“Hou de slinkse lobby van de tabaksindustrie in de gaten”

“Hou de slinkse lobby van de tabaksindustrie in de gaten”

Prof. Marc Willemsen is bezorgd over het antirookbeleid

01-06-2021

Prijsverhogingen, mediacampagnes en stoppen-met-roken-vergoeding. Als de overheid dit soort anti-rookmaatregelen laat versloffen gaat het in Nederland de verkeerde kant op, net als in Duitsland. Dat zegt Marc Willemsen, bijzonder hoogleraar tabaksontmoediging.

De afgelopen jaren had de anti-tabakslobby in Nederland de wind in de zeilen en is er een inhaalslag gemaakt. Niet alleen steeg de prijs van sigaretten, ook zijn ze in supermarkten uit het zicht gehaald en mag op publieke terreinen niet meer worden gerookt.

De inhaalslag komt voor een belangrijk deel op het persoonlijke conto van staatssecretaris Paul Blokhuis, zegt prof. Marc Willemsen. “Op bijeenkomsten was zijn persoonlijke bevlogenheid duidelijk te zien, vooral ook om jongeren te beschermen. In Europa drong hij aan om gezamenlijk hogere accijnzen op te leggen. Een groot verschil met eerdere bewindspersonen zoals Van Rijn, die zich eerder als een ambtenaar opstelde. Of Schippers, echt een ramp. Zij vond dat iedereen zelf de keuze moest maken om te stoppen of niet, en dat de overheid daar geen rol in speelt.” 

Je vreest dat tabaksontmoediging nu een ondergeschoven kindje wordt van het toekomstige kabinet. Welke voortekenen zie je dan?

“Het RIVM heeft laatst het preventieakkoord van Blokhuis geëvalueerd, maar de aandacht ging daarbij vooral uit naar de onderdelen voeding en alcohol. Dat roken veel minder aan bod komt, baart me zorgen. Ook is er nauwelijks aandacht gevraagd voor de overheidscampagne Puur Rookvrij, die gisteren is verlengd. Er is niet eens een persbericht de deur uitgegaan. Het lijkt alsof de anti-rookdoelen al in de pocket zitten, maar dat is nog lang niet het geval.”

Wat gebeurt er als de overheid de teugels laat vieren?

“Dan leeft het antirookbeleid minder en zul je zien dat het aantal stoppogingen terugloopt. In Nederland onderneemt eenderde van de rokers weleens een poging, ook in 2020, maar veel mensen vallen terug. Als overheid moet je er het hele jaar door mee bezig zijn, liefst met een grote, zichtbare campagne in januari en oktober, en een jaarlijkse forse accijnsverhoging. Anders krijg je wat er nu in Duitsland gebeurt, waar nauwelijks nog extra maatregelen worden genomen, reclames zijn toegestaan en de prijs laag is. Daar gaat het echt de verkeerde kant op en neemt het aantal rokers zelfs toe.”

Je waarschuwt voor de “slinkse lobby” van de tabaksindustrie. Waar moeten we dan aan denken?

“Via social media en direct mail probeert de industrie roken te normaliseren. Nu zijn ze het verhitten van tabak aan het promoten.”

Wat is dat?

“Hierbij verbrand je de tabak niet, maar verhit je ‘m via een apparaatje of stick. De stoffen die daarbij vrijkomen, inhaleer je, waaronder nicotine. Je krijgt iets minder schadelijke stoffen binnen, maar het risico op longkanker of andere gezondheidsschade is er nog steeds. Ook houd je via de nicotine de verslaving in stand. Toch pleit de industrie ervoor, ook bij informateur Mariëtte Hamer, om in te zetten op het verhitten van tabak en niet op het volledig terugdringen van tabaksgebruik. Dat is natuurlijk slim want de industrie maakt het niet uit waarmee ze het geld verdient. Tegelijk wekt ze de indruk dat ze verantwoordelijkheid neemt, dat ze meedenkt.”

Wat vind je van de doelstelling van Nederland: 5 procent rokers in 2040?

