in staat de volheid van het hedendaagse leven in woorden te vangen en dat terwijl de lezer meer dan ooit hongert naar werkelijkheid. Nou, daar heeft de Nederlandse romanschrijver dus wat op gevonden. Thomas Mann – allang dood, ik weet het – zei ooit dat hij bang was voor een teveel aan literatuur in zijn werk, waarmee hij literatuur bedoelde die zich vooral met zichzelf bezighoudt, met de rug toegekeerd naar de werkelijkheid, naar wat ons echt raakt. Op mijn beurt maak ik me grote zorgen over een te weinig aan literatuur. Gelukkig geeft Foon weer hoop. Lezen dus, die roman.

Jan de Roder, universitair docent literatuur en kunst

Reality Hunger
Roder,Jande-M-002
Auteur: Redactie
Tags: jan

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.