Een lachspiegel

Een hovenier wil gewoon een goed salaris, die is niet geïnteresseerd in een titel

22-04-2021

Het was best een ontroerende foto: een net afgestudeerde verpleegkundige zittend voor haar laptop met een universiteitshoedje op, u weet wel, zo’n vierkant geval met een klosje eraan. Wie gunt haar dat nou niet? Er was inderdaad helemaal niets aan de hand geweest als deze foto niet als symbool zou kunnen worden opgevat voor een ontwikkeling waar de HBO’s heel blij mee zijn en waar de universiteiten nogal onverschillig tegenover staan.

In het artikel uit het NRC waar de foto bij staat afgedrukt wordt gemeld dat de HBO’s beginnen met ‘een eigen doctoraat’. Ik moest het even laten bezinken voordat ik verder kon lezen. Ik moest ook meteen denken aan die woordvoerder van het MBO die voorstelde om titels te geven aan hoveniers, elektriciens, enfin, noem maar op. Master Hovenier, zoiets. Eerst met z’n allen – ja, daar hebben we allemaal aan meegedaan – er de afgelopen decennia voor zorgen dat kinderen zich wel een loser moeten voelen als ze dergelijke beroepen kiezen, en dan vervolgens met zo’n armoedige oplossing komen voor het serieuze imagoprobleem van deze opleidingen.

Een hovenier wil gewoon een goed salaris, die is niet geïnteresseerd in een titel, want daar koop je niets voor. Bij het HBO speelt natuurlijk iets anders. De woordvoerder van de HBO’s stelt dat er nu eenmaal een grote behoefte is aan ‘pd’s’, ‘professional doctors’. Hij geeft een aansprekend en actueel voorbeeld. Nederland moet van het gas af. Hoe doe je dat en wat betekent dat voor studenten? De woordvoerder noemt dit, jawel, een onderzoeksvraag. Vandaar natuurlijk dat de HBO’s onderzoek moeten gaan doen. Professional doctors kunnen dan, nadat ze de onderzoeksvraag hebben beantwoord, haarscherp uitleggen hoe we van het gas af kunnen en hoe dit in het onderwijs zijn weerslag moet krijgen. Ze hoeven geen proefschrift te schrijven of zoiets, met de afronding van hun project hebben ze hun pd-titel ruimschoots verdiend.

De vondst van die onderzoeksvraag, daar moet de woordvoerder erg mee in zijn nopjes zijn geweest, want dat idee van die professional doctor moet je wel goed verkopen natuurlijk. Maar ja, het probleem is wel dat zijn onderzoeksvraag betrekking heeft op een praktisch probleem, het soort problemen waar de HBO’s zich altijd mee hebben beziggehouden. HBO-studenten worden immers voorbereid op het oplossen van dergelijke praktische problemen. Op de universiteit ligt dit anders. Daar zijn de problemen van conceptuele aard. De academische student wordt opgeleid om conceptuele en theoretische problemen op te lossen. De onderzoeksvraag wordt afgeleid van de academische literatuur die betrekking heeft op die problemen. Althans, zo heb ik dat altijd begrepen.

Mijn zorg is dat ik elk jaar meer en meer academische scripties zie die precies beantwoorden aan het ideaal van onze HBO-woordvoerder. Scripties die oplossingen willen bieden voor praktische problemen. Hoe komt dit? Omdat studenten er behoefte aan hebben. We zijn studenten meer en meer als klant gaan behandelen en zo zijn ze zich dan ook gaan gedragen. Onze HBO-woordvoerder houdt met zijn plannen ons academici dus een lachspiegel voor. Om Voltaire te citeren: we moeten onze tuin bewerken.

Jan de Roder, universitair docent literatuur en kunst

Een lachspiegel
Jan de Roder
Auteur: Redactie

Foto: eigen archief Jan de Roder

Categoriëen: Columns en opinie
Tags: de roder,deroder

Reacties

g.van eys

Helemaal mee eens. Denk hier maar aan de valorisatie en het feit dat tegenwoordig een 'scientific and societal impact' hoofdstuk in elk proefschrift moet staan. Dit heeft niets meer te maken met het verwerven van academische kennis en vaardigheden, maar alles met de angst dat de maatschappij ons, de academici, zal afrekenen op praktisch nut. Het is aan ons om de mensen van onze samenleving duidelijk te maken dat wetenschappelijk onderzoek de maatschappij ten goede komt, misschien niet onmiddellijk, misschien niet direct. De geschiedenis laat dit duidelijk zien.

Voeg reactie toe

privacy link