Proef met Maastrichtse coronablaastest

04-11-2020

MAASTRICHT. Het ministerie, het RIVM en de GGD gaan de komende weken drie ‘neuzen’ testen, apparaten die corona kunnen ruiken in uitgeademde lucht. Eentje daarvan is de ‘e-nose’ waar Maastrichtse wetenschappers veel onderzoek naar hebben gedaan. Als het apparaat voldoet, kan het meteen worden ingezet.

Vandaag (woensdag) is de laatste vergadering met het RIVM, zegt Nicole Bouvy, onderzoeker en chirurg bij het MUMC. Daarna kan het experiment beginnen. In een Amsterdamse teststraat zullen drie ‘neuzen’ worden getest. Het gaat om de Maastrichtse e-nose - ontworpen door een bedrijf uit Zutphen - en twee vergelijkbare apparaten uit Finland en Leiden.

De Leidenaren - wetenschappers en ondernemers - zijn uitgebreid in de media geweest maar hebben nog geen publicatie op hun naam. Daardoor is hun onderzoeksopzet niet duidelijk. De Maastrichtse onderzoekers hebben hun bevindingen wel gepubliceerd. Bouvy heeft contact gezocht maar ving bot. "Ze houden hun kaarten voor de borst, misschien zijn ze bezorgd dat anderen er met hun data vandoor gaan.”

De e-nose werkt met drie sensoren die stofjes detecteren in de uitgeademde lucht. Het toestel spoort dus niet het virus zelf op, maar de schade die het aanricht in het lichaam, de afbraakproducten die vaak uitgescheiden worden via de adem. Die worden herkend op grond van hun grootte. 

Wie volgende week de bewuste Amsterdamse teststraat in rijdt, moet het hoofd achterover gooien voor het bekende wattenstaafje, maar wellicht ook blazen in een van de drie neuzen. De blaastest komt twee minuten later met de uitslag. Wie negatief test, mag gelijk naar huis. De neuzen zijn in dit opzicht betrouwbaarder dan de PCR-test; de e-nose zit op 96 procent. Is de uitslag positief, dan moet de PCR-test definitief uitsluitsel geven. 

Het enige probleem zit ‘m in het opschalen, zegt Bouvy. De neuzen zijn gemaakt door kleine start-ups die van massaproductie weinig kaas hebben gegeten. “Van de e-nose bestaan nu driehonderd exemplaren, van het Finse apparaat duizend. Dat terwijl we tienduizenden toestellen nodig hebben. Gelukkig heeft het ministerie van Volksgezondheid steun toegezegd als de aankomende testfase goede resultaten laat zien.”

In Maastricht is de neus al bij meerdere ziekten getest. Na een eerdere pilot, start binnenkort een omvangrijk onderzoek naar het ‘ruiken’ van schildklierkanker, gefinancierd met een KWF-subsidie van 630 duizend euro. Tien ziekenhuizen zullen het toestel inzetten. In de pilotstudie lag de betrouwbaarheid van de e-nose op 94 procent. Bij eenderde van de patiënten bleek de knobbel op de schildklier kwaadaardig en moest er een operatie aan te pas komen.

Dat is een hele verbetering met de huidige gang van zaken, zegt Bouvy. “Nu wordt iedereen met een knobbel op de schildklier geopereerd, want we kunnen van tevoren onvoldoende vaststellen of de afwijking goed- of kwaadaardig is. Vier van de vijf operaties blijkt achteraf onnodig.”

De e-nose lijkt ook geknipt voor de detectie van longtumoren, darmkanker en tuberculose. “En wie weet wat nog meer allemaal”, zegt Bouvy. “Het analyseren van uitgeademde lucht is onontgonnen terrein.” Dat terwijl het apparaat in eerste instantie is gemaakt om lekkages met giftige stoffen op te sporen in de petrochemische industrie. 

Proef met Maastrichtse coronablaastest