Alumna UM wint Hoger Onderwijs Scriptieprijs

Een verlate prijsuitreiking door corona

03-06-2021

Tessa Groen – van 2017 tot en met en 2019 researchmasterstudent Cultures of Arts, Science and Technology – heeft gisteren de landelijke Hoger Onderwijs Scriptieprijs 2020 gewonnen. Vanwege corona werd de prijsuitreiking van 20 maart 2020 verplaatst. De prijs werd haar uitgereikt door demissionair minister Van Engelshoven. Observant interviewde haar en een andere genomineerde UM’er vorig jaar over hun scripties. Hier nogmaals het winnende scriptieonderzoek.

"Als je eenmaal meedraait in de top, is het relatief eenvoudig om er te blijven"

Wie wil weten welke universiteiten het beste zijn, kan vooraanstaande ranglijsten als Times Higher EducationQS World University Rankings of Shanghai Ranking links laten liggen. Dat is een van de conclusies in de scriptie van Groen.

Naast haar studie werkte Groen als student-assistent bij het Maastricht University Office, waar zij zich bezig hield met internationale ranglijsten. “Het was mijn taak om de data aan te leveren bij de organisaties die de lijsten samenstellen. Dan ga je nadenken: ‘Hoe werken deze rankings eigenlijk en hoe kunnen we ervoor zorgen dat we hoger staan?’”
Wat betekent het überhaupt als universiteiten hoog scoren? Groen besloot haar scriptie aan deze vraag te wijden. Ze onderzocht hoe de data die de universiteiten aanleveren worden verwerkt. Hiervoor interviewde Groen beleidsmedewerkers op verschillende Nederlandse universiteiten, onderzoekers, de Vereniging van Universiteiten (VSNU), het Rathenau Instituut en de organisaties die de ranglijsten samenstellen.

De rankings zijn vooral een marketinginstrument, zegt Groen. “Een manier om je identiteit uit te vergroten. Een master van de Universiteit van Amsterdam bijvoorbeeld staat op nummer één bij ‘mediastudies’ in de QS-ranking. Zij maken hier gretig gebruik van in de marketing.”
Het is geen kwaliteitsmeting, al zegt het wel iets, aldus Groen. Een groot minpunt van alle ranglijsten, vindt Groen, is dat de organisaties die de lijsten samenstellen, bepalen wat excellent is. Bijvoorbeeld hoeveel onderzoeken gepubliceerd worden of hoe snel afgestudeerden een goede baan vinden. Wat ook vaak zwaarwegende factoren zijn: het aantal Nobelprijswinnaars, de man-vrouwverhouding bij studenten en medewerkers, het aantal internationals, de hoeveelheid diploma’s en de dikte van de portemonnee (geld van de overheid en industrie). “Dat zegt niets over de kwaliteit van het onderwijs.”

Bovendien werken de ranglijsten ongelijkheid in de hand, benadrukt Groen.  Een voorbeeld: “Rijke universiteiten kunnen in onderzoeksfaciliteiten investeren, grote onderzoeksprojecten opstarten en betere (goed betaalde) onderzoekers aantrekken. Dat leidt tot meer beurzen en dus nog meer geld, waardoor ze weer hoog scoren in de rankings. Een hogere positie betekent dat universiteiten meer collegegeld kunnen vragen, et cetera.” Als je eenmaal meedraait in de top, is het relatief eenvoudig om er te blijven en als je onderin meedoet is moeilijk om hogerop te komen. “Universiteiten willen zichtbaar zijn en het liefst hoog eindigen op de lijsten. De ranking-instanties willen je data. Dat lukt ze op deze manier.”

Opvallend is dat middelbare scholieren die op zoek zijn naar een universiteit nauwelijks bezig zijn met ranglijsten, zegt Groen. “Scholieren die ik sprak op open dagen denken na over de stad, over het aantal studie-uren, of de richting in de psychologie die ze interessant vinden. Mensen gaan naar Amsterdam om in Amsterdam te studeren. En wil je landbouw studeren? Dan ga je naar Wageningen. Alle opleidingen in Nederland zijn gelijkwaardig en goed.”

Groen woont in Brussel en werkt nu als kwalitatief onderzoeker maar ook na het inleveren van haar scriptie is ze er nog volop mee bezig geweest. “Ik heb al een paar keer een presentatie gegeven aan geïnteresseerden. Bijvoorbeeld aan de VSNU, het Centre for Science and Technology Studies in Leiden en binnenkort waarschijnlijk aan de regering van Vlaanderen.” Haar doel is om een groter, ook niet academisch, publiek te bereiken. “De scriptieprijs winnen is geen doel op zich, maar ik ben blij dat ik hierdoor makkelijker bij kan dragen aan het debat.”

Alumna UM wint Hoger Onderwijs Scriptieprijs
Tessa Groen