UM-hoogleraar in gesprek met indiaan, aboriginal, maar ook met kardinaal

25-08-2020

MAASTRICHT. De relatie tussen mens en dier is in grote delen van de wereld ontspoord, stelt hoogleraar Pim Martens. Hoe kijken leiders van inheemse culturen en vertegenwoordigers van wereldreligies daar tegenaan? Martens publiceert een tiental video-gesprekken met spirituele en religieuze leiders.

Als klein meisje ging Anita Sanchez, die afstamt van de Azteken, al mee op jacht en schoot ze haar eerste konijn, zegt ze in het interview. “Voordat we op pad gingen, dachten we na hoeveel vlees we nodig hadden. Eenmaal onderweg bedankten we de dieren bij voorbaat voor het voedsel dat ze zouden verlenen en vroegen we ze tegelijk om vergeving voor de levens die we namen.”

Anita Sanchez is een van de spirituele leiders met wie de Maastrichtse onderzoeker Pim Martens gesprekken voert over de natuur en in het bijzonder over de band tussen mens en dier. Martens is hoogleraar duurzame ontwikkeling, en richt zich de laatste jaren op de manier waarop mensen met (huis)dieren omgaan.

“Die verhouding is onmiskenbaar verstoord. We beschouwen dieren ofwel als een economisch product, of we vertroetelen ze tot in het oneindige, en kopen babykleertjes voor een puppie. In beide gevallen laten we dieren niet in hun waarde. Dat stel ik aan de orde in de gesprekken met inheemse leiders.”

In een nog niet gepubliceerd gesprek spreekt Dakota-opperhoofd Phil Lane over dieren als verwanten. Martens: “Deze indianen zien zichzelf niet als het opperdier, maar voelen zich gelijkwaardig aan dieren. Ik vroeg hem naar de verstoorde relatie in grote delen van de wereld. En toen zei hij: ‘Niet zo gek. Ik zou mensen ook niet vertrouwen als je ziet hoe ze met dieren omgaan. Mooi vond ik dat, hoe hij het meteen bekeek vanuit het dier, iets wat wij niet snel doen.”

Wat in veel inheemse culturen gesneden koek is, probeert het moderne westen via wetenschappelijk onderzoek opnieuw aan te tonen, zegt Martens. “Dat dieren gelijkwaardig zijn aan mensen, dat het geen objecten zijn, maar evengoed emoties kennen als empathie, verdriet en rouw.”

In totaal zal Martens tien interviews publiceren. De gesprekkenreeks vloeit voort uit Martens fellowship aan de VU Amsterdam en maakt deel uit van het bredere programma The Ethics of the Anthropocene.

Naast Azteken-afstammeling Sanchez en Dakota-chief Lane zal hij in gesprek gaan met de Ghanese kardinaal Peter Turkson, de Brits-Israëlische rabbijn Nathan Slifkin, de Costa-Ricaanse Maleku Geyner Blanco en de hindoestaanse antropoloog Jayasinhji Jhala. Bovendien zullen vertegenwoordigers van de islamitische, boeddhistische en aboriginal gemeenschap aan het woord komen, maar die namen zijn nog niet bekend.

UM-hoogleraar in gesprek met indiaan, aboriginal, maar ook met kardinaal
indiaan