Het verraderlijke stijlbloempje

Medewerkerscolumn

16-11-2020

Wie kent die gevleugelde woorden niet? "De gedachten van de heersenden zijn de heersende gedachten" of "Het wapen van de kritiek kan de kritiek van de wapenen volstrekt niet vervangen" of "Het bewustzijn beeldt zich in werkelijk iets voor te stellen zonder iets werkelijks voor te stellen". Het zijn de bezwerende, op het eerste gezicht peilloos diepzinnige zinnen waarmee Karl Marx zijn ideeën aan de man wist te brengen. "Het marxistisch stijlbloempje", noemen we dat.

Studenten houd ik al jaren voor dat dat altijd werkt. De triviaalste zin kan met deze techniek snel worden omgebouwd tot de diepste gedachte. Je moet, om het dialectisch te zeggen, het an sich van subject en object aufheben door de negatie van de negatie. De rector magnificus zei aan het begin van de coronacrisis tegen L1 dat de mogelijkheden van online onderzoek worden geïnventariseerd. Dat konden we allemaal bedenken. Maar als ze had gezegd dat "het niet zozeer gaat om de mogelijkheid van online onderzoek, maar om onderzoek naar de online mogelijkheden", dan zouden we met open mond van bewondering naar het interview hebben gekeken.

Maar goed, het is natuurlijk allemaal socialistenpraat. En socialisten, daar zijn we tegenwoordig als de dood voor, zeker Amerikanen. Die schrikken net zo erg van een socialist als wij wanneer er een pedojager in de soep drijft. Trump probeerde dan ook zijn nederlaag te voorkomen door te pas en te onpas te roepen dat Biden een socialist is. Het had bijna geholpen, even aannemend dat de oerconservatieve meerderheid in het Supreme Court netjes haar werk blijft doen en de uitslag dus blijft zoals hij is.

Maar wat doet die stomme Biden in zijn overwinningsspeech? Daar zegt hij opeens, out of the blue: "We will not convince by the example of our power, but by the power of our example". Oei, oei, oei. Daar viel die Biden toch even lelijk door de mand. Zomaar het marxistische stijlbloempje gebruiken, dat is spelen met vuur. Zouden ze het in de gaten hebben gehad?

Gelukkig zijn Amerikanen oliedom, ondanks het domme geluk van een hoop olie.

Fokke Fernhout, universitair hoofddocent aan de rechtenfaculteit

 

 

 

 

 

 

Het verraderlijke stijlbloempje
Fokke Fernhout