“Dat mag wel wat ambitieuzer. Veel Europese landen gaan weliswaar uit van 5 procent, maar Frankrijk wil dat in 2032 realiseren, Engeland in 2030. Wij zitten nu op 20 procent rokers, dus als daar in 2040 15 procent vanaf moet, dan betekent dat: minder dan 1 procent per jaar terugdringen. Dat kan beter. Nieuw-Zeeland heeft 10 procent rokers en streeft in 2025 naar een halvering. Dat land maakt nu plannen om roken te verbieden voor leeftijdscohorten van jongeren.” 

Geloof je nog in een rookvrije samenleving?

“Ja, want je ziet dat de populariteit onder jongeren afneemt. Roken is zo waanzinnig ongezond, dat dit volgens mij niet is bestemd voor de eeuwigheid.”

Wie moet volgens jou de nieuwe minister van Volksgezondheid worden?

“Blokhuis heeft, nog los van de vraag of zijn partij in het kabinet komt, al laten weten dat hij afhaakt. Mij lijkt ziekenhuisbestuurder Marcel Levi, sinds kort baas van onderzoeksfinancier NWO, wel geknipt voor deze functie. Hij heeft ook gezegd dat hij dat wil. Het is bovendien iemand die zich laat leiden door de wetenschappelijke evidentie en die niet bang is voor de tabaksindustrie.”

Foto: Pixabay

Tags: roken

Reacties

Abe Brandsma, Philip Morris Benelux B.V.

Als alumnus van de UM koester ik warme herinneringen aan de Observant. Zeker uit de periode dat ik lid van de Universiteitsraad was (2006-2008) herinner ik mij de uitstekende en gebalanceerde verslaglegging. Helaas is er van deze kritische houding weinig zichtbaar in het artikel “Hou de slinkse lobby van de tabaksindustrie in de gaten”, waarbij bijzonder hoogleraar tabaksontmoediging Marc Willemsen onze campagne www.unsmoke.nl ‘promotie van verhitte tabak’ noemt. Dat is feitelijk onjuist.

Onze campagne richt zich op het op gang brengen van een maatschappelijke discussie over het recht op informatie over rookvrije alternatieven voor volwassen rokers. Volgens de overheid toont wetenschappelijk onderzoek aan dat gebruik van elektronische sigaretten en verwarmde tabaksproducten minder schadelijk is als rokers daar volledig op overstappen.

Maar diezelfde overheid staat het niet toe om rokers daar op te wijzen. Dat is paradoxaal: als het voor rokers niet duidelijk wordt dat rookvrije alternatieven minder schadelijk zijn, dan zullen zij niet open staan voor verandering en blijven velen van hen doorroken. Dat zou een gemiste kans zijn voor de volksgezondheid, aangezien roken veruit de meest schadelijke vorm van tabaksconsumptie is.

Natuurlijk zou het de beste optie zijn als alle rokers van vandaag op morgen zouden stoppen. Maar mensen die niet stoppen moeten goed kunnen worden geïnformeerd over rookvrije alternatieven. Deze aanpak vergt een derde pijler (naast de voortzetting van de huidige focus op preventie en ontmoediging) onder het Nederlandse tabaksbeleid, gericht op harm reduction. Dat is onze aanbeveling aan de informateur en aan de Tweede Kamer en daar gaat onze campagne over.

In dat kader is het interessant dat Willemsen in hetzelfde interview Engeland en Nieuw-Zeeland noemt als landen die succesvoller en ambitieuzer zijn op het gebied van tabaksontmoediging. Hierbij blijft achterwege dat deze landen strenge anti-rookmaatregelen combineren met beleid waarbij rokers die niet stoppen worden gestimuleerd om over te stappen op rookvrije alternatieven. Daar kan Nederland een voorbeeld aan nemen, want op deze manier kan ook hier het aantal rokers veel sneller dalen en kan de schade die wordt veroorzaakt door tabaksconsumptie significant worden beperkt.

Voeg reactie toe

privacy link