Geef studenten oude tentamens!

16-03-2021

Lezen, highlighten en samenvatten. Het is de minst doeltreffende studiemethode die er is. Wie vooruitgang wil boeken, moet gespreid leren - de studietijd opdelen in korte blokken - en zichzelf testen.

Eind maart hangt studenten weer een nieuwe reeks tentamens boven het hoofd. Het gros is hopelijk al begonnen met studeren, en dat betekent: lezen, onderstrepen en samenvatten – oftewel de belangrijkste passages copy-pasten naar een worddocument. Zo doen de meeste studenten dat. Ook Felicitas Biwer, promovenda bij de vakgroep Onderwijsontwikkeling en Onderwijsresearch (FHML) heeft zich op die manier door de studie psychologie gewerkt aan de Universiteit van Freiburg.

Maar is dit de beste studiemethode? En blijft er na verloop van tijd nog iets hangen? Het antwoord is tweemaal nee. Je kunt ermee afstuderen, zegt Biwer, maar denk niet dat je maanden later nog een goed beeld van het lesmateriaal hebt.

Hoe moet het dan? Maar eerst: waarom doen we het en masse verkeerd? “Omdat het goed voelt”, zegt Biwer. “Je leest, vat samen, herleest, de teksten en formuleringen komen je bekend voor en je glijdt erdoorheen. We noemen dat ook de fluency illusion. Het lijkt alsof je goed bezig bent.”

Dit is wat deskundigen ‘passief leren’ noemen. Op zich is er niet zo veel mis met lezen, onderstrepen en samenvatten, maar wel met de manier waarop. “Je kunt een tekst highlighten, maar actiever - en dus beter - is om na elke alinea even te stoppen, de kern ervan herhalen, en jezelf misschien nog een kritische vraag stellen.”

Hetzelfde geldt voor samenvatten. “Je kunt de belangrijkste passages naar een worddocument slepen, maar beter is om de kern in eigen woorden op papier te zetten en daarna te controleren of het klopt.”

Actief leren kost meer energie. “Bij sporten vinden we dat een goed teken, want no pain no gain, maar als leren moeite kost, denken we dat we verkeerd bezig zijn. Wat scheelt is dat je bijvoorbeeld vier keer twee uur studeert in plaats acht uur achter elkaar. Dit zogenoemde gespreid leren is zelfs heel effectief, helemaal als je steeds herhaalt wat je eerder hebt geleerd.”

Ook een must: jezelf testen. Dat kan met behulp van oefentoetsen of oude tentamens. “Je test niet alleen of je goed bent voorbereid, maar er komt ook een leerproces op gang waarbij je je focust en connecties legt tussen verschillende delen van de lesstof.”

Het probleem is alleen: de oude tentamens zijn vaak niet voorhanden. “Ik zou docenten dan ook willen aanraden om oude toetsen vrij te geven of meer oefenvragen te verspreiden. Ze moeten dan steeds nieuwe vragen bedenken, het is extra werk, maar toch. Een alternatief is dat studenten samen, al dan niet in de onderwijsgroep, vragen bedenken, maar het is nog onduidelijk of dat net zo goed werkt. Ik ben dat nu aan het onderzoeken.”

Samen met het onderwijsinstituut Edlab hebben de Maastrichtse faculteiten de training Study Smart ontworpen over effectieve leerstrategieën. Alle UM-faculteiten hebben die min of meer in hun curriculum ingevoegd. Min of meer dus: bij rechten, Fasos, gezondheidswetenschappen en biomedische wetenschappen wordt die aan alle eerstejaars gegeven, bij psychologie en SBE moet je er speciaal naar vragen bij de studieadviseur.

“Ik zou willen dat deze training, drie bijeenkomsten, verplichte kost is voor alle Maastrichtse eerstejaars. De meesten komen net van de middelbare school en hebben geen idee hoe ze het beste kunnen leren. Het is belangrijk dat ze dat leren.”

Geef studenten oude tentamens!
Felicitas Biwer