“Je moet kunnen lopen voordat je kunt rennen”

Eerste UM Star Show: hoe ziet ons leven eruit in 2050

29-03-2021

MAASTRICHT. Hoe ziet ons leven eruit in 2050? Dat was de vraag tijdens het nieuwe online alumni-evenement: de UM Star Show. Het gesprek in een studio in Arnhem, vanuit waar de talkshow live werd uitgezonden via een online platform, richtte zich vooral op technologische ontwikkelingen. Zo’n zevenhonderd mensen keken toe hoe experts de ethische, juridische, medische en economische gevolgen bespraken.

Mark Post, hoogleraar vasculaire fysiologie, mag de avond aftrappen. Hij vertelt over zijn kweekvleesburger: een hamburger die gekweekt wordt in het lab, gemaakt van de stamcellen van een koe. Presentator Eva de Valk, journalist en alumna van de Faculty of Arts and Social Sciences, bekent niet vooraan in de rij te staan om het te proberen. “Ik voel een zekere afkeer.” Het publiek, dat via een poll kon stemmen, deelt dat gevoel niet; 77 procent zou een kweekvleesburger eten.

Post knikt tevreden. “In 2011 hebben we voor het eerst een enquête gehouden, sindsdien zien we de acceptatie steeds verder groeien.” Een herkenbaar fenomeen, zegt Katleen Gabriels, universitair docent filosofie. “De menselijke natuur staat niet vast. Wat we vroeger eng vonden, vinden we nu normaal. Een goed voorbeeld is IVF. Toen in 1978 de eerste IVF-baby werd geboren, accepteerde 18 procent van de mensen het als ‘normaal’. Een paar jaar later was dat al 53 procent en nu is het zelfs andersom. We vinden het immoreel om koppels – binnen bepaalde grenzen zoals leeftijd – IVF te weigeren.”

Wat volgens Lisa Brüggen, hoogleraar Financial Services, ook meespeelt is dat mensen zich een nieuwe ontwikkeling eerst vaak nog niet kunnen voorstellen. “Er is een bekende uitspraak van autobouwer Henry Ford: als ik de mensen had gevraagd wat ze wilden, dan hadden ze gezegd ‘snellere paarden’. We redeneren vanuit wat we kennen.” Ze raadt Post aan om als de kweekvleesburger eenmaal op de markt is, gratis samples in de supermarkt uit te delen. “Dat trekt mensen over de streep om het eens te proberen. Pas dan kunnen ze echt hun oordeel geven.”  

De tweede spreker van de avond is Rogier Veltrop, promovendus binnen het onderzoeksinstituut op het gebied van hart- en vaatziekten CARIM en lid van de vakgroep biochemie. Hij moest in 2015 vanwege een levensbedreigende progressieve genetische hartziekte een harttransplantatie ondergaan. Na zijn revalidatie besloot hij te stoppen met zijn onderzoek naar SARS, de master Cardiovascular Biology and Medicine aan de UM te volgen en nu te promoveren op hartcellen. “Wanneer een hartpatiënt naar het ziekenhuis komt en bloed laat prikken, nemen we bepaalde cellen af en daar maken we stamcellen van. Een stamcel kun je laten veranderen in wat je maar wil. In ons geval: hartcellen. Het is ons inmiddels gelukt om die cellen te laten kloppen. We hopen dat we hartziekten op deze manier beter leren begrijpen. Het is lastig om weefsel bij patiënten af te nemen. Je kunt één, misschien twee keer een biopt doen bij een hart. Op deze manier hebben we een ongelimiteerde hoeveelheid cellen om te bestuderen.”

Kun je er mensen ook mee genezen, vraagt De Valk. “Uiteindelijk wel. Je zou bijvoorbeeld deze cellen – die van de patiënt zelf komen – kunnen terugplaatsen als het hart beschadigd is. Ik moet medicijnen slikken om afstoting van het nieuwe orgaan tegen te gaan. Dat hoeft dan niet meer. In Japan en China hebben ze al cellen in mensen teruggeplaatst, we wachten nu op de resultaten van die studies.”

Zoiets moet natuurlijk gereguleerd worden. David Townend, hoogleraar metamedica, onderscheidt drie punten: eigendom, toegankelijkheid en risico’s. “De wet werkt als hij voldoende barrières opwerpt om de risico’s grondig te evalueren, maar de ontwikkeling wel door kan gaan.” Nederland en de Europese Unie zijn vrij streng, zeggen Post en Veltrop, maar beiden zijn er blij mee. Post: “Ik wil niet per ongeluk iemand vermoorden met een hamburger.” “Je moet kunnen lopen voordat je kunt rennen”, voegt Veltrop eraan toe. “Aan de andere kant zijn er patiënten die nu een behandeling nodig hebben, niet morgen of over een paar jaar pas. Dat is de balans die je moet vinden.”

Townend vindt het ook belangrijk dat de toegankelijkheid van een nieuwe technologie in de gaten wordt gehouden. “Als de kweekvleesburger in de supermarkt te krijgen is, betekent dat dan ook iedere supermarkt, overal ter wereld? Nu is het vaak: als je niet kunt meebetalen, mag je ook niet meespelen. Kijk goed naar wie er profiteert van een ontwikkeling. Krijg de juiste mensen aan tafel, het moet diverser en inclusiever.”

Gabriels sluit zich daar bij aan. “Laat leken en experts uit verschillende gebieden samenkomen. Bij het tot stand komen van de coronamelder-app, keken bijvoorbeeld voortdurend ethici mee. Zij letten op hoe er met de privacy wordt omgegaan. Kijk naar effecten van technologie, hoeveel impact het gaat hebben en bestudeer het constant.”

“Je moet kunnen lopen voordat je kunt rennen”
De gasten en presentator Eva de Valk in de studio.
Auteur: Cleo Freriks

archief Alumni Office

Categoriëen: Nieuws
Tags: alumni,umstarshow,kweekvleesburger,ontwikkelingen,post,gabriels,bruggen,townend,veltrop

Voeg reactie toe

privacy link