Hightech kunstbot voorkomt beenamputatie

07-01-2021

Een amputatie is niet langer de enige remedie bij sommige uiterst gecompliceerde botbreuken. Maastrichtse onderzoekers en chirurgen hebben voor het eerst in Nederland een patiënt voorzien van een uitgeprint implantaat met eigen stamcellen. De patiënt loopt inmiddels weer, zonder krukken.

Het gaat om een man uit Maastricht (36), van wie het scheenbeen na een motorongeluk zo verbrijzeld was dat het niet meer gezet kon worden. Na verwijdering van de botsplinters gaapte er een gat van vijftien centimeter in het onderbeen.

Normaal gesproken volgt dan een amputatie van het onderbeen, met alle lichamelijke en psychologische malaise van dien. Ook omdat deze breuken vaak voorkomen bij jonge mensen, meestal na een verkeersongeluk of sporten als mountainbiken. 

Een alternatief voor amputatie levert nu de regeneratieve geneeskunde, waarbij het lichaam wordt aangespoord om de schade zelf te herstellen. De operatie is de kroon op jarenlang onderzoek, zegt Martijn van Griensven, hoogleraar bij het Maastrichtse instituut MERLN. Jaren van trial and error, van zoeken naar onder meer het juiste materiaal dat het ontbrekende stuk bot kan vervangen.

Spannend

Afgelopen zomer was het zover. De patiënt stemde in met de vooralsnog experimentele behandeling, waar ook traumachirurgen van het MUMC (Martijn Poeze en Taco Blokhuis) bij betrokken zijn. “Eerst is er een CT-scan gemaakt”, zegt Van Griensven, “om te zien hoe groot het gat is en hoe het bot eruitziet. Op grond daarvan hebben we een implantaat laten printen dat precies in het gat past. Dat is gebeurd door een Australisch bedrijf, dat prints kan maken in een steriele omgeving.”

Ondertussen zijn uit het bekken van de patiënt, uit het beenmerg, stamcellen gehaald, die in het implantaat zijn ingespoten (zie foto). De stamcellen moeten geleidelijk uitgroeien tot botcellen, waarbij het biologisch afbreekbare implantaat verdwijnt. “De operatie was spannend, vooral het moment suprême dat het implantaat op het bot wordt geplaatst. Gelukkig paste het naadloos.”

Dan begint het grote wachten. Groeien de stamcellen snel genoeg? Ontstaat er genoeg nieuw bot? “Daar zat onze grootste angst. We weten namelijk dat dit niet altijd vlot verloopt. Bij ouderen groeien de cellen een stuk trager, net als bij patiënten met diabetes of osteoporose. Maar na zes weken zagen we al voldoende aanwas. Dat was een hele opluchting.”

Schedel

De motorrijder uit Maastricht kan nu weer lopen, zonder krukken zelfs. “Hij is helemaal blij, al moet hij wel nog aansterken. Er is voor de helft nieuw bot gegroeid. Over een half jaar is het gat opgevuld en over drie jaar is het implantaat volledig verdwenen en is hij weer de oude.”

De behandeling is niet alleen geschikt voor het onderbeen, maar ook voor de boven- of onderarm, zegt Van Griensven. “Het scheenbeen is nogal kwetsbaar en daarom is de schade daar vaak groot. Maar er zijn ook al vingerkootjes geprint en in Australië is op die manier een ontbrekend stuk bot in de schedel gerepareerd bij een pasgeborene.” 

Inmiddels heeft een tweede patiënt zich aangediend, ook slachtoffer van een verkeersongeluk, met een vergelijkbare breuk in het onderbeen van dertien centimeter. Op dit moment wordt de wond schoongemaakt met antibiotica, wat een paar weken duurt. De operatie staat gepland in het voorjaar.

Hightech kunstbot voorkomt beenamputatie
Traumachirurg van het MUMC spuit stamcellen op het implantaat