Bestuurlijke drukte

Medewerkerscolumn

25-11-2020

Plotseling was één van mijn terugkerende onderzoeksonderwerpen volop in het nieuws. Dat ben ik niet gewend, dat het in de reguliere én sociale media gaat over regionaal bestuur. Sinds enkele maanden staan namelijk de Veiligheidsregio en de GGD volop in de belangstelling.  Beide organisaties hebben een cruciale rol in deze crisistijd, en ineens vragen we ons hardop af of ze dat eigenlijk wel goed doen.

Die vraag stellen gemeenteraadsleden zich al jaren. Zonder dat ze er antwoord op kunnen krijgen. We hebben dat in Nederland namelijk raar georganiseerd. Omdat we koste wat kost willen vasthouden aan de bestuurlijke indeling uit de tijd van Thorbecke – Rijk, provincies, gemeenten – is er op regionaal niveau, tussen provincie en gemeente, in zekere zin een bestuurlijke chaos ontstaan. Want juist op dat regionale niveau doen zich veel maatschappelijke kwesties voor, en dus wordt daar steeds ad-hoc een bestuurlijke constructie bedacht. Elk Haags ministerie gaat er eens lekker voor zitten en tekent zijn eigen regio’s op de kaart van Nederland in: arbeidsmarktregio’s, Omgevingsdiensten (voor milieuzaken), Veiligheidsregio’s, GGD’s, allemaal nét weer anders ingedeeld.

Gemeenten moeten vervolgens dat regiobestuur organiseren. Dat doen de verzamelde gemeentebestuurders: voor de Veiligheidsregio zijn dat de burgemeesters, voor de GGD de wethouders met publieke gezondheidszorg in portefeuille. Gemeentebestuurders trekken zo van vergadering naar vergadering, en proberen daar in grote gezelschappen van vijftien of twintig bestuurders te besturen. Het is precies deze praktijk die ooit leidde tot de term ‘bestuurlijke drukte’. Gemeenteraden, die dit alles moeten sturen en controleren, worden er al jaren wanhopig van.

Het ernstige gevolg van deze bestuurlijke chaos is dat niemand nog zicht heeft op de kwaliteit van al die regiobesturen. Ik durf de stelling wel aan dat GGD’s en Veiligheidsregio’s in feite niet of nauwelijks democratisch worden gecontroleerd. Dat leek de afgelopen jaren soms een probleem waar alleen gemeenteraadsleden zich druk over maakten. De winst van de huidige crisistijd is dat het nu voor iedereen goed zichtbaar is. De oplossing moet uit politiek Den Haag komen: optimisten verwachten dat in de komende kabinetsformatie de eerste steen wordt gelegd voor een eenduidige indeling van Nederland in 25 of dertig regio’s. We zullen het zien.

Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar lokaal en regionaal bestuur bij Fasos

Bestuurlijke drukte
Klaartje Peters
Auteur: Redactie

Archief Klaartje Peters

Categoriëen: nieuws_boven
Tags: klaartje,medewerkerscolumn

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.